ایل شکاک
شکاک، از ایلات کرد استان آذربایجان غربی.
برخی شکاک را در اصل «شه کاک» (شاه کاک)[۱] و به معنای شاه مرد (مرد بزرگ) و برخی نیز کاک را نام قلعهای بزرگ (شه کاک = قلعه بزرگ) در آذربایجان دانستهاند که اجداد شکاکیها آن را ساختهاند[۲].
مردم ایل شکاک در نواحی مرزی ایران و ترکیه و در روستاهای اطراف شهرهای سلماس و اورمیه پراکندهاند[۳][۴]. قسمتی از ایل شکاک در زمان حکومت صفویان به همراه دیگر ایلات و طوایف کرد از منطقه کردستان به نواحی قوچان در خراسان کوچانده شدند. شکاکیهای خراسان به شقاقی معروفند[۵].
امروزه اکثر مردم ایل شکاک یکجانشین شدهاند[۴] و گروههایی از آنها برای چرای دامها به مناطق سردسیر و گرمسیر در منطقه کوچ میکنند[۶].
کوچندگان ایل شکاک بین دهستانهای شهرستانهای ارومیه، پیرانشهر، خوی، سردشت و سلماس استان آذربایجان غربی ییلاق و قشلاق میکنند.[۷]
ساختار ایلی به صورت، ایل، تیره، طایفه، باب، زومه (اوبه)، مال (خانوار) است. ایل شکاک به دو تیره بزرگ عبدویی و کارداری (قارداری) که هر کدام دارای شاخههای متعددی هستند، تقسیم میشود. رؤسای ایل اکثراً از تیره عبدویی (عَوْدُویی) برخاستهاند[۸][۹]. یکی از مشهورترین رؤسای ایل شکاک که برای استقلال کردها با حکومت رضا شاه سالها جنگید، اسماعیل آقا (سمیتقو) نام داشت که از تیره عبدویی برخاسته بود[۱۰].
شمار کل جمعیت ایل شکاک را در 1345ش 4850 خانوار و 25012 نفر آوردهاند. شمار کوچندگان این ایل را در 1377ش 816 خانوار و 6230 نفر تخمین زدهاند[۱۱].
کشاورزی و دامداری و صنایع دستی از عمدهترین مشاغل مردم ایل شکاک است.
گروههایی از مردم ایل شکاک سنی شافعی و حنفی و برخی شیعه مذهبند[۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
معصومه ابراهیمی
- ↑ مردوخ کردستانی، شیخ محمد. تاریخ کرد و کردستان و توابع یا تاریخ مردوخ. سنندج: 1351، ص 98.
- ↑ دهخدا. لغتنامه. ج 39، ص 231.
- ↑ Van Bruinssen, M. M. "Shakāk", EI2/1X/245.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 369.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1359، ص 1/7-8.
- ↑ سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 21-30.
- ↑ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 33، 369-371.
- ↑ ممتحنالدوله، میرزا مهدی خان. خاطرات. تهران: 1353، ص 21.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1359، ص 1/488.
- ↑ سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 21.
- ↑ شهریار افشار، بیژن، «ایل شکاک»، هنر و مردم. ش 44، ص 42-44.
- ↑ سنندجی، میرزا شکرالله. تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان. به کوشش حشمتالله طبیبی، تهران: 1366، ص 32.