جلال الدین همایی
همایی، جلالالدین (1317ق ـ 1359ش) دانشمند، نویسنده، مورخ، مترجم، شاعر.
علامه جلالالدین همایی اصفهانی شیرازی متخلص به سنا از استادان نامدار علم و ادب ایران، فرزند میرزا ابوالقاسم محمد نصیر طرب و نواده همای شیرازی (م 1290ق) بود. پدر و جدش در زمره عالمان، ادبا، شعرا و عرفای بزرگ عهد خود بودند[۱]. او در اصفهان به دنیا آمد. مقدمات را نزد والدین خود و سپس در مدارس شهر فراگرفت. سپس از میرزا حسن قدسی و ملامحمدتقی کاتب خوشنویسی، از شیخ علی یزدی، محمد کاظم کروندی و دیگران ادبیات عرب، سطوح فقه و کلام و رجال آموخت[۲]. پس از آن در مدرسه نیم آورد به تحصیل علوم قدیم، به ویژه فلسفه و حکمت پرداخت[۳]. از استادان بنام وی در این مرحله باید از حاجی آقا رحیم ارباب (1297ق ـ ؟)، شیخ محمد خراسانی (م 1335ق) حاجی ملا عبدالجواد آدینهای (م 1339ق) و حاجی میر سید علی جناب (م 1349ق) یاد کرد[۴].
وی همچنین در روایت و اجتهاد از مشایخی چون مرتضی آشتیانی، محمد حسین فشارکی و دیگران اجازه گرفت[۵]. پس از پایان تحصیلات قدیم تا 1357ش در مدارس اصفهان حوزه درس داشت. سپس به استخدام وزارت معارف درآمد و برای تدریس فلسفه و ادبیات رهسپار تبریز شد[۳]. چندی بعد به تهران آمد و ابتدا در مدارسی نظیر دارالفنون و سپس در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت[۴]. در 1345ش با تقاضای خود بازنشسته گردید و سپس به عنوان استاد ممتاز برگزیده شد. بدین ترتیب همچنان به تدریس ادامه داد[۶]. سرانجام در تهران درگذشت و در تکیه لسان الارض (گلستان شهدا) اصفهان مدفون شد[۷]. از آثار ارزنده او میتوان تاریخ ادبیات ایران، در دو جلد (تبریز، 1308 ـ 1309ش)، غزالی نامه (1315، 1342ش)، تصحیح و مقدمه نصیحه الملوک امام محمد غزالی (1316 و...)، مقدمه بر مثنوی ولدنامه بهاءالدین ولد (1316)، خیامی نامه، دانشنامه، حاوی منتخب اشعار همایی (1302ش) و تاریخ اصفهان (1375ش) را نام برد[۸]. همایی افزون بر فضایل بی شمار در انواع شعر نیز چیره دست بود. شعر او در مایه شعر سنّتی و زبان او ساده و روشن است[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ همایی شیرازی اصفهانی، جلالالدین. تاریخ اصفهان. به کوشش ماهدخت بانو همایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چ 1، 1375، ص نه (پیشگفتار).
- ↑ اثر آفرینان. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1380، ج 6، ص 145.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ افشار، ایرج. نثر فارسی معاصر. با مقدمه سعید نفیسی، تهران: معرفت، 1330، ص 205.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ افشار، ایرج. نادره کاران. به کوشش محمود نیکویه، تهران: نشر قطره، چ 1، 1383، ص 429.
- ↑ خوانساری، محمد. زندگی نامه استاد جلالالدین همایی. زیر نظر مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 2535 (1355)، ص 24.
- ↑ خوانساری، محمد. زندگی نامه استاد جلالالدین همایی. زیر نظر مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 2535 (1355)، ص 31.
- ↑ همایی شیرازی اصفهانی، جلالالدین. تاریخ اصفهان. به کوشش ماهدخت بانو همایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چ 1، 1375، ص چهل و سه.
- ↑ خوانساری، محمد. زندگی نامه استاد جلالالدین همایی. زیر نظر مهدی محقق، تهران: دانشگاه تهران، 2535 (1355)،ص 32، 35 و 36 (به اختصار).
- ↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی، چ 1، 1362، ص 553 و 557.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر