سیاست نامه
سیاست نامه، یا سیرالملوک/ از آثار با ارزش نثر فارسی (در سده 5ق/ 11م) و آیین مملکتداری و فرمانروایی است[۱]. تألیف خواجه نظام الملک طوسی (408 / 410 ـ 485ق/ ؟م)، خواجه نظامالملک این اثر را در اواخر سده 5ق در 51 فصل به نگارش درآورد[۲]. این کتاب پس از قتل خواجه نظامالملک، وزیر بزرگ سلجوقی مدون شد[۳]. این اثر به چند دسته:
- پند و اندرز؛
- نقلهایی از قرآن مجید، حدیثها و گفتههای مشاهیر؛
- حکایتهای کوتاه؛
- حکایتهای بلند؛
- شرح وقایع عهد نویسنده؛
- روایات تاریخی؛ و
- تفسیر، تقسیم میشود[۴].
صاحبنظران دو ویژگی عمده از نظر سبک بیان برای سیاستنامه قائل شدهاند:
- ساختار واژگانی و نحوی آن که چون نثر بلعمی ساده و روان است؛
- از نظر ساختار معنایی و تمهیدات ادبی اندکی تازگی در آن دیده می شود و به نثر بیهقی شباهت دارد[۵].
نظامالملک در سیاستنامه خود از لحاظ صرف و نحو و جملهبندی کمتر از بیهقی و ابونصر مشکان از زبان عربی تأثیر پذیرفته و در کتابش از جملههای پیچیده بیهقی اثری نیست[۶]. سیاستنامه را می توان چکیده اندیشهها و سلیقههای نظامالملک دانست[۳]. از مهمترین چاپهای آن، چاپهای شفر (پاریس، 1891م)، عباس اقبال (تهران، 1320ش)، عبدالرحیم خلخالی (تهران، 1310ش) و مرتضی مدرسی چهاردهی (تهران، 1334ش) هستند[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ طبری، محمدعلی. زبده الآثار. تهران: امیرکبیر، 1372، ص238.
- ↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج2، ص904.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ یوسفی، غلامحسین. دیداری با اهل قلم. تهران: علمی، 1375، ج1، ص119.
- ↑ خواجه نظام الملک طوسی. سیرالملوک یا سیاستنامه. به اهتمام هیوبرت دارک، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص 21 ـ 25 (به اختصار).
- ↑ تمیمداری، احمد. کتاب ایران، تاریخ ادب پارسی. تهران: انتشارات بین المللی الهدی، 1379، ج.1، ص126.
- ↑ بهار(ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتابهای پرستو، چ4، 2536 (1356)، ج2، ص 96.
- ↑ خواجه نظام الملک طوسی . سیرالملوک یا سیاست نامه. به اهتمام هیوبرت دارک، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ص9 ـ10.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر