طالب آملی
طالب آملی، (حـ 987 یا 991 ـ 1036 ق/ حـ 579 یا 1583 ـ 1626م) متخلص به طالب و مشهور به طالبا، شاعر و خوشنویس.
محمد آملی مازندرانی در آمل به دنیا آمد و در آنجا به تحصیل دانش و ادب پرداخت.1 در ح 1010ق/ 1601م به اصفهان رفت و با تقی اوحدی مولف تذكرة عرفات العاشقین* ملاقات كرد.2 سپس جهت رهیابی به دربار شاه عباس اول صفوی (حك 996 ـ 1038ق) به كاشان رفت3 آنگاه مدتی را در مرو، هندوستان و قندهار گذراند.4 در آگره به دربار جهانگیر، پادشاه گوركانی (حك 1014 ـ 1037ق) راه یافت و در 1028ق / 1618م از وی لقب ملك الشعرایی گرفت.5 همچنین ضمن سیر و سیاحت در هندوستان در لاهور با ارشاد شاه ابوالمعالی لاهوری به تصوف گرایید.6 طالب در جوانی به جنون مبتلا شد و چندی بعد درگذشت.7 او در خوشنویسی تبحّر داشت و انواع خط را نیكو می نوشت. دیوان شعری از او شامل قصیده، غزل، مثنوی، رباعی و... باقی مانده است.8 زبان شعر او ادامة شیوة زبانی عرفی و ظهوری ترشیزی و در واقع در میانة دو جریان عمدة شعر عهد صفوی ـ سبك هندی شاخة هندوستانی و شاخة ایرانی است.9 صائب تبریزی شاعر بزرگ سبك هندی نیز از او تأثیر بسیار گرفت.10
مآخذ:
1. صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس ، چ 7، 1373، ج5 ، ب2، ص 1056 ـ 1057.
2. گلچین معانی، احمد. كاروان هند. مشهد: آستان قدس رضوی، چ1، 1369، ص 758 ـ 759.
3. گودرزی، فرامرز. طالب آملی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،1382، ص 25، 32.
4. اثر آفرینان. زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ1، 1379، ج4، ص79.
5. زرین كوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ1، 1363، ص114.
6. طالب آملی. كلیات اشعار ملك الشعرا طالب آملی. به اهتمام، تصحیح و تحشیة طاهری شهاب، تهران: سنایی، 1346 (تاریخ مقدمه)، ص سی و نه (مقدمة مصحح).
7. همان، ص سی و هشت (مقدمة مصحح).
8. زرین كوب، عبدالحسین. همان، ص 114 ـ115.
9. حسنپور آلاشتی، حسین. طرز تازه؛ سبك شناسی غزل سبك هندی. تهران: سخن، 1384، ص127.
10. گودرزی، فرامرز. همان، ص1291.
و نیزنگ: برون، ادوارد. تاریخ ادبیات ایران. ترجمة غلامرضا رشید یاسمی، تهران: ابن سینا، چ3، 1345، ج4، ص 191 ـ 192.
ابوالقاسم رادفر