فروزانفر، بدیع الزمان
فروزانفر (1322 ق / ؟م ـ 1349 ش) ادیب، محقق، شاعر.
محمد حسن ملقب به بدیعالزمان فرزند آقا شیخ علی در بشرویة خراسان به دنیا آمد. نسبش به ملا احمد تونی از علمای عهد شاه عباس صفوی میرسید.1 او پس از تحصیل مقدمات علوم رهسپار مشهد شد و در آنجا نزد استادان بزرگی چون ادیب نیشابوری درس ادبیات فارسی، عربی و منطق خواند. حدود 1300ـ1301ش به تهران آمد و در یكی از حجرههای مدرسة سپهسالار به كسب دانش در زمینههای گوناگون، به ویژه فلسفه پرداخت.2 وی نزد میرزا طاهر تنكابنی حكمت و از آقا حسین نجمآبادی فقه و اصول آموخت. از 1305ش در مدرسة دارالفنون به تدریس مشغول شد و پس از تأسیس دانشگاه تهران، ابتدا به سمت استادی و سپس ریاست دانشكده معقول و منقول منصوب شد.3 اندكی بعد به خاطر تألیف تحقیق ارزندة خود دربارة زندگانی مولانا جلالالدین رومی مدرك دكتری از سوی هیأت ممیزة دانشگاه تهران به او اهدا گردید و تدریس در دورة دكتری دانشكدة ادبیات دانشگاه تهران به او محول شد.4 چند سفر علمی به خارج از كشور داشت و از لبنان، پاكستان، امریكا، انگلستان، تركیه و افغانستان دیدن كرد.5 در شعر به سبك قدما میسرود و از شیوة ناصرخسرو* و خاقانی* پیروی میكرد.6 سرانجام در تهران درگذشت. از میان آثار فراوان و مشهورش میتوان به سخن و سخنوران (1312ش)؛ تاریخ ادبیات ایران (1317ش) مآخذ قصص و تمثیلات مثنوی (1333ش) و احادیث مثنوی (1334ش) اشاره كرد.7
مآخذ:
1ـ اثرآفرینان. زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1379 ش، ج 4، ص 278.
2ـ بهزادی اندوهجردی، حسین. «استاد استادان»، مجلة دانشكدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، س 22، ش 1 (بهار 1354 ش)، پی در پی 89، ص 1، 2.
3ـ مصاحب، غلامحسین. دایرةالمعارف فارسی، تهران: جیبی، چ 3، 1381 ش، ج 2، ص 1886 (ذیل فروزانفر).
4ـ یاحقی، محمد جعفر. سخن آشنا، یادنامة بدیعالزمان فروزانفر، شیراز: انتشارات داستان سرا، چ 1، 1383 ش، ص 19.
5ـ اتحاد، هوشنگ. پژوهشگران معاصر ایران، تهران: فرهنگ معاصر، 1381 ش، ج 5، ص 332.
6ـ زرین كوب، عبدالحسین. «فروزانفر»، مجله دانشكدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، س 22، ش 1 (بهار 1354 ش)، پی در پی 89، ص 13.
7 ـ افشار، ایرج. نادره كاران، به كوشش محمود نیكویه، تهران: نشر قطره، چ 1، 1383 ش، ص 266، 267، 268.
ابوالقاسم رادفر