موج نو
موج نو، شاخهای از شعر نو* فارسی و بر آمده از شعر سپید*، شعری موزون و بیقافیه.
در ادبیات، شعر موج نو/ شعر منثور، شعری است كه به صورت نثر نوشته میشود و خصایص عینی منظومه سرایی نظیر وزن و قافیه را ندارد، اما فطرتاً به دلیل كاربرد عناصر معنوی شعر، به ویژه در هم ریختن مفاهیم منطقی كلام از طریق زبان مجازی و اعمال ایقاعات خاص، شعر محسوب میشود.1 بنیانگذار شعر موج نو در ایران احمدرضا احمدی است. نخستین كتاب او به نام طرح در 1341 ش سرآغاز شعر موج نو گردید و سپس كسانی چون بیژن الهی، پرویز داریوش، غلامحسین غریب و فریدون گیلانی طریق وی را پیمودند.2 در واقع میتوان این حركت را در مقایسه با جریان «شعر سنت گرا» شعری «سنت گریز» یا حتی «سنت ستیز» و در مقایسه با جریان «شعر نو یا نیمایی» شعری به اصطلاح مدرن خواند.3 از مشخصات عمدة شعر موج نو میتوان به جدا بودن وظیفة علمی و روزمرة كلمات و زبان از خود كلمات و زبان و نیز ایجاد مناسبت یا مناسبتهای دیگر میان كلمات، اشكال و اشیاء اشاره كرد.4 شعر موج نو را به دو دسته تقسیم كردهاند: الف ـ موج نوی اصیل شامل: 1ـ نثرگرایان اصیل مانند احمدرضا احمدی، 2ـ نظم گرایان اصیل نظیر جواد مجابی. ب ـ موج نوی مشكل، شامل: 1ـ نثرگرایان مشكل گو مانند بیژن الهی و بهرام اردبیلی و دیگران، 2ـ نظم گرایان مشكل گو نظیر یدالله رویایی.5
مآخذ:
1ـ داد، سیما. اصطلاحات ادبی. ویرایش جدید، تهران: مروارید، 1382 ش، ص 322.
2ـ رستگار فسایی، منصور. انواع شعر فارسی. شیراز: نوید شیراز، چ 2، 1380 ش، ص 636، 637.
3ـ حسین پور چافی، علی. جریانهای شعری معاصر فارسی از كودتا 1332 تا انقلاب 1357. تهران: امیركبیر، چ 1، 1384 ش.
4ـ شمس لنگرودی، محمد. تاریخ تحلیلی شعر نو (1341ـ1349). تهران: نشر مركز، چ 1، 1377 ش، ج 3، ص 40.
5ـ نوری علاء، اسماعیل. صور و اسباب شعر امروز ایران. تهران: بامداد، چ 1، 1348 ش، ص 318، 319، 320 (به اختصار).
ابوالقاسم رادفر