احکام سلطانیه
احکام سلطانیه، عنوان عام حقوق عمومی در فقه اسلامی و نام کتابهای خاص که در آنها، احکام و قواعد خلافت، امامت، حکومت، سلطنت و قضاوت در نظام حقوق اسلامی تبیین و تدوین شده و بیش و کم تمام مباحثی که به نحوی از انحاء با شؤون مختلف حکومت مرتبط بوده، مورد بحث قرار گرفته است. اینگونه مسایل که اکنون به آن «حکم حکومتی» میگویند، در صدر اسلام، چندان مطرح نبوده است، یعنی در دوران خلفای راشدین و سپس بنیامیه، به جهت آشوبها و تفرقهها، فتوحات و نیز عدم ثبات سیاسی، شیوه و قانونمندی خاصی برای امر حکومت و سیاست وجود نداشته است[۱].
در مواردی که نصی از قرآن یا سیرهیی از پیامبر (ص) وجود داشت، به حکم لازمالاجرا بودن بدان عمل میشد و در مواردی نیز به حسب مقتضیات زمان، شیوهیی خاص از سوی خلیفه اتخاذ میگردید. نامه حضرت علی (ع) به مالک اشتر از مواردی است که در آن راهنماییهایی درباره راه و رسم حکومت و رفتار حاکم آمده است[۲]. از اواسط عصر عباسیان، کتابهای تخصصی چندی در این زمینه تألیف شد که معروفترین آنها الاحکام السلطانیه تألیف ابوالحسن ماوردی (وفات 450 ق. / 1058 م.) است[۳].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
حسن امین