ازدواج تنظیم شده (فرمایشی)
ازدواج تنظیم شده (فرمایشی)(arranged marriage)، نوعی از ازدواج در ایران است که گزینشِ همسر از طریقِ والدین یا بزرگترها و معمولا بدون حضور و حتی نظارتِ زوجین صورت میپذیرد و به دیگر سخن، ازدواجی است غیرمستقیم یا با واسطه.{1}
این نوع ازدواج، به نظرِ جامعهشناسان، مظهرِ سلطه گروه بر فرد است؛ در آن جمعگرایی اصلِ فایق است و فرد، دستخوشِ مصالح جمع است. به همین دلیل این نوع ازدواج، درعینِ آنکه در یک معنا، نفی و سرکوبِ کاملِ بُعدِ عاطفی ازدواج است، بلوغ جسمانی را نیز شرطِ زوجیت نمیداند.
شیوه سنتی این نوع ازدواج، به خواستگاری رفتن است و واسطههای انتخاب، عمدتا دلالان، کیسهکشها و بنداندازان هستند. «نافبران» و «بعلهبران» از اشکالِ این نوع ازدواج به شمار میآیند.{2}
نیز نگاه کنید به
پاورقی
{1}. چنان که در برخی موارد، زوجین تا هنگام برگزاریِ مراسم، یکدیگر را نمیبینند.
{2}. در «نافبران»، هنگامِ به دنیا آمدنِ دختر، نافِ او را به نامِ یکی از پسرانِ فامیل میبرند. بدینترتیب که ناف دختر را روی پایِ پسر قرار میدهند؛ و بدینسان ایندو، از آنِ یکدیگر به حساب آمده و ناگزیر ازگذراندن زندگی با یکدیگر تا پایان عمر هستند. «بعلهبران» در نقاطِ مختلفِ ایران به صورتهایِ گوناگون اجرا میشود؛ که از جمله اَشکالِ آن، نامزد کردنِ عروس و داماد از کودکی برایِ هم است، که با بستنِ یک روسریِ دیبا به سر دختربچه شیرخوارهای به نام پسری همانند یا بزرگتر از او، اجرا میشود.
منبع اصلی
فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.
نویسنده مقاله
هوشنگ فرخجسته