دیوان عدالت اداری
این دیوان یکی از دادگاههای اختصاصی است که حدود صلاحیت آن محدود به چند موضوع معین از قبیل رسیدگی به شکایات مردم از ماموران و واحدهای دولتی، شکایات استخدامی کارکنان دولت، شکایات اشخاص ذینفع در مورد تصویب نامهها و آییننامههای خلاف قانون دولت و غیره است. در واقع این دادگاه جایگزین شورای دولتی است که قرار بود به موجب قانون مصوب ۱۳۳۹ به وجود آید ولی هیچگاه تشکیل نشد. اساس و پایه قانونی این دیوان در اصل ۱۷۳ قانون اساسی است که میگوید:
«به منظور رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات مردم نسبت به مامورین یا واحدها یا آییننامههای دولتی و احقاق حقوق آنها، دیوانی به نام دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس قوه قضاییه تاسیس میگردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین میکند».
قانون اخیر در بهمن ۱۳۶۰ در ۲۵ ماده و ۹ تبصره به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و با تغییراتی هم اکنون نیز مورد اجراست. به موجب این قانون مقر دیوان در تهران و دارای ۱۵ شعبه است که میتواند تا ۲۰ شعبه افزایش یابد. هر شعبه از یک رئیس یا علیالبدل رئیس و یک مستشار تشکیل شدهاست. رای دیوان را رئیس یا علیالبدل او صادر میکند. ریاست دیوان به عهده رئیس شعبه اول است[۱].
دیوان دارای هیات تجدید نظر در مورد احکام غیرقطعی است که این هیات متشکل از رئیس دیوان یا قائم مقام او و شش نفر از روسای شعب دیوان است که هرسه ماه یکبار به قید قرعه به این عنوان تعیین میشوند. علاوه بر آن، دیوان عدالت اداری یک هیات عمومی مرکب از روسای تمام شعب دارد که با اکثریت سه چهارم شعب تشکیل میشود و وظیفه آن جلوگیری از آرای متناقض، تنظیم آییننامههای قانونی و رسیدگی به شکایات از تصویب نامهها و آییننامههای خلاف قانون دولت است. این دیوان میتواند مرجع اعتماد و اطمینان مردم در احقاق حقوق آنان در برابر ماموران و واحدهای دولتی و شکایات استخدامی آنها باشد.[۲][۳].
نیز نگاه کنید به
- قوه قضائیه
- دادگاه ها و دادسراها
- دادستانی و دادگاه های نظامی
- دادگاه های انقلاب ایران
- دادگاه انتظامی قضات
- سازمان بازرسی کل کشور
- روابط قوه قضائیه با سایر قوای حکومتی
مـآخذ
منبع اصلی
منوچهری، عباس(1381). کتاب ایران: نظام سیاسی در ایران. ویراستاری محسن شانه چی. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی – بین المللی.
نویسنده مقاله
عباس منوچهری