مجمع تشخیص مصلحت نظام

مجمع تشخیص مصلحت نظام برگرفته از وبسایت خبرگزاری تسنیم قابل بازیابی ازhttps://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/03/21/2283813/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%B4%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD%D8%AA-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85

مجمع تشخیص مصلحت نظام، نهاد كارشناسی و دادن حكم بر اساس تشخیص مصلحت نظام درباره اختلاف مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان بر سر موازین شرع و قانون اساسی مصوبات مجلس و مشاوره در اموری كه رهبر به آن ارجاع می‌دهد.

این مجمع كه در 17 بهمن 1366ش با فرمان امام خمینی تشكیل و در بازنگری قانون اساسی در 1368ش تثبیت شد و به اصل 112 قانون اساسی^* جدید اضافه شده است.

اعضای مجمع پیش از بازنگری قانون اساسی، شامل فقهای شورای نگهبان^*، رؤسای سه قوه و دو نفر دیگر به انتخاب رهبر بودند. این تركیب در 1368ش تغییر یافت و از آن پس مقام رهبری 20 نفر اعضای ثابت و متغیر این مجمع را برای مدت 3 سال تعیین می‌كند:

1. فقهای شورای نگهبان (6 نفر)؛
2. رؤسای سه قوه؛
3. وزیر مربوطه؛
4. رئیس كمیسیون مربوطه مجلس,
5. صاحب نظران در مسائل فقهی و سیاسی به عنوان نمایندگان رهبری (9 نفر). غیر از وزیر مربوطه و رئیس كمیسیون مجلس بقیه افراد از اعضای ثابت مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌باشند.

اصل 112 برای مجمع سه وظیفه مقرر كرده است:

1. تصمیم‌گیری در موارد اختلاف مجلس^* و شورای نگهبان، این تصمیم‌گیری مقید به قیدی نشده است، و به اطلاق دلالت می‌كند كه لازم نیست نظری موافق با نظر مجلس یا شورای نگهبان داشته باشد بلكه می‌تواند نظر ثالثی داشته باشد.
2. مشاوره در اموری كه رهبر به آن ارجاع می‌دهد، این مشاوره در هر امری ممكن است و اهم آن كه در قانون اساسی ذكر شده عبارت است از: مشاوره با رهبری در تعیین سیاست‌های كلی نظام جمهوری اسلامی ایران (اصل 110) و بازنگری قانون اساسی (اصل 177).

سایر وظایف مجمع كه عبارتند از:

1. حل معضلات نظام كه از طریق عادی قابل حل نیست؛
2. انتخاب رهبر در صورت فوت یا كناره‌گیری یا عزل رهبر، یكی از اعضای شورای نگهبان كه در ضمن یكی از سه نفر اعضای شورای رهبری می‌باشد، توسط مجمع انتخاب می‌شود (اصل 177)؛
3. طبق اصل 112 این شورا در خصوص وظایف بندهای 1 و 2 و 3 و 5 و 10 و قسمت‌های دو هـ و بند 6 اصل 110 پس از تصویب سه چهارم اعضای مجمع اقدام می‌كند؛
4. اعضای ثابت مجمع در شورای بازنگری قانون اساسی عضویت دارند (اصل 177).

نیز نگاه کنید به

• امام خمینی
• شورای نگهبان
• قانون اساسی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

مریم حسینی