پیکرنگاری درباری
پیکرنگاری درباری، سبکی در نقاشی ایرانی که در اواخر سده 12ق / 18م اغلب با موضوع پیکرنگاری درباریان با تلفیقی از معیارهای نقاشی اروپایی و نگارگری ایرانی، در دربار فتحعلی شاه پدید آمد[۱].
شاه قاجار شماری از برجستهترین هنرمندان را در پایتخت (تهران) گرد آورد و آنها را به کار نقاشی پردههای بزرگ اندازه برای نصب در کاخهای نوساز گماشت[۲]. پیکرنگاری درباری تلفیقی میان عناصر طبیعت گرای اروپایی و شیوه سنتی آرمانی نمودن واقعیت بود. در این مکتب پیکر انسان اهمیت اساسی پیدا کرد و اشخاص نمونهوار و به طرزی قراردادی تصویر شدند[۱].
مردان غالباً با سبیل و ریش بلند، کمر باریک، نگاه خیره و زنان با چهره بیضی، ابروان پیوسته، چشمان سرمه کشیده و انگشتان حنا بسته، همگی در جامگان زربفت و مرواریدنشان تصویر میشدند[۳] و به جز چهرهها و دستان که سایهپردازی میشد. مابقی عناصر تصویر به شکل دو بعدی و پر از نقش نگار به تصویر در میآمد[۴].
ویژگیهای این مکتب عبارتند از:
- ساختار متقارن بر اساس خطوط افقی و عمودی و منحنی؛
- تلفیق نقشمایههای تزئینی و تصویری؛
- رنگ گزینی محدود (با تسلط رنگهای گرم خصوصاً قرمز)؛
- با کاربست رنگ روغن به روش خاص[۱].
میرزا بابا، محمدصادق و باقر از بنیانگذاران این مکتب بودند و از نمایندگان دیگر این سبک میتوان به مهرعلی اصفهانی، محمدحسن، ابوالقاسم و احمد اشاره کرد[۵].
این مکتب که تا حد زیادی وابسته به فتحعلی شاه بود، پس از مرگ او رو به افول گذارد (1250ق)[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ پاكباز، روئين (1378). دايره المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ص 147.
- ↑ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص 150.
- ↑ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص 151.
- ↑ شریفزاده، عبدالمجید (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: حوزه هنری، ص 174.
- ↑ رابینسن، ب. و (1376). هنر نگارگری ایران. ترجمه یعقوب آژند، تهران: مولی، ص 86-89.
- ↑ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص 158.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بوذری
پیوند به بیرون
رمضان ماهی، سمیه(1392)."پیکرنگاری درباری". بخش هنری تبیان، قابل بازیابی ازhttps://article.tebyan.net/258153/
غفاری، لیلا و عرب زاده، جمال(1401)."پیکرهنگاری درباری: روایتی تصویری از عصر قاجار نقدی بر کتاب پرترههای سلطنتی قاجار"، پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی، 22(7): 415-430، قابل بازیابی از https://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_8178.html
مقالات مرتبط با پیکر نگاری درباری، نورمگز، قابل بازیابی ازhttps://www.noormags.ir/view/fa/keyword/
مقالات مرتبط با پیکر نگاری درباری، پایگاه سید(SID)، قابل بازیابی از https://www.sid.ir/search/journal/paper/