کارکردهای خویشاوندی

«اهمیتِ یک شبکه خویشاوندی را صرفاً نمی‌توان در قالبِ کارکردهایِ ملموسِ آن سنجید».

مارتین سگالن، پس از بیانِ این مطلب، علّتِ آن را در ارتباطِ شبکه‌هایِ خویشاوندی به کلیّتِ تخیلاتِ زنده و فعال و افزوده شدنِ بر اهمیتِ آنها به واسطه عملکردهایِ بالقوه‌شان جستجو می‌کند. به‌رغم او، شخص با حضور در شبکه خویشاوندی، این امکان را می‌یابد که برایِ خود ورایِ زمان و مکانِ شغل یا سکونتش، جایگاهی را تدارک دیده و با تاریخچه خانوادگی‌اش به برقراریِ رابطه‌ای بپردازد که به او هویّت و خودشناسی ویژه‌ای می‌بخشد؛ هویتی که محلهایِ کار و سکونتش، قادر به تأمین آن نیستند. چنین تصویر تخیّلی‌ای از خانواده، درعین‌حال آسایش و احساسِ امنیت را نیز به همراه خواهد داشت.

با مقایسه جوامع ابتدایی و صنعتی، درمی‌یابیم که در جوامع ابتدایی، خویشاوندی عاملی اساسی در سازماندهی جامعه به‌شمار می‌آید؛ چنانکه در جوامع روستایی هنوز هم عنصری مستولی است. امّا در جوامع شهری و صنعتی، با پدیدار شدنِ نهادهایِ اجتماعیِ متعدد، و به ویژه نهادهایِ حمایتی، خویشاوندی صرفاً به ایفایِ نقشی درجه دوّم می‌پردازد. به‌طورکلّی می‌توان گفت که هر نوع رابطه خویشاوندی، همراهِ خود مجموعه‌ای از تکالیف و وظایف را به همراه دارد؛ و مطالعه این کارکردها در جریانِ صیرورتِ گروه‌های انسانی از مرحله ابتدایی تا اشکالِ پیچیده امروزی، از دگرگونی مفاهیم‌گستره روابطِ انسانی پرده برمی‌دارد.

نیز نگاه کنید به

• انواع خانواده
• کارکردهای خانواده
• ازدواج
• اشکال ازدواج
• کارکردهای ازدواج
• مفهوم خویشاوندی

منبع اصلی

فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.

نویسنده مقاله

هوشنگ فرخجسته