کتل
کتل در دو مفهوم به کار برده میشود. اولی در مفهوم چوبهای درازی هستند که از بالای آنها گلولههایی از پارچههای رنگارنگ و گرانبها آویزان شده و همانند دامنهای چیندار بر روی هم میافتند. معمولاً بالای آنها یک قطعه فلزی به شکل مدور و یا پنجهای (نمادی از دست بریده حضرت عباس است) نصب شده است. دومی در مفهوم اسب زین کردهای است که معمولاً در پیشاپیش دستههای سوگواری به حرکت در میآورند. به سخن دیگر کتل در مفهوم دوم آن نمادی عینی از ایام عاشورای حسینی در صحرای کربلا و یادآور صحنه سرنشین از دست رفته ذوالجناح حسینی (نام اسب امام حسین) و شهادت دلیرانه حضرت سیدالشهداء (ع) میباشد و تجسم واقعه جانکاه آنروز را به نمایش میگذارد.
هر رسمی که به نحوی نام و نشانی از این واقعه را عینیت بخشد جلوه دیگری مییابد و صحنه شیون را به عاشورایی دیگر تبدیل میکند. بنابراین، وجود کتل (اسب تزئین شده بدون سرنشین)، با رنگ قرمز و پارچهای سفید به علامت کفن، که نمادی از مرگ و شهادت است، در مراسم سوگواری اعم از دسته گردانیها و یا تعزیهها نه تنها توجیه عملی پیدا میکند بلکه با مفهومی عینی، قداست، تحرک و هیجان خاصی به سوگواران و شیونکنان مراسم میبخشد.
بدنبال دستههای سوگوار اسبها و شترهایی حرکت میکنند که سمبل و نماد جبهه جنگ و نمایش شرایط جنگ در زمان وقوع حادثه است. تعدادی از آنها لخت و بدون زین و پوششاند و برخی از آنها پوشیده از زین و یراق و وسایل زینتی مجللاند که نشانه تجملگرایی و خودکامگی لشگر یزید و قاتلان امام حسین(ع) است.
نیز نگاه کنید به
منبع اصلی
فربد، محمد صادق (1385). کتاب ایران: سوگواری های مذهبی در ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
محمد صادق فربد