پرش به محتوا

یادگار زریران: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''یادگار زَریران‌،''' (پهلوی اَیاتْكارِ زَریران)، رساله‌ای حماسی ـ مذهبی به زبان پهلوی.
'''یادگار زَریران‌،''' (پهلوی اَیاتْكارِ زَریران)، رساله‌ای حماسی ـ مذهبی به زبان پهلوی.


نخستین‌ كتابی‌ كه‌ پس‌ از یشت‌ها و سایر قطعات‌ داستانی‌ ''[[اوستا]]'' برای‌ گردآوردن‌ قسمتی‌ از روایات ایرانی‌ نگاشته شده است‌. اصل‌ این‌ كتاب‌ كه‌ ظاهراً نثر توأم‌ با شعر بوده‌ به‌ زبان‌ [[پارتیان|پارتی‌]]، اما صورت‌ كنونی‌ آن‌ به‌ زبان‌ و خط‌ پهلوی‌ است‌ و به‌ اوایل‌ سدة‌ 6 م‌ تعلق‌ دارد.<sup>1</sup>
نخستین‌ كتابی‌ كه‌ پس‌ از یشت‌ها و سایر قطعات‌ داستانی‌ ''[[اوستا]]'' برای‌ گردآوردن‌ قسمتی‌ از روایات ایرانی‌ نگاشته شده است‌. اصل‌ این‌ كتاب‌ كه‌ ظاهراً نثر توأم‌ با شعر بوده‌ به‌ زبان‌ [[پارتیان|پارتی‌]]، اما صورت‌ كنونی‌ آن‌ به‌ زبان‌ و خط‌ پهلوی‌ است‌ و به‌ اوایل‌ سده 6 م‌ تعلق‌ دارد<ref>صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی‌ در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42.</ref><ref>تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 267.</ref>.


كتاب‌ ''یادگار زریر'' داستان‌ زریر برادر گشتاسپ‌ و پسر وی‌ بستور است‌. نام‌ این‌ دو پهلوان‌ در ''اوستا'' نیزدیده‌ می‌شود.<sup>2</sup>
كتاب‌ ''یادگار زریر'' داستان‌ زریر برادر گشتاسپ‌ و پسر وی‌ بستور است‌. نام‌ این‌ دو پهلوان‌ در ''[[اوستا]]'' نیزدیده‌ می‌شود<ref>تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 267- 268.</ref>.


تعداد كلمات‌ آن‌ نیز 3000 كلمه‌ است‌. با این‌ حال‌، به‌ اعتقاد بنونیست [1]خاورشناس‌ معروف فرانسوی‌، نسخه‌های‌ موجود ''یادگار زریران‌'' صورت‌ مغشوش‌ و دست‌‌خورده‌ای‌ از یك‌ منظومة‌ متعلق‌ به‌ پیش‌ از سدة ‌3م‌ (عهد اشكانیان‌) است‌. این‌ كتاب‌ در بعضی‌ از نسخ‌ «''شاهنامة‌ گشتاسب''» نامیده‌ شده‌ است‌. نخستین‌ و مهم‌ترین‌ ترجمة‌ آن‌ به‌ دست‌ گیگر[2] و به‌ زبان‌ آلمانی‌ در 1890م ‌صورت‌ گرفت‌. این‌ دانشمند تلاش‌ كرد رابطة میان‌ ''یادگار زریر'' و ''شاهنامه‌'' را در داستان‌ جنگ ارجاسپ‌ و گشتاسپ‌ آشكار كند. بجز او تئودور نولدكه[3] نیز در باب‌ آن‌ تحقیقاتی‌ كرده‌ است‌.<sup>3</sup>
تعداد كلمات‌ آن‌ نیز 3000 كلمه‌ است‌. با این‌ حال‌، به‌ اعتقاد بنونیست [ E. Benveniste]خاورشناس‌ معروف فرانسوی‌، نسخه‌های‌ موجود ''یادگار زریران‌'' صورت‌ مغشوش‌ و دست‌‌خورده‌ای‌ از یک منظومه متعلق‌ به‌ پیش‌ از سده ‌3م‌ (عهد اشكانیان‌) است‌. این‌ كتاب‌ در بعضی‌ از نسخ‌ «''شاهنامه گشتاسب''» نامیده‌ شده‌ است‌. نخستین‌ و مهم‌ترین‌ ترجمه آن‌ به‌ دست‌ گیگر[Geiger] و به‌ زبان‌ آلمانی‌ در 1890م ‌صورت‌ گرفت‌. این‌ دانشمند تلاش‌ كرد رابطه میان‌ ''یادگار زریر'' و ''[[شاهنامه فردوسی|شاهنامه‌]]'' را در داستان‌ جنگ ارجاسپ‌ و گشتاسپ‌ آشكار كند. بجز او تئودور نولدكه[Nōldeke] نیز در باب‌ آن‌ تحقیقاتی‌ كرده‌ است‌<ref>صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی‌ در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42 - 43.</ref>.


''یادگار زریران‌'' اثری‌ گیرا و پر كشش‌ و دارای‌ روح‌ حماسی‌ و لحن‌ شاعرانه‌ است‌ و در هر جا كه ‌اقتضا كند، زبان‌ آن‌ سرشار از تشبیهات‌ مبالغه‌آمیز می‌شود. با ''شاهنامه‌'' به‌ ویژه‌ از نظر واژگان‌ شباهت زیادی‌ دارد.<sup>4</sup> متن رساله به [[فارسی]] نیز برگردانده شده است.<sup>5</sup>
''یادگار زریران‌'' اثری‌ گیرا و پر كشش‌ و دارای‌ روح‌ حماسی‌ و لحن‌ شاعرانه‌ است‌ و در هر جا كه ‌اقتضا كند، زبان‌ آن‌ سرشار از تشبیهات‌ مبالغه‌آمیز می‌شود. با ''شاهنامه‌'' به‌ ویژه‌ از نظر واژگان‌ شباهت زیادی‌ دارد<ref>سمیعی‌، احمد. '''''ادبیات‌ ساسانی‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ص‌ 43.</ref>. متن رساله به [[فارسی]] نیز برگردانده شده است<ref>تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 268، حاشیه 3. </ref><ref>اكبرزاده‌، داریوش‌. '''''شاهنامه‌ و زبان‌ پهلوی‌'''''. تهران‌: پازینه‌، 1379، ص‌ 128ـ 162.</ref>.


== نیز نگاه کنید به ==


'''مآخذ:'''
* [[اوستا]]
* [[پارتیان]]


# صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی‌ در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42؛ تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 267.
== مآخذ ==
# تفضلی. همان. ص 267- 268.
<references />
# صفا. همان. ص‌ 42 - 43.
# سمیعی‌، احمد. '''''ادبیات‌ ساسانی‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ص‌ 43.
# برای ترجمه‌های فارسی، نك: تفضلی. همان. ص 268، حاشیة 3. و نیز نك‌: اكبرزاده‌، داریوش‌. '''''شاهنامه‌ و زبان‌ پهلوی‌'''''. تهران‌: پازینه‌، 1379، ص‌ 128ـ 162.


[1]. E. Benveniste
== منبع اصلی ==
 
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
[2]. Geiger
 
[3]. Nōldeke


== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۱

یادگار زَریران‌، (پهلوی اَیاتْكارِ زَریران)، رساله‌ای حماسی ـ مذهبی به زبان پهلوی.

نخستین‌ كتابی‌ كه‌ پس‌ از یشت‌ها و سایر قطعات‌ داستانی‌ اوستا برای‌ گردآوردن‌ قسمتی‌ از روایات ایرانی‌ نگاشته شده است‌. اصل‌ این‌ كتاب‌ كه‌ ظاهراً نثر توأم‌ با شعر بوده‌ به‌ زبان‌ پارتی‌، اما صورت‌ كنونی‌ آن‌ به‌ زبان‌ و خط‌ پهلوی‌ است‌ و به‌ اوایل‌ سده 6 م‌ تعلق‌ دارد[۱][۲].

كتاب‌ یادگار زریر داستان‌ زریر برادر گشتاسپ‌ و پسر وی‌ بستور است‌. نام‌ این‌ دو پهلوان‌ در اوستا نیزدیده‌ می‌شود[۳].

تعداد كلمات‌ آن‌ نیز 3000 كلمه‌ است‌. با این‌ حال‌، به‌ اعتقاد بنونیست [ E. Benveniste]خاورشناس‌ معروف فرانسوی‌، نسخه‌های‌ موجود یادگار زریران‌ صورت‌ مغشوش‌ و دست‌‌خورده‌ای‌ از یک منظومه متعلق‌ به‌ پیش‌ از سده ‌3م‌ (عهد اشكانیان‌) است‌. این‌ كتاب‌ در بعضی‌ از نسخ‌ «شاهنامه گشتاسب» نامیده‌ شده‌ است‌. نخستین‌ و مهم‌ترین‌ ترجمه آن‌ به‌ دست‌ گیگر[Geiger] و به‌ زبان‌ آلمانی‌ در 1890م ‌صورت‌ گرفت‌. این‌ دانشمند تلاش‌ كرد رابطه میان‌ یادگار زریر و شاهنامه‌ را در داستان‌ جنگ ارجاسپ‌ و گشتاسپ‌ آشكار كند. بجز او تئودور نولدكه[Nōldeke] نیز در باب‌ آن‌ تحقیقاتی‌ كرده‌ است‌[۴].

یادگار زریران‌ اثری‌ گیرا و پر كشش‌ و دارای‌ روح‌ حماسی‌ و لحن‌ شاعرانه‌ است‌ و در هر جا كه ‌اقتضا كند، زبان‌ آن‌ سرشار از تشبیهات‌ مبالغه‌آمیز می‌شود. با شاهنامه‌ به‌ ویژه‌ از نظر واژگان‌ شباهت زیادی‌ دارد[۵]. متن رساله به فارسی نیز برگردانده شده است[۶][۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. صفا، ذبیح‌الله‌. حماسه‌سرایی‌ در ایران‌. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42.
  2. تفضلی‌، احمد. تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 267.
  3. تفضلی‌، احمد. تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 267- 268.
  4. صفا، ذبیح‌الله‌. حماسه‌سرایی‌ در ایران‌. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42 - 43.
  5. سمیعی‌، احمد. ادبیات‌ ساسانی‌. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ص‌ 43.
  6. تفضلی‌، احمد. تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 268، حاشیه 3.
  7. اكبرزاده‌، داریوش‌. شاهنامه‌ و زبان‌ پهلوی‌. تهران‌: پازینه‌، 1379، ص‌ 128ـ 162.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر