تصنیف: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۴

تصنیف، در رسالات موسیقی قدیم ایران. عمدتاً به هر نقطه موزونِ آهنگسازی شده، اعم از سازی و آوازی^[۱] و امروز موسیقی کلاسیک ایران اختصاصاً به قطعات موزون و آهنگسازی شده آوازی اطلاق می‌شود. در دوره قاجار، تصنیف که بیشتر به گونه «هوایی» در سالهای کهن^[۲] نزدیک است، میان حوزه موسیقی مردمی و حوزه موسیقی کلاسیک در نوسان بوده است و موسیقیدانان معتبر توجه چندانی به آن نداشتند. در دوره اول تحول تصنیف که از اواخر قاجار تا اویل پهلوی به طول می‌انجامید چهره‌های برجسته‌ای مانند شیدا، عارف قزوینی^[۳] و امیر جاهد به این گونه موسیقایی اعتبار می‌بخشد. همچنین در اواخر این دوره، تصنیف‌سازان، با حذف عناصر و ویژگی‌هایی که آنها را عامیانه می‌دانستند تصنیف را به سمت عقلایی شدن و کلاسیک پیش بردند^[۴].

دوره دوم تحل تصنیف تقریباً همزمان است با ظهور رادیو (سال 1319). در این دوره، تصنیف عموماً برای اجرا با اکترهایی به سبک غربی نوشته می‌شد، از این رو برخی ریتم‌ها و وزن‌های موسیقی غربی مانند والس، تانگو و جز آن در آن راه یافت^[۵]. فرایند آفرینش تصنیف در این دوره که تا اواخر دهه 40 طول کشید، تقریباً همواره مبتنی بر تقدم ملودی بر شعر بوده است. از نمایندگان مهم این دوره علی تجویدی، همایون خرم و مهدی خالدی را می‌توان نام برد.

دوره سوم تحول تصنیف، بازگشت به تصنیف‌های اواخر دوره اول در این روزگار است. نمایندگان این دوره عموماً آموزش دیده «مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی»اند. این بازگشت به طور کامل صورت نگرفته است و آهنگ زمان معاصر تقریباً همواره بر روی اشعار کلاسیک عروضی تصنیف می‌سازند (موردی که در گذشته به ندرت روی می‌داده است). در نتیجه فرایند خلق تصنیف در این دوره تقریباً مبتنی بر تقدم شعر بر ملودی بوده است. تصنیف‌سازان برجسته این دوره از ورزیده‌ترین نوازندگان و خوانندگان عصر خود به شمار می‌روند. محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، و پرویز مشکاتیان در میان بزرگان موسیقیدان این دوره هستند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ مراغی، عبدالقادر(2536). مقاصدالالحان. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص 107- 104.
↑ مراغی، عبدالقادر(1370). شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی، ص 342.
↑ پایور،فرامرز(1375). ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی. تهران: ماهور.
↑ جاهد، امیر(1349). دیوان امیر جاهد. تهران: بانك ملی.
↑ تجویدی،علی(1377). موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف. تهران: سروش.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ساسان فاطمی

[1] مراغی، عبدالقادر(2536). مقاصدالالحان. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص 107- 104.

[2] مراغی، عبدالقادر(1370). شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی، ص 342.

[3] پایور،فرامرز(1375). ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی. تهران: ماهور.

[4] جاهد، امیر(1349). دیوان امیر جاهد. تهران: بانك ملی.

[5] تجویدی،علی(1377). موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف. تهران: سروش.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''تصنیف،''' در رسالات موسیقی قدیم ایران. عمدتاً به هر نقطه موزونِ آهنگسازی شده، اعم از سازی و آوازی<ref>مراغی، عبدالقادر(2536). '''''مقاصدالالحان'''''. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص 107- 104. </ref> و امروز موسیقی کلاسیک ایران اختصاصاً به قطعات موزون و آهنگسازی شده آوازی اطلاق می‌شود. در [[قاجاریه|دوره  قاجار]]، تصنیف که بیشتر به گونه «هوایی» در سالهای کهن<ref>مراغی، عبدالقادر(1370). '''''شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد'''''. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی، ص 342. </ref> نزدیک است، میان حوزه موسیقی مردمی و حوزه موسیقی کلاسیک در نوسان بوده است و موسیقیدانان معتبر توجه چندانی به آن نداشتند. در دوره اول تحول تصنیف که از اواخر [[قاجاریه|قاجار]] تا اویل پهلوی به طول می‌انجامید چهره‌های برجسته‌ای مانند شیدا، عارف قزوینی<ref>پایور،فرامرز(1375). '''''ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی'''''. تهران: ماهور.</ref> و امیر جاهد به این گونه موسیقایی اعتبار می‌بخشد. همچنین در اواخر این دوره، تصنیف‌سازان، با حذف عناصر و ویژگی‌هایی که آنها را عامیانه می‌دانستند تصنیف را به سمت عقلایی شدن و کلاسیک پیش بردند<ref>جاهد، امیر(1349). '''''دیوان امیر جاهد'''''. تهران: بانك ملی. </ref>.
+'''تصنیف،''' در رسالات موسیقی قدیم [[ایران]]. عمدتاً به هر نقطه موزونِ آهنگسازی شده، اعم از سازی و آوازی<ref>مراغی، عبدالقادر(2536). '''''مقاصدالالحان'''''. به اهتمام تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص 107- 104. </ref> و امروز موسیقی کلاسیک ایران اختصاصاً به قطعات موزون و آهنگسازی شده آوازی اطلاق می‌شود. در [[قاجاریه|دوره  قاجار]]، تصنیف که بیشتر به گونه «هوایی» در سالهای کهن<ref>مراغی، عبدالقادر(1370). '''''شرح ادوار. با متن ادوار و زوائد‌الغوائد'''''. به اهتمام تقی بینش. تهران: مركز نشر دانشگاهی، ص 342. </ref> نزدیک است، میان حوزه موسیقی مردمی و حوزه موسیقی کلاسیک در نوسان بوده است و موسیقیدانان معتبر توجه چندانی به آن نداشتند. در دوره اول تحول تصنیف که از اواخر [[قاجاریه|قاجار]] تا اویل [[سلسله پهلوی|پهلوی]] به طول می‌انجامید چهره‌های برجسته‌ای مانند شیدا، عارف قزوینی<ref>پایور،فرامرز(1375). '''''ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی به روایت استاد عبدالله دوامی'''''. تهران: ماهور.</ref> و امیر جاهد به این گونه موسیقایی اعتبار می‌بخشد. همچنین در اواخر این دوره، تصنیف‌سازان، با حذف عناصر و ویژگی‌هایی که آنها را عامیانه می‌دانستند تصنیف را به سمت عقلایی شدن و کلاسیک پیش بردند<ref>جاهد، امیر(1349). '''''دیوان امیر جاهد'''''. تهران: بانك ملی. </ref>.
-دوره دوم تحل تصنیف تقریباً همزمان است با ظهور رادیو (سال 1319). در این دوره، تصنیف عموماً برای اجرا با اکترهایی به سبک غربی نوشته می‌شد، از این رو برخی ریتم‌ها و وزن‌های موسیقی غربی مانند والس، تانگو و جز آن در آن راه یافت<ref>تجویدی،علی(1377). '''''موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف'''''. تهران: سروش. </ref>. فرایند آفرینش تصنیف در این دوره که تا اواخر دهه 40 طول کشید، تقریباً همواره مبتنی بر تقدم ملودی بر شعر بوده است. از نمایندگان مهم این دوره علی تجویدی، همایون خرم و مهدی خالدی را می‌توان نام برد.
+دوره دوم تحل تصنیف تقریباً همزمان است با ظهور [[رادیو]] (سال 1319). در این دوره، تصنیف عموماً برای اجرا با اکترهایی به سبک غربی نوشته می‌شد، از این رو برخی ریتم‌ها و وزن‌های موسیقی غربی مانند والس، تانگو و جز آن در آن راه یافت<ref>تجویدی،علی(1377). '''''موسیقی ایرانی، 2، مقدمه، نوا، راست و پنجگاه، سه‌گاه و آثار مؤلف'''''. تهران: سروش. </ref>. فرایند آفرینش تصنیف در این دوره که تا اواخر دهه 40 طول کشید، تقریباً همواره مبتنی بر تقدم ملودی بر شعر بوده است. از نمایندگان مهم این دوره علی تجویدی، همایون خرم و مهدی خالدی را می‌توان نام برد.
 دوره سوم تحول تصنیف، بازگشت به تصنیف‌های اواخر دوره اول در این روزگار است. نمایندگان این دوره عموماً آموزش دیده «مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی»اند. این بازگشت به طور کامل صورت نگرفته است و آهنگ زمان معاصر تقریباً همواره بر روی اشعار کلاسیک عروضی تصنیف می‌سازند (موردی که در گذشته به ندرت روی می‌داده است). در نتیجه فرایند خلق تصنیف در این دوره تقریباً مبتنی بر تقدم شعر بر ملودی بوده است. تصنیف‌سازان برجسته این دوره از ورزیده‌ترین نوازندگان و خوانندگان عصر خود به شمار می‌روند. محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، و پرویز مشکاتیان در میان بزرگان موسیقیدان این دوره هستند.
@@ خط ۸: / خط ۸: @@
 * [[قاجاریه]]
+* [[سلسله پهلوی]]
 == مآخذ ==
@@ خط ۱۷: / خط ۱۸: @@
 == نویسنده مقاله ==
 ساسان فاطمی
+[[رده:هنر]]
+[[رده:موسیقی]]