دوتار: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''دوتار'''، سازی از خانواده سازههای زه صدا<sup>*</sup>ی زخمهای | [[پرونده:18-6-18-16616m7v0vvmk.jpg|بندانگشتی|تصویر ساز دوتار، قابل بازیابی از https://www.hamshahrionline.ir/news/136372/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%B1]] | ||
'''دوتار'''، سازی از خانواده [[سازهای زه صدا|سازههای زه صدا]]<sup>*</sup>ی زخمهای که در برخی از مناطق [[ایران]] با نامهای مختلفی شناخته میشود. | |||
این ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقهی | این ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقهی کتول در استان گلستان و مناطق شرقی مازندران با نام دوتار، در منطقهی ترکمنی در [[استان گلستان]] به نام تا مدیره، توت تار یا دوتار و در [[کرمانشاه]] شمالی [[استان لرستان|لرستان]] با نام [[تنبور]] مشهور است. در خراسان قدیم نیز این ساز را [[تنبور]] مینامیدند. | ||
دوتار از | دوتار از یک کاسهی طنینی به شکل نیمه گلابی که روی دهانهی آن صفحهی چوبی قرار میگیرد، دستهای بلند، دستانها، دوگوشی، دو وتر، خرک و سیمگیر ساخته میشود. تعداد دستانهای دوتار در مناطق مختلف متفاوت است. دوتارهای شرق خراسان 8 تا 18، در دوتارهای شمال خراسان 11 تا 12، دوتارهای ترکمنی 13، در دوتار کتول 11 و دوتار شرق مازندران 5 تا 8 دستان دارد. تنبور کرمانشاهان نیز دارای 13 تا 14 دستان است. | ||
سازهای خانوادهی دوتار را بدون مضراب و با انگشتهای دست مینوازند. در قدیم، جنس وترها از ابریشم، زه، موی دُم است، سیم فلزی بود و امروزه عموماً سیم فلزی است دوتار را در موارد مختلف به کار میبرند. مثلاً [[تنبور]] کرمانشاهان و دوتار شرق را بیشتر در تجمعات عرفانی و مجالس ذکر مینوازند، از این رو از حرمت و احترام ویژهای برخوردارند. دوتار شمال خراسان، ترکمن حمرا، منطقهی کتول و شرق [[استان مازندران|مازندران]] را بیشتر در مجالس عروسی و شادمانی بکار میبند<ref>اطلاعات این مدخل از طریق كار میدانی بدست آمده است.</ref><ref>درویشی، محمدرضا. '''''دایرهالمعارف سازهای ایران'''''، جلد اول</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[تار]] | |||
* [[موسیقی مازندران]] | |||
* [[سازهای زه صدا]] | |||
* [[تنبور]] | |||
== ''مآخذ'' == | == ''مآخذ'' == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
محمدرضا درویشی | |||
[[رده:هنر]] | |||
[[رده:موسیقی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۴
دوتار، سازی از خانواده سازههای زه صدا*ی زخمهای که در برخی از مناطق ایران با نامهای مختلفی شناخته میشود.
این ساز در مناطق شرق و شمال خراسان، منطقهی کتول در استان گلستان و مناطق شرقی مازندران با نام دوتار، در منطقهی ترکمنی در استان گلستان به نام تا مدیره، توت تار یا دوتار و در کرمانشاه شمالی لرستان با نام تنبور مشهور است. در خراسان قدیم نیز این ساز را تنبور مینامیدند.
دوتار از یک کاسهی طنینی به شکل نیمه گلابی که روی دهانهی آن صفحهی چوبی قرار میگیرد، دستهای بلند، دستانها، دوگوشی، دو وتر، خرک و سیمگیر ساخته میشود. تعداد دستانهای دوتار در مناطق مختلف متفاوت است. دوتارهای شرق خراسان 8 تا 18، در دوتارهای شمال خراسان 11 تا 12، دوتارهای ترکمنی 13، در دوتار کتول 11 و دوتار شرق مازندران 5 تا 8 دستان دارد. تنبور کرمانشاهان نیز دارای 13 تا 14 دستان است.
سازهای خانوادهی دوتار را بدون مضراب و با انگشتهای دست مینوازند. در قدیم، جنس وترها از ابریشم، زه، موی دُم است، سیم فلزی بود و امروزه عموماً سیم فلزی است دوتار را در موارد مختلف به کار میبرند. مثلاً تنبور کرمانشاهان و دوتار شرق را بیشتر در تجمعات عرفانی و مجالس ذکر مینوازند، از این رو از حرمت و احترام ویژهای برخوردارند. دوتار شمال خراسان، ترکمن حمرا، منطقهی کتول و شرق مازندران را بیشتر در مجالس عروسی و شادمانی بکار میبند[۱][۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی