امامت: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''امامت،''' در لغت به معنی پیشوایی و رهبری و امام به معنی پیشوا و رهبر است. در اصطلاح متکلمان، امامت رهبری عموم مسلمانان در کارهای دینی و دنیایی آنان است<ref>فاضلمقداد، '''''شرح باب حادیعشر'''''. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص39- 40.</ref><ref>فاضل مقداد. '''''ارشادالطالبین.''''' قم: ص325- 326</ref><ref>کراجکی، '''''کشفالفوائد.''''' چاپ سنگی، ص77.</ref>. | '''امامت،''' در لغت به معنی پیشوایی و رهبری و امام به معنی پیشوا و رهبر است. در اصطلاح متکلمان، امامت رهبری عموم مسلمانان در کارهای دینی و دنیایی آنان است<ref>فاضلمقداد، '''''شرح باب حادیعشر'''''. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص39- 40.</ref><ref>فاضل مقداد. '''''ارشادالطالبین.''''' قم: ص325- 326</ref><ref>کراجکی، '''''کشفالفوائد.''''' چاپ سنگی، ص77.</ref>. امامت، مهمترین اصل اعتقادی مذهب تشیّع، وجوب نصب امام، به قاعده لطف، از راه نصّ است<ref>علامه حلی. '''''منهاج الکرامه فی معرفه الامه'''.'' تهران: میراث مکتوب، 1376، ص 22 به بعد. </ref>. در تعریفاتی که برای امامت آوردهاند، کلماتی مانند امارت و یا ریاست و گاهی خلافت بهکار برده شده است. نسبت میان این سه مفهوم امامت، مانند رابطـه بین جنس با نوع است، زیرا امارت اعم از همه است و ریاست اخص از آن است، و خلافت اخص از همه است، و پس از این دانسته خواهد شد که ولایت مانند فصل اخیر برای امامت است<ref>علامه طباطبایی، سید محمدحسین. '''شیعه در اسلام'''. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1357، ص 109ـ125. </ref>. | ||
امام | امام از دیدگاه شیعه، جانشین پیامبر<sup>(ص)</sup> است و اوّلاً، انتخاب وی از سوی خدا صورت میگیرد و به پیامبر یا امام پیشین ابلاغ میشود. این انتخاب، بدان سبب که لطف است و موجب میشود تا مسلمانان از گناهکاری دور شوند و به کردارهای نیک نزدیک گردند (= لطف) بر خدا واجب است<ref>علامهحلی. '''''کشفالمراد'''''. به کوشش زنجانی، بیروت: ص388- 390.</ref><ref>فاضل مقداد. '''''ارشادالطالبین'''''. ص 326- 328.</ref>، ثانیاً، طریقه انتخاب «نص یا تنصیص (= تعیین)، است<ref>فاضل مقداد. '''''ارشادالطالبین،''' ص337-338.''</ref><ref>راجکی، '''''کشفالفوائد.''''' چاپ سنگی، ص 79.</ref><ref>علامهحلی. '''''کشفالمراد'''''. به کوشش زنجانی، بیروت: ص.392-393.</ref>؛ ثالثاً، بدان سبب که نیاز مردم و نیاز دین به امام، دائمی است وجود امام نیز دائمی خواهد بود و هیچگاه زمین از امام، که حجّت خداست، خالی نخواهد شد؛ رابعاً، امام باید از صفات منفی ظاهری و باطنی منّزه و به صفات مثبت آراسته باشد. برجستهترین صفات امام، دو صفت است: یکی، '''عصمت،''' یعنی منزّه بودن از گناهان بزرگ و کوچک؛ دوم، '''افضلّیت،''' یعنی برتری امام در فضایل و در صفات کمال مثل عدل و علم و ورع و ... بر دیگران<ref>علامهحلی. '''''کشفالمراد'''''. به کوشش زنجانی، بیروت: ص. 390-392.</ref><ref>فاضل مقداد. '''''ارشادالطالبین'''''.ص332- 337.</ref><ref>فاضلمقداد، '''''شرح باب حادیعشر'''''. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص.41-44.</ref>؛ خامساً، بر طبق نظر [[امام دوازدهگانه|شیعه امامیه، امامان دوازده تن]] هستند که آخرین آنان غایب است و چون بیداد و جور جهان را پُر کند برای اجرای عدل و داد ظهور خواهد کرد و حکومت عدل جهانی برپا خواهد ساخت. [[امام دوازدهگانه|امامان دوازدهگانه]] عبارتند از: یک) [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|علی بن ابیطالب]]؛ دو) [[امام حسن مجتبی(ع)|حسن بن علی]] (= مجتبی)؛ سه) [[امام حسین بن علی(ع)|حسین ابن علی]]؛ چهار) [[امام زین العابدین(ع)|علی بن حسین]] (= [[امام زین العابدین(ع)|زینالعابدین]] = سجّاد)؛ پنج) [[امام محمد باقر(ع)|محمد بن علی]] (= باقر)؛ شش) [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|جعفر بن محمّد]] (= صادق)؛ هفت) [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)|موسی بن جعفر (= کاظم]])؛ هشت) [[علی بن موسی الرضا(ع)|علی بن موسی]] (= رضا)؛ نه) [[امام محمد تقی جواد(ع)|محمّد بن علی (= جواد]])؛ ده) [[امام علی النقی هادی(ع)|علی بن محمّد (= هادی]])؛ یازده) [[امام حسن عسکری(ع)|حسن بن علی]] (= عسکری)؛ دوازده) [[امام زمان(عج)|محمد بن حسن]] (= [[امام زمان(عج)|صاحبالزمان<sup>عج</sup>]])<ref>فاضلمقداد، '''''شرح باب حادیعشر'''''. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص.51.</ref>. | ||
اهل سنّت گفتهاند که: امامت فزونی و برتری یافتن یکی از مسلمانان بر همـه آنان در کارهای دینی و دنیایی ایشان است، امّا شیعه گفتهاند: امامت برتری دینی داشتن کسی بر همـه مسلمانان است که این برتری سبب روی آوردن همـه مسلمانان به نگهداری از خوبیهای دینی و نیکو شدن کارهای دنیایی آنان گردد و باز داشته شدن آنان را از کارهایی که زیان ایشان در آن است، ایجاب نماید. در این دو تعریف، بهحقیقت ولایت نیز اشاره شده است و آن رکن اصلی امامت است و مانند فصل اخیر آن میباشد و فصل اخیر هر چیزی جزء مقوم آن نوع است<ref>'''دایره المعارف تشیّع'''. مدخل «امام»، ج 2، ص 334 و «امامت»، ج 2، ص 378. </ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[اسلام]] | |||
* [[امام دوازدهگانه]] | |||
* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]] | |||
* [[امام حسن مجتبی(ع)]] | |||
* [[امام حسین بن علی(ع)]] | |||
* [[امام زین العابدین(ع)]] | |||
* [[امام محمد باقر(ع)]] | |||
* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]] | |||
* [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)]] | |||
* [[علی بن موسی الرضا(ع)]] | |||
* [[امام محمد تقی جواد(ع)]] | |||
* [[امام علی النقی هادی(ع)]] | |||
* [[امام حسن عسکری(ع)]] | |||
* [[امام زمان(عج)]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسندگان مقاله == | |||
سیدحسن امین و اصغر دادبه | سیدحسن امین و اصغر دادبه | ||
[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]] | |||
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۲
امامت، در لغت به معنی پیشوایی و رهبری و امام به معنی پیشوا و رهبر است. در اصطلاح متکلمان، امامت رهبری عموم مسلمانان در کارهای دینی و دنیایی آنان است[۱][۲][۳]. امامت، مهمترین اصل اعتقادی مذهب تشیّع، وجوب نصب امام، به قاعده لطف، از راه نصّ است[۴]. در تعریفاتی که برای امامت آوردهاند، کلماتی مانند امارت و یا ریاست و گاهی خلافت بهکار برده شده است. نسبت میان این سه مفهوم امامت، مانند رابطـه بین جنس با نوع است، زیرا امارت اعم از همه است و ریاست اخص از آن است، و خلافت اخص از همه است، و پس از این دانسته خواهد شد که ولایت مانند فصل اخیر برای امامت است[۵].
امام از دیدگاه شیعه، جانشین پیامبر(ص) است و اوّلاً، انتخاب وی از سوی خدا صورت میگیرد و به پیامبر یا امام پیشین ابلاغ میشود. این انتخاب، بدان سبب که لطف است و موجب میشود تا مسلمانان از گناهکاری دور شوند و به کردارهای نیک نزدیک گردند (= لطف) بر خدا واجب است[۶][۷]، ثانیاً، طریقه انتخاب «نص یا تنصیص (= تعیین)، است[۸][۹][۱۰]؛ ثالثاً، بدان سبب که نیاز مردم و نیاز دین به امام، دائمی است وجود امام نیز دائمی خواهد بود و هیچگاه زمین از امام، که حجّت خداست، خالی نخواهد شد؛ رابعاً، امام باید از صفات منفی ظاهری و باطنی منّزه و به صفات مثبت آراسته باشد. برجستهترین صفات امام، دو صفت است: یکی، عصمت، یعنی منزّه بودن از گناهان بزرگ و کوچک؛ دوم، افضلّیت، یعنی برتری امام در فضایل و در صفات کمال مثل عدل و علم و ورع و ... بر دیگران[۱۱][۱۲][۱۳]؛ خامساً، بر طبق نظر شیعه امامیه، امامان دوازده تن هستند که آخرین آنان غایب است و چون بیداد و جور جهان را پُر کند برای اجرای عدل و داد ظهور خواهد کرد و حکومت عدل جهانی برپا خواهد ساخت. امامان دوازدهگانه عبارتند از: یک) علی بن ابیطالب؛ دو) حسن بن علی (= مجتبی)؛ سه) حسین ابن علی؛ چهار) علی بن حسین (= زینالعابدین = سجّاد)؛ پنج) محمد بن علی (= باقر)؛ شش) جعفر بن محمّد (= صادق)؛ هفت) موسی بن جعفر (= کاظم)؛ هشت) علی بن موسی (= رضا)؛ نه) محمّد بن علی (= جواد)؛ ده) علی بن محمّد (= هادی)؛ یازده) حسن بن علی (= عسکری)؛ دوازده) محمد بن حسن (= صاحبالزمانعج)[۱۴].
اهل سنّت گفتهاند که: امامت فزونی و برتری یافتن یکی از مسلمانان بر همـه آنان در کارهای دینی و دنیایی ایشان است، امّا شیعه گفتهاند: امامت برتری دینی داشتن کسی بر همـه مسلمانان است که این برتری سبب روی آوردن همـه مسلمانان به نگهداری از خوبیهای دینی و نیکو شدن کارهای دنیایی آنان گردد و باز داشته شدن آنان را از کارهایی که زیان ایشان در آن است، ایجاب نماید. در این دو تعریف، بهحقیقت ولایت نیز اشاره شده است و آن رکن اصلی امامت است و مانند فصل اخیر آن میباشد و فصل اخیر هر چیزی جزء مقوم آن نوع است[۱۵].
نیز نگاه کنید به
- اسلام
- امام دوازدهگانه
- علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)
- امام حسن مجتبی(ع)
- امام حسین بن علی(ع)
- امام زین العابدین(ع)
- امام محمد باقر(ع)
- امام جعفر بن محمد صادق(ع)
- امام موسی بن جعفر کاظم(ع)
- علی بن موسی الرضا(ع)
- امام محمد تقی جواد(ع)
- امام علی النقی هادی(ع)
- امام حسن عسکری(ع)
- امام زمان(عج)
مآخذ
- ↑ فاضلمقداد، شرح باب حادیعشر. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص39- 40.
- ↑ فاضل مقداد. ارشادالطالبین. قم: ص325- 326
- ↑ کراجکی، کشفالفوائد. چاپ سنگی، ص77.
- ↑ علامه حلی. منهاج الکرامه فی معرفه الامه. تهران: میراث مکتوب، 1376، ص 22 به بعد.
- ↑ علامه طباطبایی، سید محمدحسین. شیعه در اسلام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1357، ص 109ـ125.
- ↑ علامهحلی. کشفالمراد. به کوشش زنجانی، بیروت: ص388- 390.
- ↑ فاضل مقداد. ارشادالطالبین. ص 326- 328.
- ↑ فاضل مقداد. ارشادالطالبین، ص337-338.
- ↑ راجکی، کشفالفوائد. چاپ سنگی، ص 79.
- ↑ علامهحلی. کشفالمراد. به کوشش زنجانی، بیروت: ص.392-393.
- ↑ علامهحلی. کشفالمراد. به کوشش زنجانی، بیروت: ص. 390-392.
- ↑ فاضل مقداد. ارشادالطالبین.ص332- 337.
- ↑ فاضلمقداد، شرح باب حادیعشر. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص.41-44.
- ↑ فاضلمقداد، شرح باب حادیعشر. تهران: به کوشش دکتر مهدی محقق، انتشارات مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا، ص.51.
- ↑ دایره المعارف تشیّع. مدخل «امام»، ج 2، ص 334 و «امامت»، ج 2، ص 378.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسندگان مقاله
سیدحسن امین و اصغر دادبه