مکه

شهر مکه، قابل بازیابی از https://fa.shafaqna.com/news/1603804/

مکه، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر عربستان یا جزیرۀالعرب. واقع در دره‌ای تنگ و هلالی شکل میان دو رشته کوه ابوقبی و قُعیقعان است. انتهای دره رابطحا می‌نامند و خانۀ کعبه در آنجا قرار دارد. این شهر در استان حجاز ـ که از شمال به مدینه، از مشرق به نجد و ریاض، از جنوب به یمن و از غرب به جده محدود بوده ـ واقع شده است.

مکه از مادۀ مک به معنای مکیدن می‌باشد و چون گناهان را از بین برده و کمبود آب دارد، چنین نام گرفته است. بکه به معنای زخم نیز، از نام‌های قدیمی این شهر است.

مکه را ام القری گویند زیرا اصل زمین آنجا است و بقیۀ زمین را حق تعالی از آن بیرون کشیده. خانۀ کعبه، اولین مکان برای عبادت خلق در این شهر بنا شد. و مسلمانان از سال دوم هجرت به سوی آن نماز گذاردند. بنا به روایت اسلامی حضرت آدم پس از فرود به زمین، اقدام به بنای کعبه کرد و از نظر سابقۀ جغرافیای انسانی، شهر به عصر هبوط آدم بر می‌گردد. وحی بر پیامبر از این سرزمین آغاز شد. تقدس و شرافت مکان علت جلب مردم موحد به آن است. از سال هفتم هجری تاکنون مسلمانان برای فریضۀ عبادی حج به این شهر سفر می‌کنند. هوای مکه بسیار گرم و خشک است، آب آن از چاه‌هایی که از باران‌های زمستانی و بهاری پر می‌شوند، تأمین می‌گردد. آب روان در این شهر وجود ندارد و آب چاه زمزم، خوشگوارترین آبها است. و از آنجایی که جبرئیل آن را معرفی نمود به آن هزمۀ جبرئیل گویند و خداوند اسمعیل را از آن آب سیراب نمود. یسیره، الروا، خم، رُم، عجول، الجعفر از چاه‌های دیگر مکه در عصر جاهلیت بوده و آخرین چاه در آن عصر چاهی است که میحون بن حضر حفر کرده است.

اکنون آب مکه از عرفات است (1233-1305ق) که به وسیلۀ کانالی به شهر مکه هدایت می‌شود. از آنجای که در قدیم مکه بر سرراه بازرگانی که از یمن به شام، فلسطین و مصر می‌رفتند قرار داشت، جایگاه مهمی پیدا کرد که باعث تمایز آن از دیگر شهرها شد و مادر شهر جهان و قبله گاه مردم و زیارتگاه فرشتگان گردید. ساکنین جزیرۀالعرب از قبایل عربی از جمله عالقه، جرهم، خزاعۀ و قریش تشکیل می‌دهند.

نیز نگاه کنید به

• اسلام
• مدینه
• آدم

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اسدالله معظمی گودرزی