دریاچه ارومیه: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''اورميه يا اروميه'''، نام درياچهاي، در شمال غربي ايران بين عرضهاي جغرافيايي '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالي و طولهاي جغرافيايي '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقي<sup>1</sup> و در ارتفاع 1274 متري از سطح درياهاي آزاد.<sup>2</sup> اين درياچه گودالي است تقريباً مستطيل شكل كه از ش...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:دریاچه ارومیه.jpg|بندانگشتی|دریاچه ارومیه ، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]] | |||
اورمیه یا ارومیه، نام دریاچهای، در شمال غربی ایران بین عرضهای جغرافیایی '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالی و طولهای جغرافیایی '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقی<ref name=":0">خورشیددوست، علی. «مقدمهای بر پالئومورفولوژی و ژئومورفولوژی دریاچه ارومیه»، '''''فصلنامه تحقیقات جغرافیایی'''''. شمـ 14، 1368، ص 149. </ref> و در ارتفاع 1274 متری از سطح دریاهای آزاد<ref> موحددانش، علیاصغر. '''''هیدرولوژی آبهای سطحی'''''. تهران: سمت، 1373، ص 166. </ref>. | |||
این دریاچه گودالی است تقریباً مستطیل شکل که از شمال به جنوب کشیده شده و سرزمین آذربایجان را به دو قسمت غربی و شرقی تقسیم کرده است. مساحت حوضه آبریز دریاچه 50850 کم2 است<ref name=":1">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 38.</ref>، که ناحیه گستردهای از [[آذربایجان شرقی]]، [[استان کردستان|کردستان]] تا مرزهای ترکیه و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] را در بر گرفته و رودخانههای تلخه رود (آجی چای)، صوفی چای، زرینه رود، سیمینه رود، لیلان چای، رود مهاباد، رودگدار، باراندوز چای، نازلو چای، زولا چای و شهر چای، در بستر آن، به سوی دریاچه روان هستند<ref name=":1" />. | |||
وسعت | وسعت دریاچه با توجه به کم آبی و یا پر آبی حوضه آبریز آن در سالهای مختلف، دارای تفاوتهایی بوده و تا 4870 کم2 <ref name=":2">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 65.</ref> نیز ذکر شده است.طول دریاچه (از شمال تا جنوب) حدود 140 و عرض آن نیز 35 کم و گودی آن در شمال حدود 6 و در جنوب تا 15 متر افزایش مییابد. دریاچه اورمیه یکی از شورترین دریاچههای کشور است به گونهای که میزان نمک آن تا 190 گرم در هر لیتر آب میرسد و هیچ نوع ماهی جز نوعی میگوی کوچک به نام آرتمیا قادر به زندگی در آن نیست<ref name=":2" />. دریاچه اورمیه از غنیترین ذخایر جهانی این میگو که از بهترین غذاهای ماهیهای تزیینی و پرورشی است، محسوب میشود. | ||
این دریاچه حدود 102 جزیره و صخره سنگی دارد که همه آنها غیر از جزیره اسلامی، غیر مسکونی هستند و بزرگترین جزیره قویون داغی (کبودان) است که در سه کیلومتری بندر رحمانلو قرار دارد<ref name=":0" />. | |||
لسترنج | لسترنج درباره نامهای مختلف این دریاچه مینویسد: «در زند اوستا «چیچستا» ذکر شده است و لفظ چیچست که در شاهنامه آمده و تا زمان [[حمدالله مستوفی]] نیز معمول بوده از همین نام فارسی قدیم گرفته شده است. مسعودی و ابنحوقل در قرن چهارم آن را بحیره کبودان که از لغت ارمنی به معنی «دریاچه آبی» مأخوذ است نامیدهاند...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص171.</ref><ref name=":3">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 160.</ref>، و نیز: «اصطخری آن را دریاچه ارمیه نوشته (که مقدسی نیز درین نامگذاری از او پیروی کرده است) و در جای دیگر آن را دریاچه «شراه» یعنی دریاچه مخالفان نامیده زیر در سواحل آن فرقهای از خوارج به این نام اقامت داشتهاند»<ref name=":3" />. در حدود العالم درباره این دریاچه، زیر عنوان «دریای کبوذان» آمده است: <blockquote>«بارمینیه درازی او پنجاه فرسنگست اندر پهنای سی فرسنگ اندر میان این دریا دهی است کبوذان گویند و این دریا را بدان ده باز خوانند و از گرد او آبادانی است و اندرو هیچ جانور نیست از شوری آبش مگر کرم.<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 14.</ref>» </blockquote>از زمانهای قدیم به علت املاح محلول در آن و لجنهای شفابخش سواحل دریاچه و نیز سایر زیباییهای آن، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. شرفخانه و رحمانلو (در [[آذربایجان شرقی]]) و گلمانخانه (در [[آذربایجان غربی]]) از بندرهای دریاچه معروف برای حمل کالا و مسافر است. در سالهای اخیر با احداث جادهای در بخش عمدهای از حد فاصل شرق و غرب دریاچه، فاصله بین دو سوی دریاچه بسیار کاهش یافته است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 13.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[دریاچه خزر]] | |||
* [[دریاچه نمک]] | |||
* [[آذربایجان غربی]] | |||
* [[آذربایجان شرقی]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
شوکت مقیمی | شوکت مقیمی | ||
[[رده:جغرافیا]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۰
اورمیه یا ارومیه، نام دریاچهای، در شمال غربی ایران بین عرضهای جغرافیایی '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالی و طولهای جغرافیایی '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقی[۱] و در ارتفاع 1274 متری از سطح دریاهای آزاد[۲].
این دریاچه گودالی است تقریباً مستطیل شکل که از شمال به جنوب کشیده شده و سرزمین آذربایجان را به دو قسمت غربی و شرقی تقسیم کرده است. مساحت حوضه آبریز دریاچه 50850 کم2 است[۳]، که ناحیه گستردهای از آذربایجان شرقی، کردستان تا مرزهای ترکیه و عراق را در بر گرفته و رودخانههای تلخه رود (آجی چای)، صوفی چای، زرینه رود، سیمینه رود، لیلان چای، رود مهاباد، رودگدار، باراندوز چای، نازلو چای، زولا چای و شهر چای، در بستر آن، به سوی دریاچه روان هستند[۳].
وسعت دریاچه با توجه به کم آبی و یا پر آبی حوضه آبریز آن در سالهای مختلف، دارای تفاوتهایی بوده و تا 4870 کم2 [۴] نیز ذکر شده است.طول دریاچه (از شمال تا جنوب) حدود 140 و عرض آن نیز 35 کم و گودی آن در شمال حدود 6 و در جنوب تا 15 متر افزایش مییابد. دریاچه اورمیه یکی از شورترین دریاچههای کشور است به گونهای که میزان نمک آن تا 190 گرم در هر لیتر آب میرسد و هیچ نوع ماهی جز نوعی میگوی کوچک به نام آرتمیا قادر به زندگی در آن نیست[۴]. دریاچه اورمیه از غنیترین ذخایر جهانی این میگو که از بهترین غذاهای ماهیهای تزیینی و پرورشی است، محسوب میشود.
این دریاچه حدود 102 جزیره و صخره سنگی دارد که همه آنها غیر از جزیره اسلامی، غیر مسکونی هستند و بزرگترین جزیره قویون داغی (کبودان) است که در سه کیلومتری بندر رحمانلو قرار دارد[۱].
لسترنج درباره نامهای مختلف این دریاچه مینویسد: «در زند اوستا «چیچستا» ذکر شده است و لفظ چیچست که در شاهنامه آمده و تا زمان حمدالله مستوفی نیز معمول بوده از همین نام فارسی قدیم گرفته شده است. مسعودی و ابنحوقل در قرن چهارم آن را بحیره کبودان که از لغت ارمنی به معنی «دریاچه آبی» مأخوذ است نامیدهاند...»[۵][۶]، و نیز: «اصطخری آن را دریاچه ارمیه نوشته (که مقدسی نیز درین نامگذاری از او پیروی کرده است) و در جای دیگر آن را دریاچه «شراه» یعنی دریاچه مخالفان نامیده زیر در سواحل آن فرقهای از خوارج به این نام اقامت داشتهاند»[۶]. در حدود العالم درباره این دریاچه، زیر عنوان «دریای کبوذان» آمده است:
«بارمینیه درازی او پنجاه فرسنگست اندر پهنای سی فرسنگ اندر میان این دریا دهی است کبوذان گویند و این دریا را بدان ده باز خوانند و از گرد او آبادانی است و اندرو هیچ جانور نیست از شوری آبش مگر کرم.[۷]»
از زمانهای قدیم به علت املاح محلول در آن و لجنهای شفابخش سواحل دریاچه و نیز سایر زیباییهای آن، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. شرفخانه و رحمانلو (در آذربایجان شرقی) و گلمانخانه (در آذربایجان غربی) از بندرهای دریاچه معروف برای حمل کالا و مسافر است. در سالهای اخیر با احداث جادهای در بخش عمدهای از حد فاصل شرق و غرب دریاچه، فاصله بین دو سوی دریاچه بسیار کاهش یافته است[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ خورشیددوست، علی. «مقدمهای بر پالئومورفولوژی و ژئومورفولوژی دریاچه ارومیه»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. شمـ 14، 1368، ص 149.
- ↑ موحددانش، علیاصغر. هیدرولوژی آبهای سطحی. تهران: سمت، 1373، ص 166.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 2، رودها و رودنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 38.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 65.
- ↑ لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی. ترجمه محمود عرفان، چ6. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص171.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ Lestrange, G. The Lands of the Eastern Caliphate. Cambridge: University Press, 1905, P. 160.
- ↑ حدودالعالم من المشرق الی المغرب. به کوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 14.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 13.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
شوکت مقیمی