دیوان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''دیوان'''، وجودهایی که بدیهای جهان بدانها منسوب است. | ||
دیو در [[اوستا|اوستایی]] به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار میرفت و در زبانهای هند و اروپایی نیز غالباً صورتهای تحول یافته آن در همین معنا استفاده میشود. هندیها و ایرانیها آنها را در کنار اسورهها / اهورهها میپرستیدند، اما [[زرتشت|زردشت]] [[دیوان]] را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدیهای جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت<ref>كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 1-2.</ref><ref>زنر، آر. سی. '''''طلوع و غروب زردشتی گری'''''. ترجمه تيمور قادری، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115.</ref><ref>Zaehner, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.</ref>. | |||
در صورتهای بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز [[آفرینش(دردین زرتشت)|آفرینش]]، در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی [[امشاسپندان]] و ایزدان، سر [[دیوان]] کمالگان (Kamālagān)و [[دیوان]] را خلق کرد که در واقع هر یک از آنها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيری ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.</ref>. | |||
در رأس گروه سردیوان، اَکومَن (Akōman)(= اندیشه بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است که دشمن اردیبهشت یا نظم و راستی است و مردمان را از نیکی کردن باز میدارد<ref>'''''بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.</ref>. از مهمترین دیوان دیگر باید از خشم یاد کرد که گاه در زمره سردیوان میآید؛ او آسایش آفریدگان نیک را بر هم میزند. دیوی به نام دروغ تباه کننده جهان راستی و نظم راستین جهانی است؛ آز مردم را از خرسندی و قناعت باز میدارد و وَرَن(Waran) هم دیو شهوت است. سرانجام به این گروه ماده دیو روسپی به نام جیه / جَهی / جَهیکا(Jēh / Jahi(kā)) را باید افزود که نقش مهمی در سپاه دیوان و آفرینش اهریمنی دارد<ref>عفيفی، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.</ref>، اما دیوان [[زرتشتی، دین|دین زردشتی]] به همینها ختم نمیشوند و فهرست بلند بالایی از آنان میتوان ارائه داد. | |||
در | در [[مانوی، دین|دین مانی]] هم مجموعهای از دیوان معرفی میشوند که برخی همان دیوان [[زرتشتی، دین|زردشتی]]، و شماری هم برگرفته از دینهای دیگرند<ref>كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 90-91. </ref>. | ||
در | در [[کشور ایران|ایران]] پس از [[اسلام]]، وجودهای پلید که آزاررسان، گمراهکننده و مرگآور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمی دارند، و اینها را میتوان در مجموعه [[دیوان]] ردهبندی کرد؛ به علاوه، در ادبیات فارسی و در داستانهای ملی [[کشور ایران|ایران]]، از جمله داستانهای ''شاهنامه'' دیوها نقش مهم دارند و «دیو» همچنان نماد بدی و بدکاری باقی مانده و گاهی [[ابلیس]] را با این نام خواندهاند. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[اوستا]] | |||
* [[امشاسپندان]] | |||
* [[زرتشت]] | |||
* [[زرتشتی، دین]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
| خط ۱۹: | خط ۲۵: | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
نامعلوم | |||
[[رده:ادیان و مذاهب]] | |||
[[رده:ادیان]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۰
دیوان، وجودهایی که بدیهای جهان بدانها منسوب است.
دیو در اوستایی به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار میرفت و در زبانهای هند و اروپایی نیز غالباً صورتهای تحول یافته آن در همین معنا استفاده میشود. هندیها و ایرانیها آنها را در کنار اسورهها / اهورهها میپرستیدند، اما زردشت دیوان را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدیهای جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت[۱][۲][۳].
در صورتهای بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز آفرینش، در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی امشاسپندان و ایزدان، سر دیوان کمالگان (Kamālagān)و دیوان را خلق کرد که در واقع هر یک از آنها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است[۴].
در رأس گروه سردیوان، اَکومَن (Akōman)(= اندیشه بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است که دشمن اردیبهشت یا نظم و راستی است و مردمان را از نیکی کردن باز میدارد[۵]. از مهمترین دیوان دیگر باید از خشم یاد کرد که گاه در زمره سردیوان میآید؛ او آسایش آفریدگان نیک را بر هم میزند. دیوی به نام دروغ تباه کننده جهان راستی و نظم راستین جهانی است؛ آز مردم را از خرسندی و قناعت باز میدارد و وَرَن(Waran) هم دیو شهوت است. سرانجام به این گروه ماده دیو روسپی به نام جیه / جَهی / جَهیکا(Jēh / Jahi(kā)) را باید افزود که نقش مهمی در سپاه دیوان و آفرینش اهریمنی دارد[۶]، اما دیوان دین زردشتی به همینها ختم نمیشوند و فهرست بلند بالایی از آنان میتوان ارائه داد.
در دین مانی هم مجموعهای از دیوان معرفی میشوند که برخی همان دیوان زردشتی، و شماری هم برگرفته از دینهای دیگرند[۷].
در ایران پس از اسلام، وجودهای پلید که آزاررسان، گمراهکننده و مرگآور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمی دارند، و اینها را میتوان در مجموعه دیوان ردهبندی کرد؛ به علاوه، در ادبیات فارسی و در داستانهای ملی ایران، از جمله داستانهای شاهنامه دیوها نقش مهم دارند و «دیو» همچنان نماد بدی و بدکاری باقی مانده و گاهی ابلیس را با این نام خواندهاند.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ كريستن سن، آرتور. آفرينش زيانكار در روايات ايرانی. ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 1-2.
- ↑ زنر، آر. سی. طلوع و غروب زردشتی گری. ترجمه تيمور قادری، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115.
- ↑ Zaehner, R.C. The Dawn and Twilight of Zoroastrianism. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.
- ↑ آموزگار، ژاله. تاريخ اساطيری ايران. تهران: سمت، 1376، ص 33.
- ↑ بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.
- ↑ عفيفی، رحيم. اساطير و فرهنگ ايران. تهران: 1374، ص 523-524؛ بندهش. ص 51-52.
- ↑ كريستن سن، آرتور. آفرينش زيانكار در روايات ايرانی. ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 90-91.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
نامعلوم