عهدنامه گلستان: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
اکبر قاسمی | اکبر قاسمی | ||
[[رده:تاریخ]] | |||
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۶
گلستان، عهدنامه، معاهده میان ایران و روسیه در پایان دوره اول جنگ‌های روسیه علیه ایران. به دنبال سیاست توسعه ارضی روسیه تزاری و جنگ علیه ایران، در پایان جنگ‌های دوره اول (1219- 1228ق/ 1803- 1813م) که ایران پیروزی‌هایی در ایروان به دست آورده بود، ترومسوف[Tromsov]به سرداری سپاه روس منصوب شد. سپاهیان ایران به فرماندهی فتحلعیشاه (در کناره رود ارس)، عباس میرزا ولیعهد (در گنجه) و پسرش محمدعلی میرزا (در تفلیس)[۱] در قفقاز و در اصلاندوز (5 ذیحجه 1227ق) با سپاه روس روبرو شدند و شکست خوردند و به تبریز عقب‌نشینی کردند[۲]. انگلستان که در این سال با روسیه علیه فرانسه ائتلاف کرده بود، تلاش خود را برای تضعیف ایران به کار بست و مستشاران انگلیسی در جریان جنگ، ارتش ایران را ترک کردند. سرگور اوزلی[Sir Gore Ouseley Brownet] سفیر انگلیس نیز علی رغم مخالفت عباس میرزا، توانست فتحعلی‌شاه را به عقد قرارداد صلح تحمیلی روسیه با ایران راضی کند[۳].
این عهدنامه که در چمن دهکده گلستان از توابع قراباغ در 11 فصل و یک مقدمه نوشته شد، در 29 شوال 1228ق/ 13 اکتبر 1813م با حضور سفیر انگلیس، میرزا ابوالحسن خان شیرازی (ایلچی) نماینده ایران و نیکولا رادیشچف[Nicolai Radich tchev] فرمانده نیروهای روسیه و قفقاز به امضاء رسید و به موجب آن بخش عظیمی از خاک ایران در قراباغ، گنجه، شیروان، دربند، باکو، تمامی داغستان و گرجستان تا دریای مازندران در تصرف روسیه در آمد[۴]؛ و از آن‌جا که خط مرزی ایران و روسیه به درستی مشخص نشده بود، بهانه‌ای برای جنگ‌های دوره دوم روسیه علیه ایران (1241-1243ق / 1826-1828م) شد. تعهد روسیه به حمایت از ولیعهد ایران و امتیازاتی در زمینه کشتیرانی در دریای خزر، امور گمرکی و مبادله اسرا از مهم‌ترین مفاد این عهدنامه بود[۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ رضاقلی‌خان هدایت. فهرس التواریخ. تصحیح عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: 1373ش، ص340-365.
- ↑ عبدالرزاق مفتون دنبلی. مآثر سلطانیه. به اهتمام غلامحسین صدری افشار، انتشارات ابن‌سینا، تهران: 1351ش، ص228-291.
- ↑ محمدجعفر خورموجی. حقایق الاخبار ناصری. به كوشش حسین خدیوجم، نشر نی، چاپ دوم، 1363ش، ص15.
- ↑ محمدتقی لسان‌الملک سپهر. ناسخ التواریخ قاجاریه. جلد اول، به اهتمام جمشید کیانفر، انتشارات اساطیر، تهران: 1377، ص240-246.
- ↑ فیروز کاظم‌زاده. روس و انگلیس در ایران. ترجمه منوچهر امیری، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران: 1371ش، ص3-4.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اکبر قاسمی