دسته احمد مؤيد: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۴

دسته مؤید، این دسته تقلید‌چی و نمایشی را احمد مؤید در اواخر دوره قاجار وو در عهد احمد شاه تأسیس کرد و خود آن را سرپرستی می‌کرد. حامی این دسته رضاخان قفقازی، سرکوچه عربها (حاج اوغلی) در 1292ش، محل درشکه‌خانه‌ای را در خیابان ناصریه از حاج علی نامی اجاره کرد و به تماشاخانه تبدیل و از احمد مؤید دعوت کرد که دسته‌اش را به این تماشاخانه بیاورد^[۱]^[۲]. این دسته در اجرای نمایشی در شب، صحنه را با نور چراغ زنبوری روشن می‌کردند. ردیف‌های اول این تماشاخانه را که به بعداً به تماشاخانه ناصریه معروف شد، مبل چیده بوده و به رجال و شخصیت‌های متنفذ اختصاص داده بودند^[۳]. ورودیه (بلیت) برای هر نفر 2، 5 و 10 ریال بود. تماشاچیانی که روی پشت بام و در دوسوی شاه‌نشین می‌نشستند، هر کدام یک ریال می‌پرداختند^[۱].

در اوایل دوره پهلوی، دسته مؤید از مهم‌ترین و معتبرترین دسته‌های نمایشی در تهران به شمار می‌رفت. اعضای آن عبارت بودنداز:

حسین مؤید (برادر احمد، درنقش‌های وزیر، سفیر و حاجی) غلامحسین ملت (در نقش شاه و سردار)، حسین حوله‌ای (درنقش دهاتی و پیر)، حبیب سلمانی (در نقش شُلی) اکبر حاج عابدین (زن پوش)، ابوالقاسم لطیف (زن پوش) و سه تن از بهترین بازیگران نمایش تقلید و سیاه بازی به نام‌های ذبیح‌الله ماهری^*، مهدی مسری^* (مصری) و سید حسین یوسفی (سید یوسف آقای سید حسین شاه هندی) که به تناوب عضو این دسته‌ی نمایشی بودند و مدت کوتاهی هم حسین شیشه‌بُر در نقش سیاه در دسته ظاهر می‌شد^[۴].

پیش‌پرده‌خوانی، برای اولین بار در 1305ش و در دسته‌‌ی احمد مؤید باب شد و شخصی به نام ناصر اسدی آغازگر آن بود. ( پیش‌پرده) از ویژگی‌های دیگر این گروه این بود که برای نمایش‌های این دسته متن نوشته می‌شد. نویسندگان متن‌ها میرزا حسین توفیق (مؤسس روزنامه فکاهی توفیق)^[۵]، ناصر اسدی و حبیب بادبادک بودند.

با استقبالی که مردم از نمایش‌های این گروه کردند، خانواده‌ی بزرگ حاجی علی‌خان حاجب‌الدوله که از خانواده‌‌های رجال و ثروتمند آن زمان بود، گروه مؤید را به خانه خود دعوت کرد و حیاط خانه خود را برای نمایش در اختیار آنان گذاشت^[۱].

دوره فعالیت این دسته‌ی نمایشی- تقلیدی بیش از گروه‌های دیگر نمایشی دوام یافت و سال‌های طولانی‌تری در صحنه‌ بود^[۶]. محل‌های نمایشی این گروه در طول سی سال نمایش بعد از درشکه‌خانه (تماشاخانه ناصری)، در قهوه‌خانه زرگرآباد (خیابان امیرکبیر)، اُرینتال تیارت (ناصریه)، قهوه‌خانه کریم‌آبادی (سرتخت بربری‌ها)، تماشاخانه آفتاب (چهار راه گلوبند)، باغچه یوسف ارمنی و چند جای دیگر بود. پس از جنگ جهانی دوم و اشغال ایران شهریور 1320 فعالیت‌های نمایشی این دسته متوقف شد و با مرگ احمد مؤید 1321ش (برخی 1333 نوشته‌اند)^[۷] دوره اجرای موفق نمایشی شادآور روحوضی به پایان رسید.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ شهریاری، خسرو: افسانه شب‌‌زنده‌داران، تهران، انتشارات كاوشگر، چاپ اول 1377، ص 32.
↑ بیضایی، بهرام، نمایشی در ایران. تهران: روشنگران 1379، 179.
↑ كتاب نمایش، تهران، امیركبیر، چاپ اول1365، دفتر دوم (ه‍- ی)، ص 2/420.
↑ بیضایی، بهرام، نمایشی در ایران. تهران: روشنگران 1379، 173.
↑ بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر بجر: تهران 1 تا 12 بهمن 1380، بولتن شماره 6، شبنه 6 بهمن، ص 9.
↑ شهریاری، خسرو: افسانه شب‌‌زنده‌داران، تهران، انتشارات کاوشگر، چاپ اول 1377، ص 421.
↑ شهریاری، خسرو: افسانه شب‌‌زنده‌داران، تهران، انتشارات کاوشگر، چاپ اول 1377، ص 30.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمود عزیزی و کاظم شهبازی

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ شهریاری، خسرو: افسانه شب‌‌زنده‌داران، تهران، انتشارات كاوشگر، چاپ اول 1377، ص 32.

[2] بیضایی، بهرام، نمایشی در ایران. تهران: روشنگران 1379، 179.

[3] كتاب نمایش، تهران، امیركبیر، چاپ اول1365، دفتر دوم (ه‍- ی)، ص 2/420.

[4] بیضایی، بهرام، نمایشی در ایران. تهران: روشنگران 1379، 173.

[5] بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر بجر: تهران 1 تا 12 بهمن 1380، بولتن شماره 6، شبنه 6 بهمن، ص 9.

[6] شهریاری، خسرو: افسانه شب‌‌زنده‌داران، تهران، انتشارات کاوشگر، چاپ اول 1377، ص 421.

[7] شهریاری، خسرو: افسانه شب‌‌زنده‌داران، تهران، انتشارات کاوشگر، چاپ اول 1377، ص 30.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-دسته مؤيد، اين دسته تقليد‌چي و نمايشي را احمد مؤيد در اواخر [[قاجاریه|دوره قاجار]] وو در عهد احمد شاه تأسيس كرد و خود آن را سرپرستي مي‌كرد. حامي اين دسته رضاخان قفقازي، سركوچه عربها (حاج اوغلي) در 1292ش، محل درشكه‌خانه‌اي را در خيابان ناصريه از حاج علي نامي اجاره كرد و به تماشاخانه تبديل و از احمد مؤيد دعوت كرد كه دسته‌اش را به اين تماشاخانه بياورد.<sup>1</sup> اين دسته در اجراي نمايشي در شب، صحنه را با نور چراغ زنبوري روشن مي‌كردند. رديف‌هاي اول اين تماشاخانه را كه به بعداً به تماشاخانه ناصريه معروف شد، مبل چيده بوده و به رجال و شخصيت‌هاي متنفذ اختصاص داده بودند.<sup>2</sup> و روديه (بليت) براي هر نفر 2، 5 و 10 ريال بود. تماشاچياني كه روي پشت بام و در دوسوي شاه‌نشين مي‌نشستند، هر كدام يك ريال مي‌پرداختند.<sup>3</sup>
+دسته مؤید، این دسته تقلید‌چی و نمایشی را [[احمد مؤيد|احمد مؤید]] در اواخر [[قاجاریه|دوره قاجار]] وو در عهد احمد شاه تأسیس کرد و خود آن را سرپرستی می‌کرد. حامی این دسته رضاخان قفقازی، سرکوچه عربها (حاج اوغلی) در 1292ش، محل درشکه‌خانه‌ای را در خیابان ناصریه از حاج علی نامی اجاره کرد و به تماشاخانه تبدیل و از احمد مؤید دعوت کرد که دسته‌اش را به این تماشاخانه بیاورد<ref name=":0">شهریاری، خسرو: '''''افسانه شب‌‌زنده‌داران'''''، تهران، انتشارات كاوشگر، چاپ اول 1377، ص 32.</ref><ref>بیضایی، بهرام، '''''نمایشی در ایران'''''. تهران: روشنگران 1379، 179.</ref>. این دسته در اجرای نمایشی در شب، صحنه را با نور چراغ زنبوری روشن می‌کردند. ردیف‌های اول این تماشاخانه را که به بعداً به تماشاخانه ناصریه معروف شد، مبل چیده بوده و به رجال و شخصیت‌های متنفذ اختصاص داده بودند<ref>'''''كتاب نمایش'''''، تهران، امیركبیر، چاپ اول1365، دفتر دوم (ه‍- ی)، ص 2/420.</ref>. ورودیه (بلیت) برای هر نفر 2، 5 و 10 ریال بود. تماشاچیانی که روی پشت بام و در دوسوی شاه‌نشین می‌نشستند، هر کدام یک ریال می‌پرداختند<ref name=":0" />.
-در اوايل دوره پهلوي، دسته مؤيد از مهم‌ترين و معتبرترين دسته‌هاي نمايشي در تهران به شمار مي‌رفت. اعضاي آن عبارت بودنداز:
+در اوایل [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]]، دسته مؤید از مهم‌ترین و معتبرترین دسته‌های نمایشی در [[استان تهران|تهران]] به شمار می‌رفت. اعضای آن عبارت بودنداز:
-حسين مؤيد (برادر احمد، درنقش‌هاي وزير، سفير و حاجي) غلامحسين ملت (در نقش شاه و سردار)، حسين حوله‌اي (درنقش دهاتي و پير)، حبيب سلماني (در نقش شُلي) اكبر حاج عابدين (زن پوش)، ابوالقاسم لطيف (زن پوش) و سه تن از بهترين بازيگران نمايش تقليد و سياه بازي به نام‌هاي ذبيح‌الله ماهري<sup>*</sup>، مهدي مسري<sup>*</sup> (مصري) و سيد حسين يوسفي (سيد يوسف آقاي سيد حسين شاه هندي) كه به تناوب عضو اين دسته‌ي نمايشي بودند و مدت كوتاهي هم حسين شيشه‌بُر در نقش سياه در دسته ظاهر مي‌شد.<sup>4</sup>
+حسین مؤید (برادر احمد، درنقش‌های وزیر، سفیر و حاجی) غلامحسین ملت (در نقش شاه و سردار)، حسین حوله‌ای (درنقش دهاتی و پیر)، حبیب سلمانی (در نقش شُلی) اکبر حاج عابدین (زن پوش)، ابوالقاسم لطیف (زن پوش) و سه تن از بهترین بازیگران نمایش تقلید و سیاه بازی به نام‌های ذبیح‌الله ماهری<sup>*</sup>، [[مهدی مصری|مهدی مسری]]<sup>*</sup> (مصری) و سید حسین یوسفی (سید یوسف آقای سید حسین شاه هندی) که به تناوب عضو این دسته‌ی نمایشی بودند و مدت کوتاهی هم حسین شیشه‌بُر در نقش سیاه در دسته ظاهر می‌شد<ref>بیضایی، بهرام، '''''نمایشی در ایران'''''. تهران: روشنگران 1379، 173.</ref>.
-پيش‌پرده‌خواني، براي اولين بار در 1305ش و در دسته‌‌ي احمد مؤيد باب شد و شخصي به نام ناصر اسدي آغازگر آن بود. (       پيش‌پرده) از ويژگي‌هاي ديگر اين گروه اين بود كه براي نمايش‌هاي اين دسته متن نوشته مي‌شد. نويسندگان متن‌ها ميرزا حسين توفيق (مؤسس روزنامه فكاهي توفيق)<sup>5</sup>، ناصر اسدي و حبيب بادبادك بودند.
+پیش‌پرده‌خوانی، برای اولین بار در 1305ش و در دسته‌‌ی [[احمد مؤيد|احمد مؤید]] باب شد و شخصی به نام ناصر اسدی آغازگر آن بود. ( پیش‌پرده) از ویژگی‌های دیگر این گروه این بود که برای نمایش‌های این دسته متن نوشته می‌شد. نویسندگان متن‌ها میرزا حسین توفیق (مؤسس روزنامه فکاهی [[توفیق]])<ref>بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر بجر: تهران 1 تا 12 بهمن 1380، بولتن شماره 6، شبنه 6 بهمن، ص 9.</ref>، ناصر اسدی و حبیب بادبادک بودند.
-با استقبالي كه مردم از نمايش‌هاي اين گروه كردند، خانواده‌ي بزرگ حاجي علي‌خان حاجب‌الدوله كه از خانواده‌‌هاي رجال و ثروتمند آن زمان بود، گروه مؤيد را به خانه خود دعوت كرد و حياط خانه خود را براي نمايش در اختيار آنان گذاشت.<sup>6</sup>
+با استقبالی که مردم از نمایش‌های این گروه کردند، خانواده‌ی بزرگ حاجی علی‌خان حاجب‌الدوله که از خانواده‌‌های رجال و ثروتمند آن زمان بود، گروه مؤید را به خانه خود دعوت کرد و حیاط خانه خود را برای نمایش در اختیار آنان گذاشت<ref name=":0" />.
-دوره فعاليت اين دسته‌ي نمايشي- تقليدي بيش از گروه‌هاي ديگر نمايشي دوام يافت و سال‌هاي طولاني‌تري در صحنه‌ بود.<sup>7</sup> محل‌هاي نمايشي اين گروه در طول سي سال نمايش بعد از درشكه‌خانه (تماشاخانه ناصري)، در قهوه‌خانه زرگرآباد (خيابان اميركبير)، اُرينتال تيارت (ناصريه)، قهوه‌خانه كريم‌آبادي (سرتخت بربري‌ها)، تماشاخانه آفتاب (چهار راه گلوبند)، باغچه يوسف ارمني<sup>8</sup> و چند جاي ديگر بود. پس از جنگ جهاني دوم و اشغال ايران شهريور 1320 فعاليت‌هاي نمايشي اين دسته متوقف شد و با مرگ احمد مؤيد 1321ش (برخي 1333 نوشته‌اند)<sup>9</sup> دوره اجراي موفق نمايشي شادآور روحوضي به پايان رسيد.
+دوره فعالیت این دسته‌ی نمایشی- تقلیدی بیش از گروه‌های دیگر نمایشی دوام یافت و سال‌های طولانی‌تری در صحنه‌ بود<ref>شهریاری، خسرو: '''''افسانه شب‌‌زنده‌داران'''''، تهران، انتشارات کاوشگر، چاپ اول 1377، ص 421.</ref>. محل‌های نمایشی این گروه در طول سی سال نمایش بعد از درشکه‌خانه (تماشاخانه ناصری)، در قهوه‌خانه زرگرآباد (خیابان امیرکبیر)، اُرینتال تیارت (ناصریه)، قهوه‌خانه کریم‌آبادی (سرتخت بربری‌ها)، تماشاخانه آفتاب (چهار راه گلوبند)، باغچه یوسف ارمنی و چند جای دیگر بود. پس از جنگ جهانی دوم و اشغال [[کشور ایران|ایران]] شهریور 1320 فعالیت‌های نمایشی این دسته متوقف شد و با مرگ [[احمد مؤيد|احمد مؤید]] 1321ش (برخی 1333 نوشته‌اند)<ref>شهریاری، خسرو: '''''افسانه شب‌‌زنده‌داران'''''، تهران، انتشارات کاوشگر، چاپ اول 1377، ص 30.</ref> دوره اجرای موفق نمایشی شادآور روحوضی به پایان رسید.
+== نیز نگاه کنید به ==
+* [[سلسله پهلوی]]
+* [[قاجاریه]]
+* [[احمد مؤيد]]
+* [[مهدی مصری]]
+* [[استان تهران]]
+* [[توفیق]]
+== مآخذ ==
+<references />
-'''''مأخذ:'''''
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--    شهرياري، خسرو: '''''افسانه شب‌‌زنده‌داران'''''، تهران، انتشارات كاوشگر، چاپ اول 1377، ص 32؛ بيضايي، بهرام، نمايشي در ايران. تهران: روشنگران 1379، 179.
--    همو، '''''كتاب نمايش'''''، تهران، اميركبير، چاپ اول1365، دفتر دوم (ه‍- ي)، ص 2/420.
--    همو، افسانه شب، همان‌جا.
--    بيضايي 173.
-'''''منابع و مآخذ:'''''
--    بيستمين جشنواره بين‌المللي تئاتر بجر: تهران 1 تا 12 بهمن 1380، بولتن شماره 6، شبنه 6 بهمن، ص 9.
--    شهرياري، '''''كتاب نمايشي''''' دفتر دوم، ص 2/420.
--    همو: ص 421.
--    همو، '''''افسانه شب‌زنده‌داران''''' ... ص 30.
--    شهرياري، كتاب نمايش، 2/ 421.
+== نویسنده مقاله ==
 محمود عزیزی و کاظم شهبازی
+[[رده:هنر]]
+[[رده:تئاتر]]