رضا کمال شهرزاد: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۱

رضا کمال شهرزاد، قابل بازیابی از https://wikijoo.ir/index.php/%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF_(%DB%B1%DB%B2%DB%B7%DB%B7%D9%80%DB%B1%DB%B3%DB%B1%DB%B6%D8%B4)

شهرزاد، رضا کمال (1316ق/ 1898م - 1316ش)، موسیقدان، نمایش‌نامه‌نویس، بازیگر، کارگردان و از پایه‌گذاران تئاتر ایران.

رضا کمالی ملقب به کمال‌الدوله، فرزند میرزا حسن خان منشی باشی^[۱]، دبیر مخصوص میرزا یوسف صدراعظم بود^[۲]. در مدرسه سن لوئی، که کشیشان لازاریست فرانسوی آن را بنیاد نهاده بودند، تحصیل کرد^[۳]. پس از ورود به جریانات ادبی و نمایشی، نام شهرزاد، قصه‌گوی هزار و یک شب را بر خود نهاد. او آواز می‌خواند و سه‌تار می‌نواخت^[۴].

در1298ش گروه کمدی موزیکال را تأسیس کرد. دختران ارمنی در این گروه نقش فعالی داشتند^[۱]. شهرزاد با الهام از اپرت «آرشین مالالان» اثر عزیز بیک حاجی بیکوف که بازیگران قفقازی آن را در تهران نمایش داده بودند اپرت «پریچهر و پریزاد» را نوشت و آهنگ‌های آن را با همکاری «فکری»، «صادق مقدم» و «حسین لطیفی» تصنیف کرد.

در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر اسکار وایلد را به فارسی برگرداند و سپس از زبان ترکی نمایشنامه‌هایی مانند «افسانه عشق» (1306)، «اصلی و کرم»، «کمربند سحرآمیز» (1308) را به فارسی برگرداند^[۵]. نمایشنامه‌ی «مجسمه مرمر» را در 1308 ش نوشت و آنرا به روی صحنه برد و خودش نقش اول آنرا بازی کرد. سال 1309ش. درخشان‌ترین دوره فعالیت ادبی شهرزاد بود که چندین نمایشنامه را به روی صحنه برد^[۶]. بعد از آن تا 1316 ش زندگی سختی را گذراند و سرانجام خودکشی کرد.

«خلیفه‌ هارون‌الرشید» یا «عزیز و عزیزه» و «حرم خلیفه هارون‌الرشید»^[۷]. «زرتشت»، «گل‌های حرم» از آثار دیگر او هستند^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ خلج، منصور. نمایشنامه نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 121.
↑ فصلنامه‌ی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 73.
↑ بزرگمهر، شیرین. تأثیر ترجمه متون نمایشی بر تئاتر ایران، نشر تبیان، 1379.
↑ فصلنامه‌ی تئاتر. شماره 13، بهار 1370، ص 80 .
↑ گوران، هیوا. کوشش‌های نافرجام (سیری در صدر سال تئاتر ایران)، انتشارات آگاه، 1360، ص 163.
↑ فصلنامه‌ی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 78.
↑ فصلنامه‌ی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 77.
↑ خلج، منصور. نمایشنامه نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 123.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمود عزیزی

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ خلج، منصور. نمایشنامه نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 121.

[2] فصلنامه‌ی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 73.

[3] بزرگمهر، شیرین. تأثیر ترجمه متون نمایشی بر تئاتر ایران، نشر تبیان، 1379.

[4] فصلنامه‌ی تئاتر. شماره 13، بهار 1370، ص 80 .

[5] گوران، هیوا. کوشش‌های نافرجام (سیری در صدر سال تئاتر ایران)، انتشارات آگاه، 1360، ص 163.

[6] فصلنامه‌ی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 78.

[7] فصلنامه‌ی تئاتر، شماره 13، بهار 1370، ص 77.

[8] خلج، منصور. نمایشنامه نویسان ایران (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 123.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''شهرزاد، رضا كمال''' (1316ق/ 1898م - 1316ش)، موسيقدان، نمايش‌نامه‌نويس، بازيگر، كارگردان و از پايه‌گذاران تئاتر ايران.
+[[پرونده:22100600 .png|بندانگشتی|رضا کمال شهرزاد، قابل بازیابی از https://wikijoo.ir/index.php/%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF_(%DB%B1%DB%B2%DB%B7%DB%B7%D9%80%DB%B1%DB%B3%DB%B1%DB%B6%D8%B4)]]
+شهرزاد، رضا کمال (1316ق/ 1898م - 1316ش)، موسیقدان، نمایش‌نامه‌نویس، بازیگر، کارگردان و از پایه‌گذاران تئاتر [[ایران]].
-رضا كمالي ملقب به كمال‌الدوله، فرزند ميرزا حسن خان منشي باشي<sup>1</sup>، دبير مخصوص ميرزا يوسف صدراعظم بود.<sup>2</sup> در مدرسة سن لوئي، كه كشيشان لازاريست فرانسوي آن را بنياد نهاده بودند، تحصيل كرد.<sup>3</sup> پس از ورود به جريانات ادبي و نمايشي، نام شهرزاد، قصه‌گوي هزار و يك شب را بر خود نهاد. او آواز مي‌خواند و سه‌تار مي‌نواخت.<sup>4</sup> در1298ش گروه كمدي موزيكال را تأسيس كرد. دختران ارمني در اين گروه نقش فعالي داشتند.<sup>5</sup> شهرزاد با الهام از اپرت «آرشين مالالان» اثر عزيز بيك حاجي بيكوف كه بازيگران قفقازي آن را در تهران نمايش داده بودند اپرت «پريچهر و پريزاد» را نوشت و آهنگ‌هاي آن را با همكاري «فكري»، «صادق مقدم» و «حسين لطيفي» تصنيف كرد.
+رضا کمالی ملقب به کمال‌الدوله، فرزند میرزا حسن خان منشی باشی<ref name=":0">خلج، منصور. '''''نمایشنامه نویسان ایران''''' (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 121.</ref>، دبیر مخصوص میرزا یوسف صدراعظم بود<ref>'''''فصلنامه‌ی تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 73.</ref>. در مدرسه سن لوئی، که کشیشان لازاریست فرانسوی آن را بنیاد نهاده بودند، تحصیل کرد<ref>بزرگمهر، شیرین. '''''تأثیر ترجمه متون نمایشی بر تئاتر ایران'''''، نشر تبیان، 1379.</ref>. پس از ورود به جریانات ادبی و نمایشی، نام شهرزاد، قصه‌گوی [[هزار و یک شب]] را بر خود نهاد. او آواز می‌خواند و سه‌تار می‌نواخت<ref>'''''فصلنامه‌ی تئاتر'''''. شماره 13، بهار 1370، ص 80 .</ref>.
-در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر اسكار وايلد را به فارسي برگرداند و سپس از زبان تركي نمايشنامه‌هايي مانند «افسانة عشق» (1306)، «اصلي و كرم»، «كمربند سحرآميز» (1308) را به فارسي برگرداند.<sup>6</sup> نمايشنامه‌ي «مجسمه مرمر» را در 1308 ش نوشت و آنرا به روي صحنه برد و خودش نقش اول آنرا بازي كرد. سال 1309ش. درخشان‌ترين دورة فعاليت ادبي شهرزاد بود كه چندين نمايشنامه را به روي صحنه برد.<sup>7</sup> بعد از آن تا 1316 ش زندگي سختي را گذراند و سرانجام خودكشي كرد.
+در1298ش گروه کمدی موزیکال را تأسیس کرد. دختران ارمنی در این گروه نقش فعالی داشتند<ref name=":0" />. شهرزاد با الهام از اپرت «آرشین مالالان» اثر عزیز بیک حاجی بیکوف که بازیگران قفقازی آن را در تهران نمایش داده بودند اپرت «پریچهر و پریزاد» را نوشت و آهنگ‌های آن را با همکاری «فکری»، «صادق مقدم» و «حسین لطیفی» تصنیف کرد.
-«خليفه‌ هارون‌الرشيد» يا «عزيز و عزيزه» و «حرم خليفه هارون‌الرشيد».<sup>8</sup> «زرتشت»، «گل‌هاي حرم» از آثار ديگر او هستند.<sup>9</sup>
+در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر اسکار وایلد را به [[فارسی]] برگرداند و سپس از زبان [[ترکی]] نمایشنامه‌هایی مانند «افسانه عشق» (1306)، «اصلی و کرم»، «کمربند سحرآمیز» (1308) را به [[فارسی]] برگرداند<ref>گوران، هیوا. '''''کوشش‌های نافرجام (سیری در صدر سال تئاتر ایران)،''''' انتشارات آگاه، 1360، ص 163.</ref>. نمایشنامه‌ی «مجسمه مرمر» را در 1308 ش نوشت و آنرا به روی صحنه برد و خودش نقش اول آنرا بازی کرد. سال 1309ش. درخشان‌ترین دوره فعالیت ادبی شهرزاد بود که چندین نمایشنامه را به روی صحنه برد<ref>'''''فصلنامه‌ی تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 78.</ref>. بعد از آن تا 1316 ش زندگی سختی را گذراند و سرانجام خودکشی کرد.
+«خلیفه‌ هارون‌الرشید» یا «عزیز و عزیزه» و «حرم خلیفه هارون‌الرشید»<ref>'''''فصلنامه‌ی تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 77.</ref>. «زرتشت»، «گل‌های حرم» از آثار دیگر او هستند<ref>خلج، منصور. '''''نمایشنامه نویسان ایران''''' (از آخوندزاده تا بیضایی)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 123.</ref>.
-'''''مآخذ:'''''
+== نیز نگاه کنید به ==
-- خلج، منصور. '''''نمايشنامه نويسان ايران''''' (از آخوندزاده تا بيضايي)، نشر اختران، چاپ اول، 1381،ص 121.
+* [[هزار و یک شب]]
+* [[فارسی]]
-- '''''فصلنامه‌ي تئاتر'''''، شماره 13، بهار 1370، ص 73 .
+== مآخذ ==
+<references />
-- بزرگمهر، شيرين. '''''تأثير ترجمه متون نمايشي بر تئاتر ايران'''''، نشر تبيان، 1379.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-- '''''فصلنامه‌ي تئاتر'''''. شماره 13، همان، ص 80 .
+== نویسنده مقاله ==
+محمود عزیزی
-- خلج، منصور، همانجا.
+[[رده:هنر]]
+[[رده:تئاتر]]
-- گوران، هيوا. '''''كوششهاي نافرجام (سيري در صدر سال تياتر ايران)،''''' انتشارات آگاه، 1360، ص 163.
-- '''''فصلنامه‌ي تئاتر'''''، شماره 13، همان، ص 78.
-- همان جا. ص 77.
-- خلج، منصور. '''''نمايشنامه‌نويسان ايران،''''' همان، ص 123.