چوقا: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۳

چوقا ، قابل بازیابی از https://eilbang.ir/

چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر لرستان و بخصوص ایل پاپی^[۱] بود و بهترین نوع آن در در روستای لیوس واقع در حدود 45 کیلومتری شمال شرقی دزفول بافته میشد و به چوقای لیوسی معروف بود. حدود سال 1330 هجری قمری یکی از زنان لر روستای لیوس نمونه بسیار ظریفی از آن را بافت و به عموزاده علیمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طایفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختیاری هدیه فرستاد.

از آن زمان این نوع بالاپوش با نام چوقای سالاری ابتدا بین خوانین و سپس بین کلانتران و ریش سفیدان و به تدریج بین تمام افراد ایل متداول و جایگزین قبای بلند آستین دار، کمرچین بختیاری شد^[۲]. مردان بختیاری در تمام فصول سال این بالپوش را برتن دارند.

زنان ایل آن را بر روی دارهای خوابیده (افقی) به صورت ریزبافت می بافند^[۲]. بافته ای ساده, مرکب از پود و تار، که پود آن معمولا از نخ پشم است که زنان ایل با دوک می ریسند. برای ظریف و نازک و یکنواخت شدن پود. ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ کوچکی در آن ایجاد می کنند و پشم را از آن میگذرانند و سر دیگر پشم را به شکاف یک دوک کوچک متصل میکنند. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور میکند و با حرکت دورانی دوک تبدیل به نخ نازک و یکنواختی میشود. این خامه نازک برای پود چوقای درجه یک خواهد بود^[۲]. تار آن معمولا از نخ پنبه ای بسیار ظریف است که از بازار تهیه می شود^[۳].

بالاپوشی است بلند تا بالای زانو, بدون آستین و جلو باز^[۴]^[۱]^[۲]. از چهار قطعه تشکیل شده است. دو قطعه در پشـت که در محل کمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالای آن دارای نقوش راه راه پلکانی سیاه و سفید و قسمت پائین آن دارای زمینه سفید و خطوط نازک عمودی سیاه است. چون جلو باز است، قسمت جلوی آن از چهار قطعه تشکیل شده است.

دوقطعه بالا با همان نقوش پلکانی و دوقطعه پائین با همان نقش ساده. این قطعات نیز دو به دو در محل کمرگاه به هم دوخته شده اند. قسمت های جلو عقب نیز در زیر بغل به هم دوخته شده و فقط جائی برای گذراندن دستها باز گذاشته اند^[۱].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ فیلبرگ, ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران, ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ كریمی, اصغر, سفر به دیار بختیاری, فرهنگسرا, تهران, 1368. ص 165, 17, 170, 83-84.
↑ دكتر بهرام امیراحمدیان, ایل بختیاری, نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.
↑ فرحناز قاضیانی, بختیاری ها, بافت ها و نقوش. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

فرزانه ساسان پور

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ فیلبرگ, ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران, ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.

[:1-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ كریمی, اصغر, سفر به دیار بختیاری, فرهنگسرا, تهران, 1368. ص 165, 17, 170, 83-84.

[3] دكتر بهرام امیراحمدیان, ایل بختیاری, نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.

[4] فرحناز قاضیانی, بختیاری ها, بافت ها و نقوش. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''«چوقا'''»
-بالاپوش مردان ايل بختياري
+[[پرونده:«چوقا».jpg|بندانگشتی|چوقا ، قابل بازیابی از https://eilbang.ir/]]
+بالاپوش مردان [[ایل بختیاری]].
-چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر لرستان و بخصوص ايل پاپي(1)بود و بهترين نوع أن در در روستاي ليوس واقع در حدود 45 كيلومتري شمال شرقي دزفول بافته ميشد و به چوقاي ليوسي معروف بود.. حدود سال 1330 هجري قمري يكي از زنان لر روستاي ليوس نمونه بسيار ظريفي از آن را بافت و به عموزاده عليمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طايفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختياري هديه فرستاد. از آن زمان اين نوع بالاپوش با نام چوقاي سالاري ابتدا بين خوانين و سپس بين كلانتران و ريش سفيدان و به تدريج  بين تمام افراد ايل متداول و جايگزين قباي بلند آستين دار،كمرچين بختياري شد(2).مردان بختياري در تمام فصول سال اين بالپوش را برتن دارند
+چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر [[استان لرستان|لرستان]] و بخصوص [[پاپی|ایل پاپی]]<ref name=":0">فیلبرگ, '''''ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران''''', ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.</ref> بود و بهترین نوع آن در در روستای لیوس واقع در حدود 45 کیلومتری شمال شرقی دزفول بافته میشد و به چوقای لیوسی معروف بود. حدود سال 1330 هجری قمری یکی از زنان لر روستای لیوس نمونه بسیار ظریفی از آن را بافت و به عموزاده علیمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طایفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختیاری هدیه فرستاد.
-زنان ايل أن را بر روي دارهاي خوابيده (افقي) به صورت ريزبافت مي بافند(2). بافته اي ساده, مركب از پود و تار, كه پود أن معمولا از نخ پشم است كه  زنان ايل با دوك مي ريسند. براي  ظريف و نازك و يكنواخت شدن پود, ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ كوچكي در آنايجاد ميكنند و پشم را از آن ميگذرانند و سر ديگر پشم را به شكاف يك دوك كوچك متصل ميكنند.. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور ميكند و  با حركت دوراني دوك تبديل به نخ نازك و يكنواختي ميشود. اين خامه نازك براي پود چوقاي درجه يك خواهد بود(2). تار أن معمولا از نخ پنبه اي بسيار ظريف است كه از بازار تهيه مي شود(3). بالاپوشي است بلند تا بالاي زانو, بدون أستين و جلو باز(2,1, 4). از چهار قطعه تشكيل شده است. دو قطعه در پشـت, كه در محل كمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالاي أن داراي نقوش راه راه پلكاني سياه و سفيد و قسمت پائين أن داراي زمينه سفيد و خطوط نازك عمودي سياه است.چون جلو باز است,  قسمت جلوي أن از چهار قطعه تشكيل شده است.  دوقطعه بالا با همان نقوش پلكاني و دوقطعه پائين با همان نقش ساده. اين قطعات نيز دو به دو در محل كمرگاه به هم دوخته شده اند.قسمتهاي جلو عقب نيز در زير بغل به هم دوخته شده و فقط جائي برا گذراندن دستها باز گذاشته اند(1).
+از آن زمان این نوع بالاپوش با نام چوقای سالاری ابتدا بین خوانین و سپس بین کلانتران و ریش سفیدان و به تدریج  بین تمام افراد ایل متداول و جایگزین قبای بلند آستین دار، کمرچین بختیاری شد<ref name=":1">كریمی, اصغر, '''''سفر به دیار بختیاری''''', فرهنگسرا, تهران, 1368.  ص 165, 17, 170, 83-84.</ref>. مردان [[ایل بختیاری|بختیاری]] در تمام فصول سال این بالپوش را برتن دارند.
+زنان [[ایل]] آن را بر روی دارهای خوابیده (افقی) به صورت ریزبافت می بافند<ref name=":1" />. بافته ای ساده, مرکب از پود و تار، که پود آن معمولا از نخ پشم است که  زنان [[ایل]] با دوک می ریسند. برای  ظریف و نازک و یکنواخت شدن پود. ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ کوچکی در آن ایجاد می کنند و پشم را از آن میگذرانند و سر دیگر پشم را به شکاف یک دوک کوچک متصل میکنند. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور میکند و  با حرکت دورانی دوک تبدیل به نخ نازک و یکنواختی میشود. این خامه نازک برای پود چوقای درجه یک خواهد بود<ref name=":1" />. تار آن معمولا از نخ پنبه ای بسیار ظریف است که از بازار تهیه می شود<ref>دكتر بهرام امیراحمدیان, '''''ایل بختیاری''''', نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.</ref>.
-'''منابع:'''
+بالاپوشی است بلند تا بالای زانو, بدون آستین و جلو باز<ref>فرحناز قاضیانی, '''''بختیاری ها, بافت ها و نقوش'''''. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" />. از چهار قطعه تشکیل شده است. دو قطعه در پشـت که در محل کمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالای آن دارای نقوش راه راه پلکانی سیاه و سفید و قسمت پائین آن دارای زمینه سفید و خطوط نازک عمودی سیاه است. چون جلو باز است، قسمت جلوی آن از چهار قطعه تشکیل شده است.
-(1) فيلبرگ, '''''ايل پاپي,كوچ نشينان غرب ايران''''', ترجمه اصغر كريمي, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201,
+دوقطعه بالا با همان نقوش پلکانی و دوقطعه پائین با همان نقش ساده. این قطعات نیز دو به دو در محل کمرگاه به هم دوخته شده اند. قسمت های جلو عقب نیز در زیر بغل به هم دوخته شده و فقط جائی برای گذراندن دستها باز گذاشته اند<ref name=":0" />.
-(2) كريمي, اصغر, سفر به ديار بختياري, فرهنگسرا, تهران, 1368.  ص 165, 17, 170, 83-84,
+== نیز نگاه کنید به ==
-(3) دكتر بهرام اميراحمديان, ايل بختياري, نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168,
+* [[استان لرستان|لرستان]]
+* [[ایل بختیاری]]
+* [[پاپی]]
-(4) فرحناز قاضياني, بختيازيها, بافت÷ها و نقوش. سازمان ميراث فرهنگي كشور, تهران 1376.ص 100.
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-/فرزانه ساسان پور/
+== نویسنده مقاله ==
+فرزانه ساسان پور
+[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
-'''چوقا'''، بالاپوشی بلند تا زانوان، جلو باز و بدون آستین و اغلب از نخ پنبه‌ای و یا پشم، که به صورت خشک  و آهاردار تهیه می‌شود.<sup>1</sup>
+[[رده:پوشاک]]
-اگرچه چوقا را روستاییان و چوپانان در نواحی مختلفی چون مازندران، خراسان، آذربایجان و فارس بر تن می‌کنند اما رواج این بالاپوش و نوع معروف آن را می‌باید در میان ایلات بختیاری و لرها جستجو کرد. بهترین نوع چوقا را روستایی در 50 کیلومتری شمال شرقی دزفول به نام لیوس می‌بافند که به چوقای لیوسی معروف است. چوقای لیوسی از شش تکه بافته شده دو تا در پشت و چهارتا در جلو، تشکیل می‌شود، که در محل کمر به هم دوخته شده‌اند. چوقاهای لیوسی زمینه سفید دارند و قسمت پایین آن‌ها اغلب و نه همیشه، بدون نقش است اما قسمت بالایی چوقا دارای خطوطی عمودی و پلکانی سیاه و سفید است که برخی معتقدند نشان دهنده نقش زیگورات‌های طبقه طبقه‌ای ایران باستان (دوران ایلامیان) است که هم اکنون یکی از آن‌ها به نام زیگورات چُغازنبیل در منطقه شوش پابرجاست. چوقاهای نواحی دیگر ایران اغلب ساده و پشمی‌اند. برخی از چوقاها دو حلقه یا سوراخ برای گذراندن دست‌ها دارند، تا بتوان آن‌ها را پوشید، اما اغلب، چوقا را نپوشیده  بلکه آن را بر دوش می‌اندازند.<sup>2</sup>
-'''مآخذ''':
-.     یادداشت مؤلف.
-.     فیلبرگ، ایل پاپی. کوچ‌نشینان غربی ایران. ترجمة اصغرکریمی، تهران: 1369، ص201- 204، ش102، 104؛
-Beck,L.The Qashqa’I of Iran,New Haven,1986,Pp.305-332 ; Dozy,R.P.R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845,Pp.127-131 ; Digard,J.P.Clothing,Encyclopaedia Iranica,ed, E. Yarshater, California, 1992, sec XXV
-محمدرضا چیت ساز