چوقا

چوقا ، قابل بازیابی از https://eilbang.ir/

بالاپوش مردان ایل بختیاری.

چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر لرستان و بخصوص ایل پاپی بود و بهترین نوع آن در در روستای لیوس واقع در حدود 45 کیلومتری شمال شرقی دزفول بافته میشد و به چوقای لیوسی معروف بود. حدود سال 1330 هجری قمری یکی از زنان لر روستای لیوس نمونه بسیار ظریفی از آن را بافت و به عموزاده علیمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طایفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختیاری هدیه فرستاد.

از آن زمان این نوع بالاپوش با نام چوقای سالاری ابتدا بین خوانین و سپس بین کلانتران و ریش سفیدان و به تدریج  بین تمام افراد ایل متداول و جایگزین قبای بلند آستین دار، کمرچین بختیاری شد. مردان بختیاری در تمام فصول سال این بالپوش را برتن دارند.

زنان ایل آن را بر روی دارهای خوابیده (افقی) به صورت ریزبافت می بافند. بافته ای ساده, مرکب از پود و تار، که پود آن معمولا از نخ پشم است که  زنان ایل با دوک می ریسند. برای  ظریف و نازک و یکنواخت شدن پود. ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ کوچکی در آن ایجاد می کنند و پشم را از آن میگذرانند و سر دیگر پشم را به شکاف یک دوک کوچک متصل میکنند. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور میکند و  با حرکت دورانی دوک تبدیل به نخ نازک و یکنواختی میشود. این خامه نازک برای پود چوقای درجه یک خواهد بود. تار آن معمولا از نخ پنبه ای بسیار ظریف است که از بازار تهیه می شود.

بالاپوشی است بلند تا بالای زانو, بدون آستین و جلو باز. از چهار قطعه تشکیل شده است. دو قطعه در پشـت که در محل کمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالای آن دارای نقوش راه راه پلکانی سیاه و سفید و قسمت پائین آن دارای زمینه سفید و خطوط نازک عمودی سیاه است. چون جلو باز است، قسمت جلوی آن از چهار قطعه تشکیل شده است. 

دوقطعه بالا با همان نقوش پلکانی و دوقطعه پائین با همان نقش ساده. این قطعات نیز دو به دو در محل کمرگاه به هم دوخته شده اند. قسمت های جلو عقب نیز در زیر بغل به هم دوخته شده و فقط جائی برای گذراندن دستها باز گذاشته اند.    

نیز نگاه کنید به

• لرستان
• ایل بختیاری
• پاپی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

فرزانه ساسان پور