چوقا: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۳

چوقا ، قابل بازیابی از https://eilbang.ir/

چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر لرستان و بخصوص ایل پاپی^[۱] بود و بهترین نوع آن در در روستای لیوس واقع در حدود 45 کیلومتری شمال شرقی دزفول بافته میشد و به چوقای لیوسی معروف بود. حدود سال 1330 هجری قمری یکی از زنان لر روستای لیوس نمونه بسیار ظریفی از آن را بافت و به عموزاده علیمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طایفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختیاری هدیه فرستاد.

از آن زمان این نوع بالاپوش با نام چوقای سالاری ابتدا بین خوانین و سپس بین کلانتران و ریش سفیدان و به تدریج بین تمام افراد ایل متداول و جایگزین قبای بلند آستین دار، کمرچین بختیاری شد^[۲]. مردان بختیاری در تمام فصول سال این بالپوش را برتن دارند.

زنان ایل آن را بر روی دارهای خوابیده (افقی) به صورت ریزبافت می بافند^[۲]. بافته ای ساده, مرکب از پود و تار، که پود آن معمولا از نخ پشم است که زنان ایل با دوک می ریسند. برای ظریف و نازک و یکنواخت شدن پود. ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ کوچکی در آن ایجاد می کنند و پشم را از آن میگذرانند و سر دیگر پشم را به شکاف یک دوک کوچک متصل میکنند. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور میکند و با حرکت دورانی دوک تبدیل به نخ نازک و یکنواختی میشود. این خامه نازک برای پود چوقای درجه یک خواهد بود^[۲]. تار آن معمولا از نخ پنبه ای بسیار ظریف است که از بازار تهیه می شود^[۳].

بالاپوشی است بلند تا بالای زانو, بدون آستین و جلو باز^[۴]^[۱]^[۲]. از چهار قطعه تشکیل شده است. دو قطعه در پشـت که در محل کمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالای آن دارای نقوش راه راه پلکانی سیاه و سفید و قسمت پائین آن دارای زمینه سفید و خطوط نازک عمودی سیاه است. چون جلو باز است، قسمت جلوی آن از چهار قطعه تشکیل شده است.

دوقطعه بالا با همان نقوش پلکانی و دوقطعه پائین با همان نقش ساده. این قطعات نیز دو به دو در محل کمرگاه به هم دوخته شده اند. قسمت های جلو عقب نیز در زیر بغل به هم دوخته شده و فقط جائی برای گذراندن دستها باز گذاشته اند^[۱].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ فیلبرگ, ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران, ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ كریمی, اصغر, سفر به دیار بختیاری, فرهنگسرا, تهران, 1368. ص 165, 17, 170, 83-84.
↑ دكتر بهرام امیراحمدیان, ایل بختیاری, نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.
↑ فرحناز قاضیانی, بختیاری ها, بافت ها و نقوش. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

فرزانه ساسان پور

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ فیلبرگ, ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران, ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.

[:1-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ^۲٫۳ كریمی, اصغر, سفر به دیار بختیاری, فرهنگسرا, تهران, 1368. ص 165, 17, 170, 83-84.

[3] دكتر بهرام امیراحمدیان, ایل بختیاری, نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.

[4] فرحناز قاضیانی, بختیاری ها, بافت ها و نقوش. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-«چوقا»
-بالاپوش مردان ایل بختیاری
+[[پرونده:«چوقا».jpg|بندانگشتی|چوقا ، قابل بازیابی از https://eilbang.ir/]]
+بالاپوش مردان [[ایل بختیاری]].
-چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر لرستان و بخصوص [[پاپی|ایل پاپی]]<ref>فیلبرگ, '''''ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران''''', ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.</ref>بود و بهترین نوع أن در در روستای لیوس واقع در حدود 45 كیلومتری شمال شرقی دزفول بافته میشد و به چوقای لیوسی معروف بود.. حدود سال 1330 هجری قمری یكی از زنان لر روستای لیوس نمونه بسیار ظریفی از آن را بافت و به عموزاده علیمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طایفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختیاری هدیه فرستاد. از آن زمان این نوع بالاپوش با نام چوقای سالاری ابتدا بین خوانین و سپس بین كلانتران و ریش سفیدان و به تدریج  بین تمام افراد ایل متداول و جایگزین قبای بلند آستین دار،كمرچین بختیاری شد<ref>كریمی, اصغر, '''''سفر به دیار بختیاری''''', فرهنگسرا, تهران, 1368.  ص 165, 17, 170, 83-84.</ref>.مردان بختیاری در تمام فصول سال این بالپوش را برتن دارند
+چوقا قبلآ بالاپوش مردان لر [[استان لرستان|لرستان]] و بخصوص [[پاپی|ایل پاپی]]<ref name=":0">فیلبرگ, '''''ایل پاپی,كوچ نشینان غرب ایران''''', ترجمه اصغر كریمی, فرهنگسرا, تهران 1369.ص 201.</ref> بود و بهترین نوع آن در در روستای لیوس واقع در حدود 45 کیلومتری شمال شرقی دزفول بافته میشد و به چوقای لیوسی معروف بود. حدود سال 1330 هجری قمری یکی از زنان لر روستای لیوس نمونه بسیار ظریفی از آن را بافت و به عموزاده علیمردان خان چهارلنگ، به نام سالار شجاع، از طایفه محمود صالح بخش چهارلنگ بختیاری هدیه فرستاد.
-زنان ایل أن را بر روی دارهای خوابیده (افقی) به صورت ریزبافت می بافند(2). بافته ای ساده, مركب از پود و تار, كه پود أن معمولا از نخ پشم است كه  زنان ایل با دوك می ریسند. برای  ظریف و نازك و یكنواخت شدن پود, ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ كوچكی در آنایجاد میكنند و پشم را از آن میگذرانند و سر دیگر پشم را به شكاف یك دوك كوچك متصل میكنند.. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور میكند و  با حركت دورانی دوك تبدیل به نخ نازك و یكنواختی میشود. این خامه نازك برای پود چوقای درجه یك خواهد بود(2). تار أن معمولا از نخ پنبه ای بسیار ظریف است كه از بازار تهیه می شود<ref>دكتر بهرام امیراحمدیان, '''''ایل بختیاری''''', نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.</ref>. بالاپوشی است بلند تا بالای زانو, بدون أستین و جلو باز<ref>فرحناز قاضیانی, '''''بختیاری ها, بافت ها و نقوش'''''. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.</ref>(2,1, 4). از چهار قطعه تشكیل شده است. دو قطعه در پشـت, كه در محل كمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالای أن دارای نقوش راه راه پلكانی سیاه و سفید و قسمت پائین أن دارای زمینه سفید و خطوط نازك عمودی سیاه است.چون جلو باز است,  قسمت جلوی أن از چهار قطعه تشكیل شده است.  دوقطعه بالا با همان نقوش پلكانی و دوقطعه پائین با همان نقش ساده. این قطعات نیز دو به دو در محل كمرگاه به هم دوخته شده اند.قسمتهای جلو عقب نیز در زیر بغل به هم دوخته شده و فقط جائی برا گذراندن دستها باز گذاشته اند(1).
+از آن زمان این نوع بالاپوش با نام چوقای سالاری ابتدا بین خوانین و سپس بین کلانتران و ریش سفیدان و به تدریج  بین تمام افراد ایل متداول و جایگزین قبای بلند آستین دار، کمرچین بختیاری شد<ref name=":1">كریمی, اصغر, '''''سفر به دیار بختیاری''''', فرهنگسرا, تهران, 1368.  ص 165, 17, 170, 83-84.</ref>. مردان [[ایل بختیاری|بختیاری]] در تمام فصول سال این بالپوش را برتن دارند.
+زنان [[ایل]] آن را بر روی دارهای خوابیده (افقی) به صورت ریزبافت می بافند<ref name=":1" />. بافته ای ساده, مرکب از پود و تار، که پود آن معمولا از نخ پشم است که  زنان [[ایل]] با دوک می ریسند. برای  ظریف و نازک و یکنواخت شدن پود. ناخن شصت دست چپش را بلند و سوراخ کوچکی در آن ایجاد می کنند و پشم را از آن میگذرانند و سر دیگر پشم را به شکاف یک دوک کوچک متصل میکنند. پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور میکند و  با حرکت دورانی دوک تبدیل به نخ نازک و یکنواختی میشود. این خامه نازک برای پود چوقای درجه یک خواهد بود<ref name=":1" />. تار آن معمولا از نخ پنبه ای بسیار ظریف است که از بازار تهیه می شود<ref>دكتر بهرام امیراحمدیان, '''''ایل بختیاری''''', نشر دشتستان, تهران, 1378. ص168.</ref>.
+بالاپوشی است بلند تا بالای زانو, بدون آستین و جلو باز<ref>فرحناز قاضیانی, '''''بختیاری ها, بافت ها و نقوش'''''. سازمان میراث فرهنگی كشور, تهران 1376.ص 100.</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" />. از چهار قطعه تشکیل شده است. دو قطعه در پشـت که در محل کمر به هم دوخته شده اند. قسمت بالای آن دارای نقوش راه راه پلکانی سیاه و سفید و قسمت پائین آن دارای زمینه سفید و خطوط نازک عمودی سیاه است. چون جلو باز است، قسمت جلوی آن از چهار قطعه تشکیل شده است.
+دوقطعه بالا با همان نقوش پلکانی و دوقطعه پائین با همان نقش ساده. این قطعات نیز دو به دو در محل کمرگاه به هم دوخته شده اند. قسمت های جلو عقب نیز در زیر بغل به هم دوخته شده و فقط جائی برای گذراندن دستها باز گذاشته اند<ref name=":0" />.
+== نیز نگاه کنید به ==
+* [[استان لرستان|لرستان]]
+* [[ایل بختیاری]]
+* [[پاپی]]
+== مآخذ ==
+<references />
 == منبع اصلی ==
 [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
@@ خط ۱۲: / خط ۲۶: @@
 == نویسنده مقاله ==
 فرزانه ساسان پور
+[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
+[[رده:پوشاک]]