پرش به محتوا

کودتای 28 مرداد 1332: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی « '''كودتاي 28 مرداد 1332'''ش، كودتاي طراحي شدة انگلستان و ايالات متحده براي سرنگوني حكومت ملي دكتر محمد مصدق<sup>*</sup>، نخست‌وزير وقت. در پي شكل‌گيري جبهة ملي<sup>*</sup> در اول آبان 1328ش، ملي كردن صنعت نفت ايران، هدف اصلي مبارزات قرار گرفت. براي دستيابي ب...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:1865780 798.jpg|بندانگشتی|کودتای 28 مرداد 1332 برگرفته از وبسایت تابناک قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.tabnak.ir/fa/news/1254464/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7-%DB%B2%DB%B8-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%B1%DB%B3%DB%B3%DB%B2]]
'''كودتاي 28 مرداد 1332'''ش، كودتاي طراحي شدة انگلستان و ايالات متحده براي سرنگوني حكومت ملي دكتر محمد مصدق<sup>*</sup>، نخست‌وزير وقت.  
'''[[کودتای 28 مرداد 1332]]'''ش، کودتای طراحی شده انگلستان و ایالات متحده برای سرنگونی حکومت ملی دکتر [[محمد مصدق]]<sup>*</sup>، نخست‌وزیر وقت.  


در پي شكل‌گيري جبهة ملي<sup>*</sup> در اول آبان 1328ش، ملي كردن صنعت نفت ايران، هدف اصلي مبارزات قرار گرفت. براي دستيابي به اين هدف جبهة ملي و نيروهاي ملي‌گرا تحت رهبري مصدق و نيروهاي مذهبي تحت رهبري سيد ابوالقاسم كاشاني<sup>*</sup> به همكاري با يكديگر پرداختند. با ترور رزم‌آرا<sup>*</sup> در 20 اسفند 1329ش توسط فدائيان اسلام<sup>*</sup>، مهم‌ترين عامل عدم تحقق ملي شدن صنعت نفت، از ميان برداشته شد و متعاقب آن در 29 اسفند 1329ش لايحة ملي شدن صنعت نفت به تصويب مجلس شوراي ملي<sup>*</sup> و سنا<sup>*</sup> رسيد. اين امر كوتاه شدن ايادي بيگانگان مخصوصاً انگلستان را كه بيشترين بهره را از نفت ايران مي‌برد، به همراه داشت. در ارديبهشت 1330ش، محمد مصدق به نخست‌وزيري رسيد و تشكيل دولت داد. برنامة او اجراي كامل طرح ملي شدن صنعت نفت بود كه كشمكش‌هاي بسياري را با قدرت‌هاي خارجي در پي داشت. استواري پاية حكومت و محبوبيت روزافزون مصدق و دولتش سبب شد تا دو كشور امريكا و انگلستان به عنوان بيشترين ضرر ديدگان از اوضاع حاكم بر ايران، به منظور ساقط كردن حكومت مصدق با يكديگر به توافق برسند و برنامه‌اي مشخص براي اين منظور طرح كنند.<sup>1</sup> اين امر با روي كار آمدن چرچيل در انگلستان و آيزنهاور در امريكا تحقق يافت. در تير 1332ش فرمان آغاز عمليات كودتايي بر ضد حكومت مصدق، كه قبلاً طراحي و زمينه‌چيني شده بود، توسط برادران دالس[1] (رئيس سيا و وزير خارجة امريكا) داده شد.<sup>2</sup> اين عمليات از مدتي قبل با ايجاد ناامني و بي‌ثباتي در ايران و قتل افرادي همچون محمود افشار طوس رئيس شهرباني دولت مصدق، آغاز شده بود. كروميت روزولت[2] (مسئول اجراي كودتا در ايران) به ايران وارد شد و محمدرضا شاه را از حمايت‌هاي امريكا و انگليس مطمئن ساخت و با سرلشگر فضل‌الله زاهدي<sup>*</sup> به عنوان عامل عملياتي كودتا ديدار و مذاكره كرد.<sup>3</sup> متعاقب آن هم بر اساس هماهنگي‌هاي انجام شده، شاه در 22 مرداد فرمان نخست‌وزيري زاهدي را صادر و فرمان عزل مصدق را به زاهدي داد و خودش به كلاردشت پناه برد.<sup>4</sup> در اين زمان مصدق مجلس را به عنوان مركز اصلي مخالفان، طي يك همه‌پرسي، منحل ساخته بود و از شاه فرمان انتخابات مجلس دورة هيجدهم را مي‌خواست.<sup>5</sup> در روز 24 مرداد عمليات كودتا به فرماندهي سرهنگ نعمت‌الله نصيري آغاز شد، اما پس از دستگيري فاطمي<sup>*</sup> و چند تن از ياران مصدق، به هنگام حمله به خانة مصدق و انجام مرحلة پاياني عمليات، نصيري دستگير شد و كودتا شكست خورد. با انتشار خبر شكست كودتا در صبح 25 مرداد، شاه و همسرش (ثريا) ايران را به مقصد عراق و سپس رُم ترك كردند.<sup>6</sup> خبر فرار شاه در سراسر كشور منتشر شد و مردم به شادماني پرداختند و به دنبال آن اوضاع مملكت در نبود شاه و با حضور تظاهرات توده‌اي‌ها در سطح شهر و شعارها و اقداماتشان و نقشه‌هاي كودتاگران، بحراني شد. از سوي ديگر كودتاگران با بازگشت هندرسن[3] سفير امريكا به ايران، برنامة خود را پي‌گيري كردند و آشوب‌هايي چند در شهر ترتيب دادند.<sup>7</sup> اين امر از صبح روز 28 مرداد پي گرفته شد و با حضور سركردگان گروهي اوباش و اراذل همچون شعبان جعفري<sup>*</sup>، معروف به شعبان بي مخ شدت گرفت.<sup>8</sup> سرانجام در پي حضور تانك‌هاي هواخواه شاه و كودتاگران در سطح شهر و اشغال راديو، دولت مصدق سقوط كرد و نخست‌وزيري زاهدي اعلام شد. به دنبال آن مصدق، فاطمي و ديگر اعضاي كابينه بازداشت شدند. بدين ترتيب كودتاي 28 مرداد رقم خورد.
در پی شکل‌گیری [[جبهه ملی]]<sup>*</sup> در اول آبان 1328ش، ملی کردن صنعت نفت ایران، هدف اصلی مبارزات قرار گرفت. برای دستیابی به این هدف [[جبهه ملی]] و نیروهای ملی‌گرا تحت رهبری مصدق و نیروهای مذهبی تحت رهبری [[سید ابوالقاسم کاشانی]]<sup>*</sup> به همکاری با یکدیگر پرداختند. با ترور رزم‌آرا<sup>*</sup> در 20 اسفند 1329ش توسط [[فدائیان اسلام]]<sup>*</sup>، مهم‌ترین عامل عدم تحقق ملی شدن صنعت نفت، از میان برداشته شد و متعاقب آن در 29 اسفند 1329ش لایحه [[ملی شدن صنعت نفت]] به تصویب [[مجلس شورای ملی]]<sup>*</sup> و [[مجلس سنا|سنا]]<sup>*</sup> رسید. این امر کوتاه شدن ایادی بیگانگان مخصوصاً انگلستان را که بیشترین بهره را از نفت ایران می‌برد، به همراه داشت.


در اردیبهشت 1330ش، [[محمد مصدق]] به نخست‌وزیری رسید و تشکیل دولت داد. برنامه او اجرای کامل طرح ملی شدن صنعت نفت بود که کشمکش‌های بسیاری را با قدرت‌های خارجی در پی داشت. استواری پایه حکومت و محبوبیت روزافزون مصدق و دولتش سبب شد تا دو کشور امریکا و انگلستان به عنوان بیشترین ضرر دیدگان از اوضاع حاکم بر ایران، به منظور ساقط کردن حکومت مصدق با یکدیگر به توافق برسند و برنامه‌ای مشخص برای این منظور طرح کنند<ref>گازیوروسکی، مارک. '''''کودتای 28 مرداد 1332'''''. ترجمه غلامرضا نجاتی، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1367، ص 15، 16-21.</ref><ref>وودهاوس، سی. ام. '''''اسرار کودتای 28 مرداد ـ شرح عملیات چکمه (آجاکس)'''''. ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364، ص 60-73.</ref><ref>زعیم، کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378، ص 257-261.</ref><ref>'''''عملیات آژاکس، بررسی اسناد CIA درباره کودتای 28 مرداد'''''، ترجمه ابوالقاسم راه‌چمنی، تهران: ابرار معاصر تهران، 1380، ص 232-236.</ref>.


'''مآخذ:'''  
این امر با روی کار آمدن چرچیل در انگلستان و آیزنهاور در امریکا تحقق یافت. در تیر 1332ش فرمان آغاز عملیات کودتایی بر ضد حکومت مصدق، که قبلاً طراحی و زمینه‌چینی شده بود، توسط برادران دالس[ Allen Dulles and John Foster Dulles  ] (رئیس سیا و وزیر خارجه امریکا) داده شد<ref>زعیم،کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 266.</ref><ref>روزولت، کرومیت. '''''کودتا در کودتا'''''. ترجمه علی اسلامی، تهران: جاما، 1359، ص 6-24.</ref><ref>'''''عملیات آژاکس'''''. ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364، ص 46-59؛ وودهاوس، سی. ام. همان. ص 67 و 68.</ref><ref>گازیوروسکی، مارک. '''''کودتای 28 مرداد 1332'''''. ترجمه غلامرضا نجاتی، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1367. ص 29.  </ref>. این عملیات از مدتی قبل با ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی در ایران و قتل افرادی همچون محمود افشار طوس رئیس شهربانی دولت مصدق، آغاز شده بود. کرومیت روزولت[Kermit Roosevelt] (مسئول اجرای کودتا در ایران) به ایران وارد شد و [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا شاه]] را از حمایت‌های امریکا و انگلیس مطمئن ساخت و با سرلشگر فضل‌الله زاهدی<sup>*</sup> به عنوان عامل عملیاتی کودتا دیدار و مذاکره کرد<ref>زعیم، کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378 . ص 275-277.</ref><ref>'''''عملیات آژاکس، بررسی اسناد CIA درباره کودتای 28 مرداد'''''، ترجمه ابوالقاسم راه‌چمنی، تهران: ابرار معاصر تهران، 1380، ص 22 و 23.</ref>. متعاقب آن هم بر اساس هماهنگی‌های انجام شده، شاه در 22 مرداد فرمان نخست‌وزیری زاهدی را صادر و فرمان عزل مصدق را به زاهدی داد و خودش به کلاردشت پناه برد<ref>زعیم. کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 275-279. </ref>. در این زمان [[محمد مصدق|مصدق]] مجلس را به عنوان مرکز اصلی مخالفان، طی یک همه‌پرسی، منحل ساخته بود و از شاه فرمان انتخابات مجلس دوره هیجدهم را می‌خواست<ref>زعیم، کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378 . ص 271-275.</ref>. 


1-    گازيوروسكي، مارك. '''''كودتاي 28 مرداد 1332'''''. ترجمة غلامرضا نجاتي، تهران: شركت سهامي انتشار، 1367، ص 15، 16-21؛ وودهاوس، سي. ام. '''''اسرار كودتاي 28 مرداد ـ شرح عمليات چكمه (آجاكس)'''''. ترجمة نظام دربندي، تهران: راهنما، 1364، ص 60-73؛ زعيم، كورش. '''''جبهة ملي از پيدايش تا كودتاي 28 مرداد'''''. تهران ـ تويسركان: ايران‌مهر ـ تاخ، 1378، ص 257-261؛ عمليات آژاكس، بررسي اسناد CIA دربارة كودتاي 28 مرداد، ترجمة ابوالقاسم راه‌چمني، تهران: ابرار معاصر تهران، 1380، ص 232-236.
در روز 24 مرداد عملیات کودتا به فرماندهی سرهنگ نعمت‌الله نصیری آغاز شد، اما پس از دستگیری فاطمی<sup>*</sup> و چند تن از یاران مصدق، به هنگام حمله به خانه مصدق و انجام مرحله پایانی عملیات، نصیری دستگیر شد و کودتا شکست خورد. با انتشار خبر شکست کودتا در صبح 25 مرداد، شاه و همسرش (ثریا) ایران را به مقصد عراق و سپس رُم ترک کردند<ref>زعیم، کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 279-286.</ref>.


2-    زعيم. همان. ص 266؛ روزولت، كروميت. '''''كودتا در كودتا'''''. ترجمة علي اسلامي، تهران: جاما، 1359، ص 6-24؛ '''''عمليات آژاكس'''''. همان، ص 46-59؛ وودهاوس، سي. ام. همان. ص 67 و 68؛ گازيوروسكي، مارك. همان. ص 29. 
خبر فرار شاه در سراسر کشور منتشر شد و مردم به شادمانی پرداختند و به دنبال آن اوضاع مملکت در نبود شاه و با حضور تظاهرات توده‌ای‌ها در سطح شهر و شعارها و اقداماتشان و نقشه‌های کودتاگران، بحرانی شد. از سوی دیگر کودتاگران با بازگشت هندرسن[Loy Henderson] سفیر امریکا به ایران، برنامه خود را پی‌گیری کردند و آشوب‌هایی چند در شهر ترتیب دادند<ref>زعیم، کورش. '''''جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد'''''. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 286-300.</ref><ref>'''''عملیات آژاکس'''''.ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364 ، ص 26-32.</ref>.  


3-    زعيم. همان. ص 275-277؛ '''''عمليات آژاكس'''''. همان، ص 22 و 23.
این امر از صبح روز 28 مرداد پی گرفته شد و با حضور سرکردگان گروهی اوباش و اراذل همچون شعبان جعفری<sup>*</sup>، معروف به شعبان بی مخ شدت گرفت<ref>'''''عملیات آژاکس'''''. ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364، ص 191-196.</ref><ref>مکی، حسین. '''''کودتای 28 مرداد 1332 و رویدادهای متعاقب آن'''''. تهران: علمی، 1378، ص 266-276.</ref>. سرانجام در پی حضور تانک‌های هواخواه شاه و کودتاگران در سطح شهر و اشغال رادیو، دولت [[محمد مصدق|مصدق]] سقوط کرد و نخست‌وزیری زاهدی اعلام شد. به دنبال آن [[محمد مصدق|مصدق]]، فاطمی و دیگر اعضای کابینه بازداشت شدند. بدین ترتیب کودتای 28 مرداد رقم خورد.  


4-    زعيم. همان. ص 275-279.
== نیز نگاه کنید به ==


5-    همان. ص 271-275.
* [[مجلس شورای ملی]]
 
* [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا شاه]]
6-    همان. ص 279-286.
* [[سید ابوالقاسم کاشانی]]
 
7-    همان. ص 286-300؛ '''''عمليات آژاكس'''''. همان، ص 26-32.
 
8-    '''''عمليات آژاكس'''''. همان، ص 191-196؛ مكي، حسين. '''''كودتاي 28 مرداد 1332 و رويدادهاي متعاقب آن'''''. تهران: علمي، 1378، ص 266-276.


== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
جعفر گلشن
جعفر گلشن
----[1]. Allen Dulles and John Foster Dulles  
[[رده:علوم سیاسی]]
 
[2]. Kermit Roosevelt
 
[3]. Loy Henderson  

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۸

کودتای 28 مرداد 1332 برگرفته از وبسایت تابناک قابل بازیابی ازhttps://www.tabnak.ir/fa/news/1254464/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7-%DB%B2%DB%B8-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%B1%DB%B3%DB%B3%DB%B2

کودتای 28 مرداد 1332ش، کودتای طراحی شده انگلستان و ایالات متحده برای سرنگونی حکومت ملی دکتر محمد مصدق*، نخست‌وزیر وقت.

در پی شکل‌گیری جبهه ملی* در اول آبان 1328ش، ملی کردن صنعت نفت ایران، هدف اصلی مبارزات قرار گرفت. برای دستیابی به این هدف جبهه ملی و نیروهای ملی‌گرا تحت رهبری مصدق و نیروهای مذهبی تحت رهبری سید ابوالقاسم کاشانی* به همکاری با یکدیگر پرداختند. با ترور رزم‌آرا* در 20 اسفند 1329ش توسط فدائیان اسلام*، مهم‌ترین عامل عدم تحقق ملی شدن صنعت نفت، از میان برداشته شد و متعاقب آن در 29 اسفند 1329ش لایحه ملی شدن صنعت نفت به تصویب مجلس شورای ملی* و سنا* رسید. این امر کوتاه شدن ایادی بیگانگان مخصوصاً انگلستان را که بیشترین بهره را از نفت ایران می‌برد، به همراه داشت.

در اردیبهشت 1330ش، محمد مصدق به نخست‌وزیری رسید و تشکیل دولت داد. برنامه او اجرای کامل طرح ملی شدن صنعت نفت بود که کشمکش‌های بسیاری را با قدرت‌های خارجی در پی داشت. استواری پایه حکومت و محبوبیت روزافزون مصدق و دولتش سبب شد تا دو کشور امریکا و انگلستان به عنوان بیشترین ضرر دیدگان از اوضاع حاکم بر ایران، به منظور ساقط کردن حکومت مصدق با یکدیگر به توافق برسند و برنامه‌ای مشخص برای این منظور طرح کنند[۱][۲][۳][۴].

این امر با روی کار آمدن چرچیل در انگلستان و آیزنهاور در امریکا تحقق یافت. در تیر 1332ش فرمان آغاز عملیات کودتایی بر ضد حکومت مصدق، که قبلاً طراحی و زمینه‌چینی شده بود، توسط برادران دالس[ Allen Dulles and John Foster Dulles  ] (رئیس سیا و وزیر خارجه امریکا) داده شد[۵][۶][۷][۸]. این عملیات از مدتی قبل با ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی در ایران و قتل افرادی همچون محمود افشار طوس رئیس شهربانی دولت مصدق، آغاز شده بود. کرومیت روزولت[Kermit Roosevelt] (مسئول اجرای کودتا در ایران) به ایران وارد شد و محمدرضا شاه را از حمایت‌های امریکا و انگلیس مطمئن ساخت و با سرلشگر فضل‌الله زاهدی* به عنوان عامل عملیاتی کودتا دیدار و مذاکره کرد[۹][۱۰]. متعاقب آن هم بر اساس هماهنگی‌های انجام شده، شاه در 22 مرداد فرمان نخست‌وزیری زاهدی را صادر و فرمان عزل مصدق را به زاهدی داد و خودش به کلاردشت پناه برد[۱۱]. در این زمان مصدق مجلس را به عنوان مرکز اصلی مخالفان، طی یک همه‌پرسی، منحل ساخته بود و از شاه فرمان انتخابات مجلس دوره هیجدهم را می‌خواست[۱۲].

در روز 24 مرداد عملیات کودتا به فرماندهی سرهنگ نعمت‌الله نصیری آغاز شد، اما پس از دستگیری فاطمی* و چند تن از یاران مصدق، به هنگام حمله به خانه مصدق و انجام مرحله پایانی عملیات، نصیری دستگیر شد و کودتا شکست خورد. با انتشار خبر شکست کودتا در صبح 25 مرداد، شاه و همسرش (ثریا) ایران را به مقصد عراق و سپس رُم ترک کردند[۱۳].

خبر فرار شاه در سراسر کشور منتشر شد و مردم به شادمانی پرداختند و به دنبال آن اوضاع مملکت در نبود شاه و با حضور تظاهرات توده‌ای‌ها در سطح شهر و شعارها و اقداماتشان و نقشه‌های کودتاگران، بحرانی شد. از سوی دیگر کودتاگران با بازگشت هندرسن[Loy Henderson] سفیر امریکا به ایران، برنامه خود را پی‌گیری کردند و آشوب‌هایی چند در شهر ترتیب دادند[۱۴][۱۵].

این امر از صبح روز 28 مرداد پی گرفته شد و با حضور سرکردگان گروهی اوباش و اراذل همچون شعبان جعفری*، معروف به شعبان بی مخ شدت گرفت[۱۶][۱۷]. سرانجام در پی حضور تانک‌های هواخواه شاه و کودتاگران در سطح شهر و اشغال رادیو، دولت مصدق سقوط کرد و نخست‌وزیری زاهدی اعلام شد. به دنبال آن مصدق، فاطمی و دیگر اعضای کابینه بازداشت شدند. بدین ترتیب کودتای 28 مرداد رقم خورد.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ گازیوروسکی، مارک. کودتای 28 مرداد 1332. ترجمه غلامرضا نجاتی، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1367، ص 15، 16-21.
  2. ↑ وودهاوس، سی. ام. اسرار کودتای 28 مرداد ـ شرح عملیات چکمه (آجاکس). ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364، ص 60-73.
  3. ↑ زعیم، کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378، ص 257-261.
  4. ↑ عملیات آژاکس، بررسی اسناد CIA درباره کودتای 28 مرداد، ترجمه ابوالقاسم راه‌چمنی، تهران: ابرار معاصر تهران، 1380، ص 232-236.
  5. ↑ زعیم،کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 266.
  6. ↑ روزولت، کرومیت. کودتا در کودتا. ترجمه علی اسلامی، تهران: جاما، 1359، ص 6-24.
  7. ↑ عملیات آژاکس. ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364، ص 46-59؛ وودهاوس، سی. ام. همان. ص 67 و 68.
  8. ↑ گازیوروسکی، مارک. کودتای 28 مرداد 1332. ترجمه غلامرضا نجاتی، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1367. ص 29.  
  9. ↑ زعیم، کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378 . ص 275-277.
  10. ↑ عملیات آژاکس، بررسی اسناد CIA درباره کودتای 28 مرداد، ترجمه ابوالقاسم راه‌چمنی، تهران: ابرار معاصر تهران، 1380، ص 22 و 23.
  11. ↑ زعیم. کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 275-279.
  12. ↑ زعیم، کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378 . ص 271-275.
  13. ↑ زعیم، کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 279-286.
  14. ↑ زعیم، کورش. جبهه ملی از پیدایش تا کودتای 28 مرداد. تهران ـ تویسرکان: ایران‌مهر ـ تاخ، 1378. ص 286-300.
  15. ↑ عملیات آژاکس.ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364 ، ص 26-32.
  16. ↑ عملیات آژاکس. ترجمه نظام دربندی، تهران: راهنما، 1364، ص 191-196.
  17. ↑ مکی، حسین. کودتای 28 مرداد 1332 و رویدادهای متعاقب آن. تهران: علمی، 1378، ص 266-276.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

جعفر گلشن

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=کودتای_28_مرداد_1332&oldid=5221»