خاوران نامه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۰

خاوران نامه، نسخه خطی مصوری از «خاوران نامه» یا «خاورنامه». اشعار این کتاب به وزن متقارب و به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شده است(830ق). موضوع کتاب، شرح غزوات حضرت علی در سرزمین افسانه‌ای به نام خاوران است و همچون سایر منظومه‌های حماسی ـ دینی ترکیبی از وقایع تاریخی و داستان‌های عامیانه است^[۱]. نسخ خطی مصور و غیر مصور متعددی از این کتاب موجود است که در موزه بریتانیا، کتابخانه بانکی‌پور و ... نگهداری می‌شود^[۲].

بهترین نسخه خطی مصور این کتاب نسخه‌ای است که بیشترین نگاره‌ها و متن آن در مجموعه کتابخانه کاخ گلستان محفوظ است. نسخه مزبور در کل شامل 685 صفحه و 155 نگاره بوده است^[۳]؛ که اکنون 105 نگاره آن در مجموعه کتابخانه کاخ گلستان موجود است و مابقی میان مجموعه‌داران و موزه‌های دنیا پراکنده شده است^[۴].

برخی نگاره‌های این نسخه رقم «کمترین بندگان فرهاد» را دارند ولی ردپای نگارگران دیگری نیز در این نگاره‌ها به چشم می‌خورد^[۳]. این نسخه نمونه برجسته‌ای از نقاشی در مکتب شیراز^* است^[۵]. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در 1380، تمام نگاره‌هایی را که در مجموعه کتابخانه کاخ گلستان وجود داشت همراه با مقدمه‌ای مختصر و بدون متن نوشته چاپ کرده است^[۶]. خاورنامه یک بار در بمبئی و یک بار در تهران 1305 چاپ سنگی شده است^[۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. ص 356.
↑ احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 65- 72.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ ذکاء، یحیی (1343). خاوران نامه. نسخه خطی و مصور موزه هنرهای تزئینی، هنر و مردم، دوره جدید، شماره 20، ص25.
↑ بوذری، علی (1383). پایان‌نامه کارشناسی ارشد با عنوان «بررسی و تحلیل نگاره‌های خاوران نامه [فرهاد]». تهران: دانشگاه هنر.
↑ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص77.
↑ ابن‌حسام، محمد بن حسام‌الدین (1381). خاوران نامه: شاهکاری از ادبیات و هنر نقاشی ایران. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
↑ احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 72.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بوذری

پیوند به بیرون

خاوران نامه. ویکی شیعه، قابل بازیابی از https://fa.wikishia.net/view/

خاوران نامه. دانشنامه جهان اسلام، قابل بازیابی از https://rch.ac.ir/article/Details?id=8410

[1] دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. ص 356.

[2] احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 65- 72.

[:0-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ ذکاء، یحیی (1343). خاوران نامه. نسخه خطی و مصور موزه هنرهای تزئینی، هنر و مردم، دوره جدید، شماره 20، ص25.

[4] بوذری، علی (1383). پایان‌نامه کارشناسی ارشد با عنوان «بررسی و تحلیل نگاره‌های خاوران نامه [فرهاد]». تهران: دانشگاه هنر.

[5] پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص77.

[6] ابن‌حسام، محمد بن حسام‌الدین (1381). خاوران نامه: شاهکاری از ادبیات و هنر نقاشی ایران. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

[7] احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 72.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''خاوران نامه،''' نسخة خطي مصوري از «خاوران نامه» يا «خاورنامه». اشعار اين كتاب به وزن متقارب و به تقليد از شاهنامة فردوسي سروده شده است(830ق). موضوع كتاب، شرح غزوات حضرت علي در سرزمين افسانه‌اي به نام خاوران است و همچون ساير منظومه‌هاي حماسي ـ ديني تركيبي از وقايع تاريخي و داستان‌هاي عاميانه است.<sup>1</sup> نسخ خطي مصور و غير مصور متعددي از اين كتاب موجود است كه در موزة بريتانيا، كتابخانة بانكي‌پور و ... نگهداري مي‌شود.<sup>2</sup> بهترين نسخة خطي مصور اين كتاب نسخه‌اي است كه بيشترين نگاره‌ها و متن آن در مجموعة كتابخانة كاخ گلستان محفوظ است. نسخة مزبور در كل شامل 685 صفحه و 155 نگاره بوده است<sup>3</sup> ؛ كه اكنون 105 نگارة آن در مجموعه كتابخانة كاخ گلستان موجود است و مابقي ميان مجموعه‌داران و موزه‌هاي دنيا پراكنده شده است.<sup>4</sup> برخي نگاره‌هاي اين نسخه رقم «كمترين بندگان فرهاد» را دارند ولي ردپاي نگارگران ديگري نيز در اين نگاره‌ها به چشم مي‌خورد.<sup>5</sup> اين نسخه نمونة برجسته‌اي از نقاشي در مكتب شيراز<sup>*</sup> است.<sup>6</sup> وزارت ارشاد در 1380، تمام نگاره‌هايي را كه در مجموعه كتابخانة كاخ گلستان وجود داشت همراه با مقدمه‌اي مختصر و بدون متن نوشتة چاپ كرده است.<sup>7</sup> خاورنامه يك بار در بمبئي و يك بار در تهران 1305 چاپ سنگي شده است.<sup>8</sup>
+[[پرونده:خاوراننامه (1).jpg|بندانگشتی|صفحۀ آغازین «خاوراننامه» اثر ابن‌حسام خوسفی- نگارگری حدود ۸۸۱ ق، برگرفته از ویکی شیعه، قابل بازیابی از https://fa.wikishia.net/view/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87]]
+خاوران نامه، نسخه خطی مصوری از «خاوران نامه» یا «خاورنامه». اشعار این کتاب به وزن متقارب و به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شده است(830ق). موضوع کتاب، شرح غزوات حضرت علی در سرزمین افسانه‌ای به نام خاوران است و همچون سایر منظومه‌های حماسی ـ دینی ترکیبی از وقایع تاریخی و داستان‌های عامیانه است<ref>'''''دائره‌المعارف بزرگ اسلامی'''''. ص 356.</ref>. نسخ خطی مصور و غیر مصور متعددی از این کتاب موجود است که در [https://www.britishmuseum.org/ موزه بریتانیا]، کتابخانه بانکی‌پور و ... نگهداری می‌شود<ref>احمدی، احمد (1346). '''''خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی'''''، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 65- 72.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+بهترین نسخه خطی مصور این کتاب نسخه‌ای است که بیشترین نگاره‌ها و متن آن در مجموعه کتابخانه [[کاخ گلستان]] محفوظ است. نسخه مزبور در کل شامل 685 صفحه و 155 نگاره بوده است<ref name=":0">ذکاء، یحیی (1343). '''''خاوران نامه'''''. نسخه خطی و مصور موزه هنرهای تزئینی، هنر و مردم، دوره جدید، شماره 20، ص25.</ref>؛ که اکنون 105 نگاره آن در مجموعه کتابخانه [[کاخ گلستان]] موجود است و مابقی میان مجموعه‌داران و موزه‌های دنیا پراکنده شده است<ref>بوذری، علی (1383). پایان‌نامه کارشناسی ارشد با عنوان «بررسی و تحلیل نگاره‌های خاوران نامه [فرهاد]». تهران: دانشگاه هنر.</ref>.
-.    ''دائرةالمعارف بزرگ اسلامي''. ص356.
+برخی نگاره‌های این نسخه رقم «کمترین بندگان فرهاد» را دارند ولی ردپای نگارگران دیگری نیز در این نگاره‌ها به چشم می‌خورد<ref name=":0" />. این نسخه نمونه برجسته‌ای از نقاشی در [[مکتب شیراز]]<sup>*</sup> است<ref>پاکباز، روئین (1379). '''''نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز'''''. تهران: نارستان، ص77.</ref>. [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی] در 1380، تمام نگاره‌هایی را که در مجموعه کتابخانه [[کاخ گلستان]] وجود داشت همراه با مقدمه‌ای مختصر و بدون متن نوشته چاپ کرده است<ref>ابن‌حسام، محمد بن حسام‌الدین (1381). '''''خاوران نامه: شاهکاری از ادبیات و هنر نقاشی ایران'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.</ref>. خاورنامه یک بار در بمبئی و یک بار در [[استان تهران|تهران]] 1305 [[چاپ سنگی]] شده است<ref>احمدی، احمد (1346). '''''خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی'''''، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 72.</ref>.
-.    احمدي، احمد. '''''خاوران‌ نامه.''''' نامة آستان قدس رضوي، شمارة1، دورة هفتم، شمارة مسلسل 25، فروردين 1346، ص65- 72.
+== نیز نگاه کنید به ==
-.    ذكاء، يحيي. '''''خاوران نامه.''''' نسخة خطي و مصور موزة هنرهاي تزئيني، هنر و مردم، دورة جديد، شمارة 20، خرداد 1343، ص25.
+* [[تصویرگری چاپ سنگی و سربی]]
+* [[مکتب شیراز]]
-.    بوذري، علي. '''''پايان‌نامة كارشناسي ارشد با عنوان «بررسي و تحليل نگاره‌هاي خاوران نامه [فرهاد]».''''' دانشگاه هنر، 1383.
+== مآخذ ==
+<references />
-.    ذكاء، يحيي. همان. ص25.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.     پاكباز، روئين'''''. نقاشي ايراني از ديرباز تا امروز'''''. تهران: نارستان، 1379، ص77.
+== نویسنده مقاله ==
+علی بوذری
-.    ابن‌حسام، محمد بن حسام‌الدين. '''''خاوران نامه: شاهكاري از ادبيات و هنر نقاشي ايران'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1381.
+== پیوند به بیرون ==
+خاوران نامه.  [https://fa.wikishia.net/view/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C ویکی شیعه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikishia.net/view/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 https://fa.wikishia.net/view/]
-.    احمدي، احمد. همان. ص72.
+خاوران نامه. [https://rch.ac.ir/ دانشنامه جهان اسلام]، قابل بازیابی از https://rch.ac.ir/article/Details?id=8410
+[[رده:هنر]]
-علی بوذری
+[[رده:نقاشی]]