خاوران نامه

خاوران نامه، نسخه خطی مصوری از «خاوران نامه» یا «خاورنامه». اشعار این کتاب به وزن متقارب و به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شده است(830ق). موضوع کتاب، شرح غزوات حضرت علی در سرزمین افسانه‌ای به نام خاوران است و همچون سایر منظومه‌های حماسی ـ دینی ترکیبی از وقایع تاریخی و داستان‌های عامیانه است^[۱]. نسخ خطی مصور و غیر مصور متعددی از این کتاب موجود است که در موزه بریتانیا، کتابخانه بانکی‌پور و ... نگهداری می‌شود^[۲].

بهترین نسخه خطی مصور این کتاب نسخه‌ای است که بیشترین نگاره‌ها و متن آن در مجموعه کتابخانه کاخ گلستان محفوظ است. نسخه مزبور در کل شامل 685 صفحه و 155 نگاره بوده است^[۳]؛ که اکنون 105 نگاره آن در مجموعه کتابخانه کاخ گلستان موجود است و مابقی میان مجموعه‌داران و موزه‌های دنیا پراکنده شده است^[۴].

برخی نگاره‌های این نسخه رقم «کمترین بندگان فرهاد» را دارند ولی ردپای نگارگران دیگری نیز در این نگاره‌ها به چشم می‌خورد^[۳]. این نسخه نمونه برجسته‌ای از نقاشی در مکتب شیراز^* است^[۵]. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در 1380، تمام نگاره‌هایی را که در مجموعه کتابخانه کاخ گلستان وجود داشت همراه با مقدمه‌ای مختصر و بدون متن نوشته چاپ کرده است^[۶]. خاورنامه یک بار در بمبئی و یک بار در تهران 1305 چاپ سنگی شده است^[۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. ص 356.
↑ احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 65- 72.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ ذکاء، یحیی (1343). خاوران نامه. نسخه خطی و مصور موزه هنرهای تزئینی، هنر و مردم، دوره جدید، شماره 20، ص25.
↑ بوذری، علی (1383). پایان‌نامه کارشناسی ارشد با عنوان «بررسی و تحلیل نگاره‌های خاوران نامه [فرهاد]». تهران: دانشگاه هنر.
↑ پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص77.
↑ ابن‌حسام، محمد بن حسام‌الدین (1381). خاوران نامه: شاهکاری از ادبیات و هنر نقاشی ایران. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
↑ احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 72.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بوذری

پیوند به بیرون

خاوران نامه. ویکی شیعه، قابل بازیابی از https://fa.wikishia.net/view/

خاوران نامه. دانشنامه جهان اسلام، قابل بازیابی از https://rch.ac.ir/article/Details?id=8410

[1] دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. ص 356.

[2] احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 65- 72.

[:0-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ ذکاء، یحیی (1343). خاوران نامه. نسخه خطی و مصور موزه هنرهای تزئینی، هنر و مردم، دوره جدید، شماره 20، ص25.

[4] بوذری، علی (1383). پایان‌نامه کارشناسی ارشد با عنوان «بررسی و تحلیل نگاره‌های خاوران نامه [فرهاد]». تهران: دانشگاه هنر.

[5] پاکباز، روئین (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. تهران: نارستان، ص77.

[6] ابن‌حسام، محمد بن حسام‌الدین (1381). خاوران نامه: شاهکاری از ادبیات و هنر نقاشی ایران. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

[7] احمدی، احمد (1346). خاوران‌ نامه. نامه آستان قدس رضوی، شماره 1، دوره هفتم، شماره مسلسل 25، ص 72.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]