جوشن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''جوشن'''، پوششی که در جنگها برای حفاظت بدن بر تن میکردند. تفاوت جوشن با [[زره]]<sup>*</sup> در این بود که زره تماماً از حلقههای بافته شده فلزی درست شده بود اما در تهیه جوشن غیر از حلقههای بافته شده فلزی، از صفحات و تنگههای آهنین نیز استفاده شده بود. از شعر شعرایی چون فردوسی و فرخی نیز این تفاوت آشکار میشود، به ویژه که برای زره فعل بافتن اما برای جوشن فعل دوختن به کار رفته است. | [[پرونده:1721647781 41539 ZerehJanghi-1403.05.01-NegareStock.ir2.jpg|بندانگشتی|جوشن، قابل بازیابی از https://negarestock.ir/product/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C]] | ||
'''جوشن'''، پوششی که در جنگها برای حفاظت بدن بر تن میکردند. تفاوت جوشن با [[زره]]<sup>*</sup> در این بود که زره تماماً از حلقههای بافته شده فلزی درست شده بود اما در تهیه جوشن غیر از حلقههای بافته شده فلزی، از صفحات و تنگههای آهنین نیز استفاده شده بود. از شعر شعرایی چون فردوسی و فرخی نیز این تفاوت آشکار میشود، به ویژه که برای [[زره]] فعل بافتن اما برای جوشن فعل دوختن به کار رفته است. [[جُبه]]، درع، [[زره]] و چهارآینه، نامهای تاریخی و انواع دیگرجوشن هستند که در شکلها و طرحهای گوناگون در دورههای مختلف تاریخی مورد استفاده قرار گرفتهاند<ref>يادداشت مولف.</ref>. | |||
=== [[ایران باستان]] === | === [[ایران باستان]] === | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۶: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
محمدرضا چیت ساز | محمدرضا چیت ساز | ||
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]] | |||
[[رده:پوشاک]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۰
جوشن، پوششی که در جنگها برای حفاظت بدن بر تن میکردند. تفاوت جوشن با زره* در این بود که زره تماماً از حلقههای بافته شده فلزی درست شده بود اما در تهیه جوشن غیر از حلقههای بافته شده فلزی، از صفحات و تنگههای آهنین نیز استفاده شده بود. از شعر شعرایی چون فردوسی و فرخی نیز این تفاوت آشکار میشود، به ویژه که برای زره فعل بافتن اما برای جوشن فعل دوختن به کار رفته است. جُبه، درع، زره و چهارآینه، نامهای تاریخی و انواع دیگرجوشن هستند که در شکلها و طرحهای گوناگون در دورههای مختلف تاریخی مورد استفاده قرار گرفتهاند[۱].
ایران باستان
جنگیان ایران باستان جوشنهایی پولکی و آستین کوتاه که تا کمر میرسید، بر تن داشتند. البته ادامه آن از کمر به پایین، به جای پولک، دارای ردیفی از ورقههای فلزی و چرمی بود، که کنار هم چیده شده بود[1][۲][۳]. گاه جوشنها را از قطعات مربع شکلی میساختند که با میخ به هم متصل شده بود[2][۴]. اما به هر حال در اغلب موارد غیر از قطعات و حلقههای فلزی، از نوارها و قطعات چرمی ضخیم و مانند آن نیز استفاده میشد[۵]. مادها نیز از جوشنهایی که قطعات فلزی، به ویژه بر سینه آنها نصب شده بود، استفاده میکردند[۶]. اغلب آستینهای این جوشنها را از نوعی بافته متراکم میساختند[3][۷].
ابتدای اسلام تا مغول
نوعی از جوشن معروف به جوشن داودی شهرت بسیار داشت[۸]. ابوحاتم سجستانی کتابی با عنوان «الدرع و الجوشن» داشته است[۹]. غیر از آثار موزهای از شعر شعرایی چون فردوسی[۱۰] و فرخی[۱۱] و دیگران میتوان به تفاوت زره با جوشن پی برد[۱۲]. به پولکهای آهنی جوشن «غیبه» میگفتند[۱۳]. نواحی غور و بامیان و فرغانه و خوارزم به کار ساختن زره و جوشن مشغول بودند[۱۴].
مغول تا عصر حاضر
در جوشنها اغلب بر روی سینه و پشت شانهها و میان کتفها، صفحهای مدور[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸] و یا چهارگوش[4][۱۹][۲۰][۲۱] قرار داشت. این نوع از جوش، ظاهراً همان است که با نام چهار آینه از آن یاد شده است[5][۲۲].
نیز نگاه کنید به
پاورقی
[1]. سنگ یادمان اونتش گل از شوش، سده 13 پ م، موزه لوور؛ آثار و ابزار جنگی بدست آمده از حفریات چغازنبیل خوزستان.
[2]. نقوشی بردو قطعه پلاک عاج از زیویه.
[3]. نقش برجسته صخرهای تنگ سروَک در شمال بهبهان و نقش برجسته صخرهای پیروزی اردشیربابکان بر اردوان چهارم، فیروزآباد فارس و نقوش تاق بستان.
[4]. نقاشیهای روی سرتاقچههای گچی مقرنس کاری شده، کار اصفهان.
[5]. زرههای معروف آن زمان را بیشتر با عنوان درع داودی، و جوشن سیمابی و جیبا و جیبای مکمل توصیف کردهاند.
مآخذ
- ↑ يادداشت مولف.
- ↑ Amiet, P.Elam, Paris, 1966, Pp.374-377, fig 282-285
- ↑ Ghirshman,R. Tchoga Zanbil, Paris, 1966, Vol I, Pl. 48, 55-56, fig 199, 213, 214, 234, 404
- ↑ Porada, E.The art of ancient Iran, London, 1965, Pp.9, 127-128, fig 70-71
- ↑ Pope, U. A survey of Persian art, ed, P.Ackerman, Oxford, 1938-1939, vol IV, Pl.123, no E. Newell
- ↑ Winter, I.A decorated breastplate from Hasanlu Iran, Philadelphia, 1980, Pp.31, 43, Pl.1-2,
- ↑ Ghirshman, R. Iran. Parthes et sassanides, Paris, Gallimard, 1962. Pp.55, 125-130, 192- 193, fig 69, 163-166, 235
- ↑ حافظ ابرو، شهاب الدین عبدالله هروی. زبده التواریخ. تصحیح و تعلیقات کمال حاج سید جوادی، تهران: نشرنی،1372، ج1 ، ص 38 ، 161 ، 521 ، ج2 ، ص 739.
- ↑ ابن ندیم. الفهرست. ترجمه م.رضا تجدد، تهران: 1346، ص100.
- ↑ زره زیر بُد جوشن اندرمیان. شاهنامه فردوسی. چاپ ژول مول، ج 3، ص 67، بیت 1523.
- ↑ گه زره باف شود باد و گهی جوشن دوز. فرخی به نقل از فرهنگ آنندراج ذیل «جوشن».
- ↑ حدید صینی، ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. الکامل فی التاریخ. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965 م، ج 1، ص 608.
- ↑ عُتبی، ابونصرمحمد بن عبدالجبار. تاریخ یمینی، شرح منینی. ترجمه ابوالشرف ناصح جرفادقانی، به اهتمام جعفر شعار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1345، ص 164، 524.
- ↑ حدود العالم من المشرق الی المغرب. مولف ناشناخته، مقدمه بارتولد، تعلیقات مینورسکی، ترجمه میرحسین شاه، تصحیح و حواشی مریم میراحمدی، غلامرضا ورهرام، تهران: دانشگاه الزهراء، 1372، ص 319.
- ↑ Gray, B; La peinture Persane, Genève, 1977, Pp.29, 34, 47-52
- ↑ نسخه شاهنامه دموت، تبریز: کمبریج، موزه هنر فاگ 167. 1955.
- ↑ نسخه شاهنامه، تبریز: توپکاپی استانبول، عکاشه، ثروت، موسوعه التصویرالاسلامی، بیروت: مکتبه لبنان ناشرون، الطبعه الاولی، 1999م، باب الثالث، ص 157-158 ، لوحه 153رنگی.
- ↑ نسخه دیوان خواجوی کرمانی، بغداد: موزه لندن، لوندرز،Add.18113 ، ورقه31.
- ↑ Maddison, F; E.S.Smith; Science, tools & magic, the Nasser D.Khalili collection of Islamic art, ed, J.Raby, Oxford university press, vol XII, 1997, Pp.28-29
- ↑ کپی شاهنامه، حدود 1204-1205 ق( 1790 م )، مجموعه خلیلی، Mss 145 f 75a
- ↑ ذکاء، یحیی، و محمد حسن سمسار، آثار هنری ایران در مجموعه نخست وزیری، انتشارات نخست وزیری، 1357،ص77.
- ↑ حافظ ابرو، شهاب الدین عبدالله هروی، زبده التواریخ. تصحیح و تعلیقات کمال حاج سید جوادی، تهران، نشرنی، 1372، ج1، ص 38، 131-132، 161، 521، ج2، ص 739.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا چیت ساز