حدوث و قدم: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''حدوث و قدم،''' حدوث به معني پيدا شدن امري تازه و نو است و در مقابل قدم قرار دارد. در فلسفه و كلام، اصطلاحي است كه از ديدگاه هستي شناسي و جهانشناسي مطرح ميشود. 1) '''ديدگاه هستيشناسي''': حدوث، مسبوقيت به غير و قدم، عدم مسبوقيت به غير است.<sup>1</sup> د...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''حدوث و | '''[[حدوث و قدم]]،''' حدوث به معنی پیدا شدن امری تازه و نو است و در مقابل قدم قرار دارد. در فلسفه و کلام، اصطلاحی است که از دیدگاه هستی شناسی و جهانشناسی مطرح میشود: | ||
=== 1) دیدگاه هستیشناسی === | |||
حدوث، مسبوقیت به غیر و قدم، عدم مسبوقیت به غیر است<ref> سبزواری، ملاهادی. '''''شرح منظومه حکمت'''''. ص112.</ref>. در صورتی که این مسبوقیت به زمان باشد یعنی زمان، قبل یک موجود قرار داشته و موجود در بستر زمان پدید آید از این پدید آمدن به حدوث زمانی و از موجودی که در بستر زمان پدید امده است به حادث زمانی تعبیر میشود مثل حیوان و انسان<ref>ابنسینا. '''''کتاب الحدود'''''. ماده «احداث زمانی».</ref> و در صورتی که مسبوقیت به علت باشد، از آن به حدوث ذاتی تعبیر میشود و هر آنچه را که معلول علت باشد، امّا در بستر زمان پدید نیاید حادث ذاتی مینامند مثل عقول در نظر حکما. | |||
''' | === 2) دیدگاه جهانشناسی === | ||
فیلسوفان بدان سبب که بنیادهای جهان (= مجردات، افلاک، عناصر، ماده) را فرا زمان میشمارند جهان را قدیم زمانی (= ازلی) و حادث ذاتی میدانند و برانند که جهان (= بنیادهای جهان) ازلی است، امّا معلول خداست و متکلمان برانند که جز خدا هیچ چیز قدیم (= ازلی) نیست و چون مرادشان از قدیم و حادث، تنها قدیم و حادث زمانی است، لاجرم جهان را حادث زمانی میدانند. در میان فلاسفه، تنها صدرالمتألهین به گونهای متفاوت با متکلمین و با تکیه بر حرکت جوهری، حدوث زمانی عالم را اثبات میکند<ref> [[ملاصدرا]]. '''''اسفار اربعه'''''. 3/ فصل 33.</ref><ref>سبزواری، ملاهادی. '''''شرح منظومه حکمت'''''. ص62.</ref> بنابراین: | |||
* '''حدوث زمانی''' یعنی هم معلول بودن هم در زمان بودن؛ | |||
* '''حدوث ذاتی'''، یعنی معلول بودن؛ | |||
* '''قِدَم زمانی''' یا ازلیت یعنی در زمان نبودن، امّا معلول بودن؛ | |||
* '''قدم ذاتی''' (که ویژه خداست) یعنی در زمان نبودن و معلول نبودن. | |||
== '''نیز نگاه کنید به''' == | |||
* [[اسلام]]<br /> | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
اصغر دادبه | اصغر دادبه | ||
[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹
حدوث و قدم، حدوث به معنی پیدا شدن امری تازه و نو است و در مقابل قدم قرار دارد. در فلسفه و کلام، اصطلاحی است که از دیدگاه هستی شناسی و جهانشناسی مطرح میشود:
1) دیدگاه هستیشناسی
حدوث، مسبوقیت به غیر و قدم، عدم مسبوقیت به غیر است[۱]. در صورتی که این مسبوقیت به زمان باشد یعنی زمان، قبل یک موجود قرار داشته و موجود در بستر زمان پدید آید از این پدید آمدن به حدوث زمانی و از موجودی که در بستر زمان پدید امده است به حادث زمانی تعبیر میشود مثل حیوان و انسان[۲] و در صورتی که مسبوقیت به علت باشد، از آن به حدوث ذاتی تعبیر میشود و هر آنچه را که معلول علت باشد، امّا در بستر زمان پدید نیاید حادث ذاتی مینامند مثل عقول در نظر حکما.
2) دیدگاه جهانشناسی
فیلسوفان بدان سبب که بنیادهای جهان (= مجردات، افلاک، عناصر، ماده) را فرا زمان میشمارند جهان را قدیم زمانی (= ازلی) و حادث ذاتی میدانند و برانند که جهان (= بنیادهای جهان) ازلی است، امّا معلول خداست و متکلمان برانند که جز خدا هیچ چیز قدیم (= ازلی) نیست و چون مرادشان از قدیم و حادث، تنها قدیم و حادث زمانی است، لاجرم جهان را حادث زمانی میدانند. در میان فلاسفه، تنها صدرالمتألهین به گونهای متفاوت با متکلمین و با تکیه بر حرکت جوهری، حدوث زمانی عالم را اثبات میکند[۳][۴] بنابراین:
- حدوث زمانی یعنی هم معلول بودن هم در زمان بودن؛
- حدوث ذاتی، یعنی معلول بودن؛
- قِدَم زمانی یا ازلیت یعنی در زمان نبودن، امّا معلول بودن؛
- قدم ذاتی (که ویژه خداست) یعنی در زمان نبودن و معلول نبودن.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اصغر دادبه