پرش به محتوا

بندهش: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''بندهش یا بندهشن[1]'''، كتابی بسیار مهم دربارة دین و تاریخ [[زرتشتی، دین|زرتشتی]] به زبان پهلوی.  
'''[[بندهش]] یا بندهشن( bondahišn)'''، کتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین|زرتشتی]] به زبان پهلوی. نام کتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش ترکیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم [[آفرینش(دردین زرتشت)|آفرینش]] آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.  


نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<sup>1</sup> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد.<sup>2</sup>
تمام مسائل مطرح شده در کتاب مربوط به [[آفرینش(دردین زرتشت)|آفرینش]] نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون [[اخترشناسی|ستاره‌شناسی]]، [[جانورشناسی]] و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.


تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست.<sup>3</sup>
مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌کننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است که در قرن 3ق / 9م می‌زیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13.</ref><ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307.</ref><ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 459ک.</ref><ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''.  ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, .Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی کتاب که در آغاز یکی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است که احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد که اساس کار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''[[اوستا]]'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''[[اوستا]]'' به نام ''دامداد نسک'' بوده است. تدوین کننده کتاب به جز تفسیر ''[[اوستا]]'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین [[مزدکی، آئین|مزدائیان]] سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref><ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307.</ref><ref>تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6.


مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌كنندة نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست.<sup>4</sup> نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''اوستا'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین كنندة كتاب به جز تفسیر ''اوستا'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است.<sup>5</sup>  
De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref><ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983,Vol. III(2), P. 1191, </ref>. مطالب کتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم کرد:


مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2-  آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان.<sup>6</sup>
# چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او؛
#  آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام؛
# تاریخ و پیوند کیانیان و زیست‌گاه‌های آنان<ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306.</ref><ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref>.


از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<sup>7</sup> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است.<sup>8</sup> 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخة سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند.<sup>(9)</sup>
از [[بندهش]] دو تحریر در دست است:


نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمة كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند.<sup>(10)</sup>  
# تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> که نسخه‌های آن در هند کتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>؛
# ''[[بندهش]] بزرگ'' یا ''ایرانی''، که نسخه‌های موجود آن در ایران کتابت شده است.


'''مآخذ:'''  
از این تحریر 3 نسخه در دست است که یکی از آن‌ها در تاریخ 975 [[یزدگرد سوم|یزدگردی<sup>*</sup>]] (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به کتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مکمل یکدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.


1-    بهار، مهرداد. '''''مقدمة بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.
نخستین بار ''[[بندهش]] هندی'' را انکتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه کرد. کار او با ترجمه و همراه زند [[اوستا]] منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه کامل یا بخشی از این کتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.


2-             De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.
== نیز نگاه کنید به ==


3-    عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار. همان. ص 11-13.
* [[اوستا]]
* [[زرتشت]]
* [[زرتشتی، دین]]
* [[آفرینش(دردین زرتشت)]]


4-    تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ بهار. همان. ص 6 و 13؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.
== '''مآخذ''' ==
 
<references />


5-    تفضلی. همان. ص 141 و 143؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمة س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ بهار. همان. ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


6-    '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی. همان‌جا.
== پیوند به بیرون ==
بندهش، سایت [https://fa.wikifeqh.ir ویکی شیعه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]


7-    تفضلی. همان. ص 144؛ بهار. همان. ص 6.
== نویسنده مقاله ==
 
نامعلوم
8-             West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.
[[رده:ادیان و مذاهب]]
 
[[رده:ادیان]]
9-  تفضلی. همان‌جا؛ بهار. همان. ص 6-7 و 15؛ نیز:
 
Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.
----[1]. bondahišn

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۸

بندهش یا بندهشن( bondahišn)، کتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ زرتشتی به زبان پهلوی. نام کتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش ترکیب یافته است،[۱] و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد[۲].

تمام مسائل مطرح شده در کتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست[۳][۴].

مطالب بندهش در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌کننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است که در قرن 3ق / 9م می‌زیست[۵][۶][۷][۸][۹]. نام اصلی کتاب که در آغاز یکی از نسخه‌ها آمده زندآگاهی بوده است که احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد که اساس کار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از اوستا و احتمالاً بخشی مفقود شده از اوستا به نام دامداد نسک بوده است. تدوین کننده کتاب به جز تفسیر اوستا منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴]. مطالب کتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم کرد:

  1. چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او؛
  2.  آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام؛
  3. تاریخ و پیوند کیانیان و زیست‌گاه‌های آنان[۱۵][۱۶].

از بندهش دو تحریر در دست است:

  1. تحریر مختصر به نام بندهش هندی،[۱۷][۱۸] که نسخه‌های آن در هند کتابت شده و دارای 13000 واژه است[۱۹]؛
  2. بندهش بزرگ یا ایرانی، که نسخه‌های موجود آن در ایران کتابت شده است.

از این تحریر 3 نسخه در دست است که یکی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی* (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به کتابت در آمده است. بندهش ایرانی حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مکمل یکدیگرند[۲۰][۲۱].

نخستین بار بندهش هندی را انکتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه کرد. کار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه کامل یا بخشی از این کتاب دست زدند[۲۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

 

  1. ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.
  2. ↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.
  3. ↑ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 458.
  4. ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.
  5. ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141.
  6. ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13.
  7. ↑ دانشنامه جهان اسلام. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307.
  8. ↑ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 459ک.
  9. ↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, .Vol. III(2), P. 1192.
  10. ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.
  11. ↑ دانشنامه جهان اسلام. همان. ج 4، ص 307.
  12. ↑ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94.
  13. ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6. De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.
  14. ↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983,Vol. III(2), P. 1191,
  15. ↑ دانشنامه جهان اسلام. ج 4، ص 306.
  16. ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.
  17. ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.
  18. ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.
  19. ↑ West, E.W., Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.
  20. ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.
  21. ↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.
  22. ↑ Mackenzie, D.N. "Bundahišn", Encyclopaedia Iranica. 1990, Vol IV, PP. 547-548.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

بندهش، سایت ویکی شیعه، قابل بازیابی از بندهش/https://fa.wikifeqh.ir

نویسنده مقاله

نامعلوم

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=بندهش&oldid=8403»