قصاص: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''قصاص،''' مجازات جرایم قتل و نقص عضو. | '''قصاص،''' مجازات جرایم قتل و نقص عضو. | ||
قصاص، اسم مصدر از ریشه «قصِّ یَقُصَّ» به معنای پیگیری نمودن اثر چیزی است<ref>ابنمنظور، '''''لسانالعرب'''''. ج11، ص190.</ref>. قصاص از نظر لغوی، پیگیری و دنبال نمودن اثر جنایت است، به گونهای که قصاصکننده عین عمل جانی را نسبت به او انجام دهد<ref>نجفی، محمدحسن. '''''جواهرالكلام.''''' ج42، ص7.</ref>. قصاص در لغت فارسی به معنی سزای کار بد دادن است<ref>'''''قرآن'''''. سوره البقره 2/178- 194.</ref><ref name=":0">ازهری هروی (370ق). '''''تهذیب اللغه'''''. جلد 3، ص. 225، جلد 15، ص. 597-598.</ref>، که با عناوینی چون مجازات، عِقاب، تلافی، یا مقابله به مثل، برابری میکند<ref>اجتهادی، مصطفی. '''''دایره المعارف زن ایرانی'''''. مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج2، ص753.</ref>. [[قصاص]]، استیفاء از جنایت است، خواه، آن جنایت قتل، ضرب و جرح یا نقص عضو باشد<ref name=":0" />؛ یعنی انجام دادن فعلی، همانند آنچه فاعل انجام داده است<ref>جرجانی، علی بن محمد. '''''التعریفات'''''. دارالکتاب المصری، ص190.</ref>. ماده 14 [[قانون]] مجازات اسلامی قصاص، چنین تعریف میکند؛ قصاص کیفری است که جانی، به آن محکوم میشود و باید با جنایت او برابر باشد<ref>ماده 14 قانون مجازات اسلامی.</ref>. | قصاص، اسم مصدر از ریشه «قصِّ یَقُصَّ» به معنای پیگیری نمودن اثر چیزی است<ref>ابنمنظور، '''''لسانالعرب'''''. ج11، ص190.</ref>. قصاص از نظر لغوی، پیگیری و دنبال نمودن اثر جنایت است، به گونهای که قصاصکننده عین عمل جانی را نسبت به او انجام دهد<ref>نجفی، محمدحسن. '''''جواهرالكلام.''''' ج42، ص7.</ref>. قصاص در لغت فارسی به معنی سزای کار بد دادن است<ref>'''''قرآن'''''. سوره البقره 2/178- 194.</ref><ref name=":0">ازهری هروی (370ق). '''''تهذیب اللغه'''''. جلد 3، ص. 225، جلد 15، ص. 597-598.</ref>، که با عناوینی چون مجازات، عِقاب، تلافی، یا مقابله به مثل، برابری میکند<ref>اجتهادی، مصطفی. '''''دایره المعارف زن ایرانی'''''. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج2، ص753.</ref>. [[قصاص]]، استیفاء از جنایت است، خواه، آن جنایت قتل، ضرب و جرح یا نقص عضو باشد<ref name=":0" />؛ یعنی انجام دادن فعلی، همانند آنچه فاعل انجام داده است<ref>جرجانی، علی بن محمد. '''''التعریفات'''''. دارالکتاب المصری، ص190.</ref>. ماده 14 [[قانون]] مجازات اسلامی قصاص، چنین تعریف میکند؛ قصاص کیفری است که جانی، به آن محکوم میشود و باید با جنایت او برابر باشد<ref>ماده 14 قانون مجازات اسلامی.</ref>. قصاص، دارای دو وجه «حقاللهی» و «[[حق|حق]]<nowiki/>الناسی» است، که اولین وجه، تکلیف مجریان [[قانون]] و دیگری [[حق]] متضر، از [[جرم]] است و بر جنبه اوّل غلبه دارد<ref name=":1">اجتهادی، مصطفی. '''''دایره المعارف زن ایرانی'''''. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج2، ص751.</ref>. | ||
قصاص بر دو نوع است: قصاص عضو و قصاص نفس. قصاص در جرائم نقص عضو یا ایراد جرح، قصاص عضو<ref name=":1" /><ref>ماده 269 به بعد قانون مجازات اسلامی.</ref><ref>نجفی، محمدحسن. '''''جواهرالکلام.''''' جلد 60، ص. 550، 593-594، 603 به بعد. </ref> است که در مقابل قصاص نفس استعمال میشود. | قصاص بر دو نوع است: قصاص عضو و قصاص نفس. قصاص در جرائم نقص عضو یا ایراد جرح، قصاص عضو<ref name=":1" /><ref>ماده 269 به بعد قانون مجازات اسلامی.</ref><ref>نجفی، محمدحسن. '''''جواهرالکلام.''''' جلد 60، ص. 550، 593-594، 603 به بعد. </ref> است که در مقابل قصاص نفس استعمال میشود. | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
قصاص، ناظر به جرایم عمدی بدنی و اجرای آن [[واجب]] است<ref name=":2">اجتهادی، مصطفی. '''''دایره المعارف زن ایرانی'''''. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج1، ص751.</ref>، امّا به موجب ماده 257 [[قانون]] مجازات اسلامی، «قتل عمد» موجب قصاص است، ولی با رضایت ولّی دم و قاتل به مقدار [[دیه]] کامله یا کمتر یا بیشتر از آن، تبدیل میشود که نظر بر جنبه حقالناسی قصاص دارد<ref name=":2" />. | قصاص، ناظر به جرایم عمدی بدنی و اجرای آن [[واجب]] است<ref name=":2">اجتهادی، مصطفی. '''''دایره المعارف زن ایرانی'''''. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج1، ص751.</ref>، امّا به موجب ماده 257 [[قانون]] مجازات اسلامی، «قتل عمد» موجب قصاص است، ولی با رضایت ولّی دم و قاتل به مقدار [[دیه]] کامله یا کمتر یا بیشتر از آن، تبدیل میشود که نظر بر جنبه حقالناسی قصاص دارد<ref name=":2" />. | ||
== | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[اسلام]] | |||
* [[حقوق]] | |||
* [[حق]] | |||
* [[دیه]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
سید حسن امین | |||
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۴
قصاص، مجازات جرایم قتل و نقص عضو.
قصاص، اسم مصدر از ریشه «قصِّ یَقُصَّ» به معنای پیگیری نمودن اثر چیزی است[۱]. قصاص از نظر لغوی، پیگیری و دنبال نمودن اثر جنایت است، به گونهای که قصاصکننده عین عمل جانی را نسبت به او انجام دهد[۲]. قصاص در لغت فارسی به معنی سزای کار بد دادن است[۳][۴]، که با عناوینی چون مجازات، عِقاب، تلافی، یا مقابله به مثل، برابری میکند[۵]. قصاص، استیفاء از جنایت است، خواه، آن جنایت قتل، ضرب و جرح یا نقص عضو باشد[۴]؛ یعنی انجام دادن فعلی، همانند آنچه فاعل انجام داده است[۶]. ماده 14 قانون مجازات اسلامی قصاص، چنین تعریف میکند؛ قصاص کیفری است که جانی، به آن محکوم میشود و باید با جنایت او برابر باشد[۷]. قصاص، دارای دو وجه «حقاللهی» و «حقالناسی» است، که اولین وجه، تکلیف مجریان قانون و دیگری حق متضر، از جرم است و بر جنبه اوّل غلبه دارد[۸].
قصاص بر دو نوع است: قصاص عضو و قصاص نفس. قصاص در جرائم نقص عضو یا ایراد جرح، قصاص عضو[۸][۹][۱۰] است که در مقابل قصاص نفس استعمال میشود.
قصاص، ناظر به جرایم عمدی بدنی و اجرای آن واجب است[۱۱]، امّا به موجب ماده 257 قانون مجازات اسلامی، «قتل عمد» موجب قصاص است، ولی با رضایت ولّی دم و قاتل به مقدار دیه کامله یا کمتر یا بیشتر از آن، تبدیل میشود که نظر بر جنبه حقالناسی قصاص دارد[۱۱].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ابنمنظور، لسانالعرب. ج11، ص190.
- ↑ نجفی، محمدحسن. جواهرالكلام. ج42، ص7.
- ↑ قرآن. سوره البقره 2/178- 194.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ازهری هروی (370ق). تهذیب اللغه. جلد 3، ص. 225، جلد 15، ص. 597-598.
- ↑ اجتهادی، مصطفی. دایره المعارف زن ایرانی. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج2، ص753.
- ↑ جرجانی، علی بن محمد. التعریفات. دارالکتاب المصری، ص190.
- ↑ ماده 14 قانون مجازات اسلامی.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ اجتهادی، مصطفی. دایره المعارف زن ایرانی. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج2، ص751.
- ↑ ماده 269 به بعد قانون مجازات اسلامی.
- ↑ نجفی، محمدحسن. جواهرالکلام. جلد 60، ص. 550، 593-594، 603 به بعد.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ اجتهادی، مصطفی. دایره المعارف زن ایرانی. تهران: مرکز امور مشارکت زنان؛ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی. ج1، ص751.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
سید حسن امین