صائب تبریزی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''صائب تبريزي''' (1016 ـ 1081 ق / ؟م) شاعر و از استادان بزرگ سبك هندي در دورة صفوي. ميرزا محمدعلي متخلص به صائب فرزند ميرزا عبدالرحيم تبريزي اصفهاني در اصفهان پرورش يافت و دانشهاي رايج زمان از جمله ادبيات را از استادان گوناگون و خط را از عمويش شمس تب...» ایجاد کرد |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''صائب | '''صائب تبریزی''' (1016 ـ 1081 ق / ؟م) شاعر و از استادان بزرگ سبک هندی در [[صفویان|دوره صفوی]]. | ||
میرزا محمدعلی متخلص به صائب فرزند میرزا عبدالرحیم تبریزی اصفهانی در [[اصفهان]] پرورش یافت و دانشهای رایج زمان از جمله ادبیات را از استادان گوناگون و خط را از عمویش شمس تبریزی، معروف به شیرین قلم آموخت<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''، تهران: فردوس، 1364 ش، ج 5، ب 2، ص 1273.</ref>. در 1036 ق / ؟م مقارن با سلطنت جهانگیر گورکانی (حک 1014ـ1037 ق / ؟م) به سوی هند به راه افتاد و سر راه چندی در کابل توقف کرد<ref>بیریای گیلانی (شیدا)، محمد. «نوآوری در شیوه صائب»، '''''صائب و سبک هندی'''''، به کوشش محمد رسول دریاگشت، تهران: انتشارات کتابخانهمرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، 2535، ص 17.</ref>. در آنجا با ظفرخان احسن حاکم کابل آشنا شد و از نقدها و اظهار نظرهای وی در شعرش بهره برد. سپس در اوایل جلوس شاه جهان گورکانی (حک 1037ـ1068 ق / ؟م) همراه ظفرخان به هند رفت و از شاه جهان لقب مستعد خان گرفت<ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''، تهران: نوین، 1363 ش، ج.1، ص 136، 137.</ref>. پس از شش سال دوری از وطن، پدرش به هند رفت و او را با خود به [[اصفهان]] بازگرداند<ref>'''''کارنامه بزرگان ایران'''''، تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 ش (تاریخ مقدمه)، ص 290.</ref>. در بازگشت به کشور به دربار شاه عباس دوم [[صفویان|صفوی]] (حک 1052 ـ 1077 ق) پیوست و ملکالشعرای دربار وی شد<ref>زعیم، فرماه. «صائب: صورتگر نقش آفرین» '''''پردگیان خیال''، ارجنامه محمد قهرمان'''، به درخواست و اشرفا محمدرضا شفیعی کدکنی ـ محمد جعفر یاحقی، مشهد: دانشگاه فردوسی ـانجمن آثار و مفاخر فرهنگی خراسان رضوی، چ 1، 1384 ش، ص 81، 82.</ref>. آنگاه باقی عمر را در عزلت و فراغت سپری کرد تا در گذشت. شمار اشعار او را تا 300/000بیت نوشتهاند<ref>محمدی، محمدحسین. '''''فانوسهای خیال'''''، تهران: جامی، 1375 ش، ج.1، ص 26، 42.</ref>. از آثارش میتوان ''دیوان کلیات''، مثنوی ''قندهارنامه''، مثنوی ایاز و محمود و دیوان ترکی را نام برد<ref>صائب تبریزی، محمدعلی. '''''دیوان صائب'''''، با حواشی و تصحیح به خط آن استاد، با مقدمه و شرح حال به خامه امیری فیروزکوهی، تهران: خیام، 1345 ش، ص 67ـ 69 (به اختصار).</ref>. دریافت ذهن نکته یاب و خلاق صائب در قالب الفاظ و ترکیبهای نو به غنای [[فارسی|زبان فارسی]] کمک شایان کرده است<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''، تهران: علمی، 1369 ش، ج.2، ص 307.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[صفویان]] | |||
* [[اصفهان]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۵
صائب تبریزی (1016 ـ 1081 ق / ؟م) شاعر و از استادان بزرگ سبک هندی در دوره صفوی.
میرزا محمدعلی متخلص به صائب فرزند میرزا عبدالرحیم تبریزی اصفهانی در اصفهان پرورش یافت و دانشهای رایج زمان از جمله ادبیات را از استادان گوناگون و خط را از عمویش شمس تبریزی، معروف به شیرین قلم آموخت[۱]. در 1036 ق / ؟م مقارن با سلطنت جهانگیر گورکانی (حک 1014ـ1037 ق / ؟م) به سوی هند به راه افتاد و سر راه چندی در کابل توقف کرد[۲]. در آنجا با ظفرخان احسن حاکم کابل آشنا شد و از نقدها و اظهار نظرهای وی در شعرش بهره برد. سپس در اوایل جلوس شاه جهان گورکانی (حک 1037ـ1068 ق / ؟م) همراه ظفرخان به هند رفت و از شاه جهان لقب مستعد خان گرفت[۳]. پس از شش سال دوری از وطن، پدرش به هند رفت و او را با خود به اصفهان بازگرداند[۴]. در بازگشت به کشور به دربار شاه عباس دوم صفوی (حک 1052 ـ 1077 ق) پیوست و ملکالشعرای دربار وی شد[۵]. آنگاه باقی عمر را در عزلت و فراغت سپری کرد تا در گذشت. شمار اشعار او را تا 300/000بیت نوشتهاند[۶]. از آثارش میتوان دیوان کلیات، مثنوی قندهارنامه، مثنوی ایاز و محمود و دیوان ترکی را نام برد[۷]. دریافت ذهن نکته یاب و خلاق صائب در قالب الفاظ و ترکیبهای نو به غنای زبان فارسی کمک شایان کرده است[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران، تهران: فردوس، 1364 ش، ج 5، ب 2، ص 1273.
- ↑ بیریای گیلانی (شیدا)، محمد. «نوآوری در شیوه صائب»، صائب و سبک هندی، به کوشش محمد رسول دریاگشت، تهران: انتشارات کتابخانهمرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، 2535، ص 17.
- ↑ زرین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی، تهران: نوین، 1363 ش، ج.1، ص 136، 137.
- ↑ کارنامه بزرگان ایران، تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 ش (تاریخ مقدمه)، ص 290.
- ↑ زعیم، فرماه. «صائب: صورتگر نقش آفرین» پردگیان خیال، ارجنامه محمد قهرمان، به درخواست و اشرفا محمدرضا شفیعی کدکنی ـ محمد جعفر یاحقی، مشهد: دانشگاه فردوسی ـانجمن آثار و مفاخر فرهنگی خراسان رضوی، چ 1، 1384 ش، ص 81، 82.
- ↑ محمدی، محمدحسین. فانوسهای خیال، تهران: جامی، 1375 ش، ج.1، ص 26، 42.
- ↑ صائب تبریزی، محمدعلی. دیوان صائب، با حواشی و تصحیح به خط آن استاد، با مقدمه و شرح حال به خامه امیری فیروزکوهی، تهران: خیام، 1345 ش، ص 67ـ 69 (به اختصار).
- ↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن، تهران: علمی، 1369 ش، ج.2، ص 307.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر