صنعت لاستیک در ایران: تفاوت میان نسخهها
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [ | * [[صنایع ریختهگری]] | ||
* [ | * [[خودروسازی]] | ||
* [ | * [[شرکت صنایع آذرآب]] | ||
* [ | * [[شرکت آلومینیوم ایران]] | ||
* [[شرکت نورد و قطعات فولادی]] | * [[شرکت نورد و قطعات فولادی]] | ||
* [[شرکت فولاد آلیاژی ایران]] | * [[شرکت فولاد آلیاژی ایران]] | ||
نسخهٔ ۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۳
صنعت لاستیک در ایران عمریکمتر از ۵۰ سال دارد. ابتدا این صنعت نه شکل کلاسیک و نه فرم صنعتی داشت. اغلبکارگاهها متشکل از چند قالب و منبع حرارتی بودند. در برخی از این کارگاهها حتی خبری از دستگاههای پرس (فشار) برای به عمل آوردن لاستیک نبود، بنابراین قالبها را با پیچ ثابت میکردند و با فندکهای مخصوصیگرم میکردند. صنعت لاستیک کشور به همین وضعیت کماکان تا سال ۱۹۵۸ م، که «بی اف گودریچ» اولین کارخانه تایرسازی را با ظرفیت اسمی ۸۰۰۰ تن در ایران تاسیس کرد، ادامه داشت. پس از سه سال، اولین تایرهای ساخت کشور با نام تجاری «بی اف گودریچ ایران» به بازار آمد. این کارخانه اولین کارخانه صنعت لاستیک ایران با ماشینآلات پیشرفته بود که محصولاتش ازکیفیت بسیار خوبی برخوردار بود. این کارخانه هم اینک تحت نام «کیان تایر» در جنوب غربی تهران مشغول به کار است. از تاریخ مزبور که سال آغاز صنعت لاستیک (تایر)سازی در ایران میباشد، طی ۲۰ سال چهار کارخانه دیگر جهت تولید انواع تایر از جمله تایرهای موتورسیکلت، دوچرخه و اندازههای مختلف وسائط نقلیه و تایرهای ماشینآلات کشاورزی، ساخته شد. تمام این کارخانهها با سرمایهگذاری مشترک شرکتهای خارجی خصوصی و ایرانی تاسیس شدند. همچنین در طی این دوره کارخانههای زیادی برای تولید کالاهای لاستیکی، دستکش، پروفیل، کفش و زیره کفش و تسمه راهاندازی شدند.
شرکت تولیدی کیان تایر
شرکت کیان تایر (بی افگودریچ سابق) در سال ۱۹۵۸م در جنوب غربی تهران و با ظرفیت اسمی ۸۰۰۰ تن و ۶۰۰ نفر پرسنل تاسیس شد. اغلب این کارکنان در قسمت تولید، نگهداری، خرید و تعداد کمی تکنسین در بخش فنآوری مشغول به کار بودند. از آنجا که تمام خط مشیهای تولیدی (صنعتی) از مرکز اصلی بی اف گودریچ در «آکرون» صادر میشد، هیچکدام از مهندسین ایرانی در شغلهای کلیدی مسئولیت نداشتند و این محلها توسط امریکاییان اشغال شده بود. اولین توسعه مهم «کیان تایر» در سال ۱۹۶۹م رخ داد که ظرفیتکارخانه به طور صوری، به تولید ۱۴ میلیون تن تایر، تیوپ و زبانه در رسید، اما کارخانه عملا هرگز به این هدف دست نیافت. در سال ۱۹۷۵م، تمام سهام بی اف گودریچ به ایران فروخته شد.
حداکثر تولید سالیانه کارخانه تا سال ۱۹۷۵م، ۱۳۰۰۰ تن بود. از آن زمان تا سال ۱۹۷۹م که انقلاب اسلامی ایران پیروز شد، هنوز تعدادی آمریکایی در بخشهای مختلف کار میکردند و برخی خدمات فنی توسط آنها ارائه میشد. از سال ۱۹۷۵م اسم شرکت به «کیان تایر» تغییر کرد. در ابتدای انقلاب اسلامی، به علت شرایط حاکم، تولیدات کارخانه کلا متوقف شد. در سال ۱۹۸۰م کارخانه، در مقایسه با تولید حداکثر خود، ۴۰%کاهش تولید داشت.
در سالهای ابتدایی انقلاب کارخانه با مشکلات زیر مواجه بود:
- قطع همکاریهای فنی و تکنولوژیکی «بی اف گودریچ آمریکا» که برای جبران این شکاف نیاز به تلاش بسیار و کار وسیع متخصصان ایرانی بود.
- جایگزینی مواد خام اروپایی به جای آمریکایی، به منظور حفظ کیفیت بهینه و بهرهوری، مستلزم زمان بود و کار شدیدی را میطلبید.
از سال ۱۹۸۱م،کارخانه وضعیت عادی خود را بازیافت و تولید در سالهای بعد به ترتیب زیر افزایش یافت. در سال ۱۹۸۲م، ۱۰۰۰۰ تن؛ سال ۱۹۸۳م، ۱۱۰۰۰ تن؛ سال ۱۹۸۴م، ۱۲۰۰۰ تن. در سال ۱۹۸۲م دومین مرحله برای توسعه کارخانه برنامهریزی شد و با افزودن ۵ دستگاه پرس بزرگ، ظرفیت کارخانه در سال ۱۹۸۶م به ۱۶۰۰۰ تن افزایش یافت. این اولین تلاشی بود، که متخصصان ایرانی در این زمینه، بدون کمک شرکای خارجی، انجام دادند. در سال ۱۹۸۴م، تلاشهای تازهای برای سومین طرح توسعه کارخانه کیان تایر آغاز شد. گروهی متشکل از متخصصان فنی حفظ و نگهداری و تولید و مهندسان صنایع و خبرگان مالی کار مشترکی را برای نوسازی و توسعه کارخانه آغاز کردند. بر اساس این طرح تجهیزات قدیمی جای خود را به ماشینآلات جدید و مدرن میدادند، زیرا آنها دیگر نمیتوانستند تکنولوژیهای جدید را در صنعت تایرسازی برتابند.
در این مرحله، با سرمایهگذاری تدریجی، ظرفیت کارخانه به ۱۹۰۰۰ تن در سال ۱۹۹۰م افزایش یافت. در حالی که تولید واقعی در این سال ۱۷۰۰۰ تن بود. در حال حاضر حدود ۱۴۰۰ نفر در کارخانه کیان تایر مشغول به کارند.
«کیان تایر» به آزمایشگاههای بسیار خوبی مجهز است و با کمک تکنسینهای ماهر ازاین تجهیزات برای آزمایشات و تحقیقات (روزانه )سود میجوید.
پس از انقلاب، «کیان تایر» به سازمان صنایع ملی ایران پیوست. از آنجا که در این مدت تغییرات زیادی صورت پذیرفته است میتوان گفت که این کارخانه با تکنولوژی «کیان تایر» و نه با تکنولوژی «بی افگودریچ» - اداره میشود.
بخش تحقیقات و توسعه با همکاری مهندسان و تکنسینهای ماهر نه تنها توانستند تکنولوژی موجود را ارائه کنند بلکه موفق شدند به نوآوریهایی در زمینه طراحی تایر و قالب، طراحی برخی ماشینآلات و خطوط فرایند لاستیک دست یابند.
کیان تایر علاوه بر اینکه فعالیتهای فنی و تولیدی خود را ادامه میدهد، تکنولوژی لازم را برای دو کارخانه تازه تاسیس در ایران نیز فراهم آورده است.
در سالهای اخیر، با توجه به نیازهای بازار، این شرکت به تولید برخی اندازههای معین تایر اقدام کرده که توسط گروه فنی کارخانه طراحی شدهاند.
این کارخانه همچنین فنآوری ساخت قالبهای تایر راکسب کرده و از طریق آن تاکنون چند قالب ریختهگری ساخته است. به منظور کنترل کیفیت، کارخانه دارای یک آزمایشگاه میکس. یک آزمایشگاه شیمی و فیزیک برای آزمایش مواد خام و کالاهای نیمه ساخته شده میباشد. برای آزمایش تایرهای ساخته شده، شرکت مرکز آزمایشی دارد که تایرها در شرایطی شبیه به جادههای واقعی، از نظر دما، نسبت اصطکاک، تحمل بار و سرعت آزمایش میشوند.
ترکیب محصولات کیان تایر
پس از تکمیل فاز سوم توسعه، کارخانه کیان تایر با ظرفیت ۱۹۰۰۰ تن، انواع تایر را در دستههای زیر تولید میکند:
- تایرهای ماشینسازی سواری:
- تایرهای کامیونهای سبک؛
- تایرهایکامیون و اتوبوس؛
- تایرهای ماشینهای راهسازی و کشاورزی.
همچنین این کارخانه در زمینه تولید انواع تویی تایر و زههای لاستیکی و همچنین روکش لاستیک (تایر) فعالیت دارد.
شرکت لاستیک و تایر «دنا»
شرکت NO لاستیک و تایر «دنا تایر» در سال ۱۹۷۳م تحت نام «بریجستون ایران» و با مشارکت و سرمایهگذاری شرکت بریجستون (۴۵%) و ماووبشی (۱۵%) تحت لیسانس بریجستون در شیراز تاسیس شد. ظرفیت برنامهریزی شده «دنا» ۳۰۰۰۰ تن بود. تاسیس کارخانه سه سال طول کشید و در سال ۱۹۷۶م اولین محصول کارخانه وارد بازار شد. تا سال ۱۹۷۸م که انقلاب اسلامی رخ داد، بیشتر دانشهای فنی و امور مدیریتی توسط ژاپنیها عرضه میشد. در سال ۱۹۸۰م تمام سهم ژاپنیها توسط سازمان صنایع ملی ایران خریداری شد. از آن پس کارخانه مزبور، اگرچه تا سال ۱۹۸۴م هنوز با بریجستون ژاپن قراردادی برای کمکهای فنی داشت ولی محصولاتش را با نام تجاری «دنا»(DENA) به بازار فرستاد.
از سال ۱۹۷۹م مدیریت جدید «دنا» سعی کرده است که تولیداتش را به ظرفیت برنامهریزی شده کارخانه، یعنی ۳۰۰۰۰ تن برساند. در سال ۱۹۸۰م «دنا تایر» با افزودن خط تولید تایرهای ماشینهای کشاورزی، ظرفیت تولیدش را به ۲۳۰۰۰ تن رساند سرانجام در سال ۱۹۹۰م، تولید سالانه کارخانه به ظرفیت هدف یعنی ۳۰۰۰۰ تن رسید.
علاوه بر طرحهای توسعه یاد شده، مقامات شرکت در حال برنامهریزی برای افزایش تولیدات به ۴۰۰۰۰ تن هستند. این شرکت علاوه بر خط تولید تایر، خط تولید تسمه نقاله با ظرفیت اسمی ۲۰۰۰ کیلومتر انواع تسمه صنعتی را آغاز کرد. تولیدات این کارخانه از سال ۱۹۹۱م آغاز شده است.
اخیرا «دنا تایر» دو قرارداد برای فراهم آوردن دانش فنی تایر و تیوپ برای مجتمع صنایع لاستیکسازیکرمان و تایرسازی آرتاویل به امضا رسانده است. ظرفیت نهایی هر یک از اینها به ترتیب ۳۰۰۰۰ و ۲۵۵۰۰ تن میباشد. این دو کارخانه به ترتیب در سالهای ۱۳۷۳و۱۳۷۵ ه ش فعالیت خود را آغاز کردهاند.
- مجتمع لاستیکسازیکرمان هماکنون متعهد به تولید ۲۸۰۰۰ تن تایر و تیوپ خودرو، عمدتا از نوع تایر سنگین است.
- «شرکت لاستیک یزد» نیز در سال ۱۳۷۴ ه ش تولید آزمایشی خود را با ظرفیت ۱۳۵۰۰ تن انواع تایر و تیوپ خودرو، دوچرخه و موتور سیکلت آغاز کرده و در سال ۱۳۷۵ ه ش متعهد به تولید ۴۵۰۰ تن تایر خودرو پیکان و تولید تایر دوچرخه و موتور سیکلت شده است.
- در ضمن طرحهایی در زمینه صنعت لاستیک در دست اجراست که از آنها میتوان به طرح تولید تایر سیمی در مجتمعهای لاستیک کرمان، دنا و ایران تایر و نیز طراحی و راهاندازی خط تولید انواع تایر و تیوپ شرکتهای کویر، زاگرس، و خوزستان اشاره کرد که در سالهای آتی به بهرهبرداری خواهد رسید.
نقش صنعت تایرسازی در اقتصاد ایران
نقش مهم حمل و نقل در اقتصاد جهان بر کسی پوشیده نیست. هر ساله میلیونها تن مواد خام و کالاهای ساخته شده بین کارخانهها و مصرفکنندگان توزیع میشود. اگر خدمات حمل و نقل به خوبی ارائه نشود تاثیر منفی روی بازار خواهد گذاشت. از آنجا که تهران مرکز اصلی بازرگانی، و صنعتی در ایران است، اغلب مواد خام وارد این شهر میشود و یا از این مکان به دیگر نقاط کشور توزیع میگردد، به همین دلیل تمرکز ارسال محموله و کالا دوبرابر میشود.
اگرچه حمل و نقل یکی از اجزای توزیع کالاست، اما عامل مهمی برای تولید و توسعه نیز به شمار میرود. بنابراین، حمل و نقل و تولید در اقتصاد ایران دو عنصر مرتبط با هم هستند. ایران کشوری است وسیع، بدون راههای آبی عمده و تنها دارای چند هزار کیلومتر راهآهن و خطوط هوایی محدود میباشد. در زمان حاضر ۸۵ تا %۹۰ جابهجایی مواد خام و کالاها از طریق حمل و نقل جادهای انجام میشود. بنابراین، اهمیت تایر (لاستیک) در اقتصاد ایران غیرقابل انکار است.
در سال ۱۹۸۸م، ایران تنها ۱۷۰۰۰ کیلومتر جادههای مختلف طبقهبندی شده داشت. سالیانه میلیونها نفر به نقاط مختلف کشور سفر میکنند و میلیونها تن کالا از طریق این جادهها جابهجا میشود.
هر سال، ۵ میلیون تنکالا از بنادر وارد کشور و از طریق جادهها حمل میشود و نیز هر روز ۱۳ میلیون نفر در تهران سفرهای درون شهری دارند که نشان دهنده اهمیت نقش لاستیک (تایر) در ایران است.
علاوه بر حمل و نقل جادهای، تایر و لاستیک در دیگر طرحهای توسعه مانند کشاورزی، راهسازی و صنعت معدن نیز نقش حیاتی دارد. بنابهاین دلیل، باید در چارچوب برنامههای توسعه ملی به صنعت لاستیک (تایر)سازی توجه ویژهای مبذول شود.
نیز نگاه کنید به
- صنایع ریختهگری
- خودروسازی
- شرکت صنایع آذرآب
- شرکت آلومینیوم ایران
- شرکت نورد و قطعات فولادی
- شرکت فولاد آلیاژی ایران
- ماشینسازی و ساخت تجهیزات
- ماشینسازی تبریز
- ماشین سازی اراک
- تراکتورسازی تبریز
منبع اصلی
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.