پالایشگاه آبادان

پالایشگاه آبادان، قابل بازیابی از https://www.isna.ir/news/1401122518239/2

ساختمان این پالایشگاه در ۴۰ مایلی شمال اروند رود (از قسمتِ منتهی، به خلیج فارس) از سال ۱۲۸۹ آغاز شد و در سال ۱۲۹۲ شمسی (همزمان با آغاز جنگ جهانی اول) با ظرفیت اولیه ۱۲۰ هزار تن آغاز به کارکرد. انتخاب آبادان به دلیل موقعیت مناسب آن و برخورداری از تسهیلات بهتر برای صادرات بود چون هم به خلیج فارس نزدیک است و هم در میان میادین نفتی عظیم جنوب واقع شده است. این پالایشگاه صادرات نفت خود را از سال ۱۹۱۳ میلادی آغاز کرد و خیلی زود به یکی از بزرگترین عرضه‌کنندگان فرآورده‌های نفتی در نیمکره شرقی تبدیل شد. اهمیت این پالایشگاه با توجه به بروز جنگ جهانی اول و احتیاج نیروی دریایی انگلیس (که سلطه کامل بر منابع نفتی مسجدسلیمان داشت) به سوخت و دیگر نیازهای جنگی و غیرجنگی بیش از پیش آشکار شد. لذا موجبات رشد سریع ظرفیت پالایشگاه آبادان فراهم شد به طوری‌که ظرفیت آن در سال آخر جنگ جهانی اول به یک میلیون تن در سال رسید.

تا پیش از ملی شدن صنعت نفت رابطه صادرات نفت خام و ظرفیت پالایشگاه رابطه مستقیم بود ولی پس از ملی شدن به دلیل افزایش مصرف داخلی و کاهش صادرات، سهم بیشتری از فرآورده‌های پالایشگاه به مصرف داخلی رسید و بتدریج از نقش صادراتی آن کاسته شد. از سال ۱۳۳۹ نیز با ایجاد سیاست جدید انحصارات نفتی رفته‌رفته رابطه صادرات نفت خام و ظرفیت پالایشگاه آبادان نسبت معکوس پیدا کرد. چنان که اشاره شد منابع تامین کننده نفت خام پالایشگاه نیز گسترده‌تر شد و بیشتر خوراک آن از میدانهای نفتی اهواز، رگ سفید، مارون، مسجدسلیمان و هفتگل گچساران تامین می‌شد. پالایشگاه آبادان محصولات متنوعی از جمله چند نوع نفت کوره، نفت‌گاز، نفت چراغ، بنزین موتور، سوخت جت، بنزین هواپیما، سوخت دیزل و تراکتور و محصولات متنوع و متفرقه دیگر تولید می‌کرد. اوج تولید پالایشگاه پس از ملی شدن صنعت نفت در سال ۱۳۵۸ بود که حدود ۲۵ میلیون تن انواع فراورده‌های نفتی تولید کرد.

اما پس از انقلاب و با شروع جنگ تحمیلی و آسیب جدی در سال ۱۹۸۰ این پالایشگاه عملا از کار افتاد. پس از جنگ با تلاش توصیف‌ناپذیر و عزم و توان پرسنل، پالایشگاه مجددا راه‌اندازی شد و در سال ۱۹۸۹ میلادی توسط رئیس جمهور وقت افتتاح شد. از آن هنگام تا کنون ظرفیت پالایشگاه مرتبا افزوده شد و در اوایل سال ۷۵ به ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسید. در حال حاضر واحدهای اصلی این پالایشگاه را تقطیر، کت کراکر، تبدیل کاتالیستی، روغن‌سازی اکسیداسیون و ایزومراسیون، ۳ واحد اسید سولفوریک‌سازی، تصفیه ثانوی بنزینهای موتور، بنزینهای هواپیما، نفت سفید، قیر، حلالها و بشکه پرکنی روغن موتور و قیر تشکیل می‌دهند. در این پالایشگاه واحدهای جدیدی نیز در دست طراحی و سفارش خرید است که یکی از اَنها واحد غلظت‌شکن و دیگری واحد تقطیر در خلاء است.

نیز نگاه کنید به

• پالایشگاه های نفت
• پالایشگاه تهران
• پالایشگاه اصفهان
• پالایشگاه تبریز
• پالایشگاه شیراز
• پالایشگاه باختران (کرمانشاه)

منبع اصلی

مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

سیاوش مریدی