پرش به محتوا

ابن سینا، پزشک: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابن سینا'''، ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا(370-428ق / ؟م)، فیلسوف و پزشک نامدار ایرانی. بیشتر اطلاعات ما دربارۀ ابن سینا از زندگی‌نامه‌ای که خود وی بر شاگردش ابوعبید جوزجانی تقریر کرده و نیز افزوده‌های بعدی این شاگرد به دست آمده است. از پدری از...» ایجاد کرد
 
Nazli (بحث | مشارکت‌ها)
۸۵۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''ابن سینا'''، ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا(370-428ق / ؟م)، فیلسوف و پزشک نامدار ایرانی. بیشتر اطلاعات ما دربارۀ ابن سینا از زندگی‌نامه‌ای که خود وی بر شاگردش ابوعبید جوزجانی تقریر کرده و نیز افزوده‌های بعدی این شاگرد به دست آمده است. از پدری از مردم بلخ ـ از کارگزاران دولت سامانی ـ و مادری به نام ستاره ـ از مردم روستایی نزدیک خرمیثن (از توابع بخارا) ـ زاده شد. سپس به بخارا رفت. در10 سالگی همۀ قرآن و بسیاری از مباحث علمی و ادبی را فراگرفت. حساب مقدماتی را از سبزی فروشی به نام محمد مساحی و مقدمات فلسفه و ''المجسطی'' بطلمیوس را از ابوعبدالله ناتلی آموخت اما خیلی زود از استادان پیشی گرفت و از آن پس بدون استاد به مطالعه پرداخت و پزشکی را نیز نزد خود آموخت تا آنکه در 18 سالگی به گفتۀ خود بر تمام علوم روزگار خود مسلط شد.<sup>1و2و3و4</sup> ابن سینا چندی در بخارا به سامانیان خدمت کرد و پس از سقوط آنان در 392ق / ؟م به گرگانج (جرجانیه)، پایتخت آن روزگار خوارزم رفت و به جمع دانشمندان برجستۀ دربار خوارزمشاهان آل مأمون، همچون ابوریحان بیرونی٭، ابونصر عراق٭، ابوسهل مسیحی٭، ابوعلی حبوبی٭ و دیگران پیوست و از حمایت فرمانروایان این سرزمین، ابوالحسن علی بن مأمون و سپس برادرش ابوعلی مأمون بن مأمون و نیز وزیر دانشور آنان ابوالحسن (یا ابوالحسین) سهیلی بهره مند شد. در حدود 403ق / ؟م به جرجان (نزدیک گنبد کاووس فعلی) رفت.<sup>5و6</sup>  و از آنجا به ری (چسبیده به تهران کنونی) و در حدود 405ق / ؟م به قزوین و سپس همدان رفت و به دربار شمس الدوله، فرمانروای آل بویه پیوست و در 406ق / ؟م وزیر او شد. اما سپاهیان شمس الدوله خیلی زود از سخت‌گیریهای ابن سینا به تنگ آمدند و بر او شوریدند. ابن سینا مخفی شد، اما پس از آنکه شمس الدوله به دانش پزشکی او نیازمند شد دیگر بار به وزارت منصوب شد. در حدود 414ق / ؟م به اصفهان رفت و به دربار علاء الدوله پسر کاکویه، فرمانروای آل کاکویه پیوست و تازه از این هنگام به آرامشی نسبی دست یافت.<sup>7و8</sup> در 425ق / ؟م هنگامی که اصفهان برای مدتی کوتاه به اشغال سپاهیان مسعود غزنوی درآمده بود، کتابخانۀ ابن سینا نیز به تاراج رفت و به غزنه برده شد.<sup>9و10و11و12و13</sup> وی در 428ق / ؟م هنگامی که همراه علاء الدوله به همدان رفته بود در این شهر درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد.<sup>14و15</sup>
ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا(370-428ق / ؟م)، فیلسوف و پزشک نامدار ایرانی. بیشتر اطلاعات ما درباره ابن سینا از زندگی‌نامه‌ای که خود وی بر شاگردش ابوعبید جوزجانی تقریر کرده و نیز افزوده‌های بعدی این شاگرد به دست آمده‌است. از پدری از مردم بلخ ـ از کارگزاران دولت سامانی ـ و مادری به نام ستاره ـ از مردم روستایی نزدیک خرمیثن (از توابع بخارا) ـ زاده شد. سپس به بخارا رفت. در10 سالگی همه قرآن و بسیاری از مباحث علمی و ادبی را فراگرفت. حساب مقدماتی را از سبزی فروشی به نام محمد مساحی و مقدمات فلسفه و المجسطی بطلمیوس را از ابوعبدالله ناتلی آموخت اما خیلی زود از استادان پیشی گرفت و از آن پس بدون استاد به مطالعه پرداخت و پزشکی را نیز نزد خود آموخت تا آنکه در 18 سالگی به گفته خود بر تمام علوم روزگار خود مسلط شد<ref>علی بن زید بیهقى، تتمه صوان الحکمة، به کوشش محمد شفیع، لاهور، 1351ق/1935م، ص 38-43.</ref><ref>قفطی، تاریخ الحکماء، گزیده زوزنی، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیگ، 1903م، ص 413-415.</ref><ref>ابن ابی اصیبعه، احمد، عیون الانباء فی طبقات الاطباء، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، 1299ق. ج2، ص 2.</ref><ref>خراسانی، شرف الدین، «ابن سینا»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، ص 1-2.</ref>. ابن سینا چندی در بخارا به [[سامانیان]] خدمت کرد و پس از سقوط آنان در 392ق / ؟م به گرگانج (جرجانیه)، پایتخت آن روزگار خوارزم رفت و به جمع دانشمندان برجسته دربار [[خوارزمشاهیان|خوارزمشاهان]] آل مأمون، همچون [[ابوریحان بیرونی]]٭، ابونصر عراق٭، [[ابوسهل مسیحی]]٭، [[ابوعلی حبوبی]]٭ و دیگران پیوست و از حمایت فرمانروایان این سرزمین، ابوالحسن علی بن مأمون و سپس برادرش ابوعلی مأمون بن مأمون و نیز وزیر دانشور آنان ابوالحسن (یا ابوالحسین) سهیلی بهره مند شد. در حدود 403ق / ؟م به جرجان (نزدیک گنبد کاووس فعلی) رفت<ref>علی بن زید بیهقى، صص 44-45.</ref><ref>قفطی، ص 417.</ref>. و از آنجا به [[ری]] (چسبیده به تهران کنونی) و در حدود 405ق / ؟م به قزوین و سپس [[همدان]] رفت و به دربار شمس الدوله، فرمانروای [[آل بویه]] پیوست و در 406ق / ؟م وزیر او شد. اما سپاهیان شمس الدوله خیلی زود از سخت‌گیری‌های ابن سینا به تنگ آمدند و بر او شوریدند. ابن سینا مخفی شد، اما پس از آنکه شمس الدوله به دانش پزشکی او نیازمند شد دیگر بار به وزارت منصوب شد. در حدود 414ق / ؟م به [[اصفهان]] رفت و به دربار علاء الدوله پسر کاکویه، فرمانروای آل کاکویه پیوست و تازه از این هنگام به آرامشی نسبی دست یافت<ref>علی بن زید بیهقى، ص 47 تا 51.</ref><ref>قفطی، ص 419-420.</ref>. در 425ق / ؟م هنگامی که [[اصفهان]] برای مدتی کوتاه به اشغال سپاهیان مسعود غزنوی درآمده بود، کتابخانه ابن سینا نیز به تاراج رفت و به غزنه برده شد<ref>علی بن زید بیهقی، ص 58.</ref><ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، چ بیروت، 1982م، ج 9، ص 435-436.</ref><ref>حسینی، صدر الدین بن علی، اخبار الدوله السلجوقیه، به کوشش ضیاء الدین بونیاتوف، مسکو، 1980، ص 30.</ref><ref>خواند میر، غیاث الدین بن همام، حبیب السیر، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، 1333ش، ج 2، ص 447.</ref><ref>سجادی، صادق و سید علی آل داوود، «آل کاکویه»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 2، ص 110.</ref>. وی در 428ق / ؟م هنگامی که همراه علاء الدوله به [[همدان]] رفته بود در این شهر درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد<ref>علی بن زید بیهقى، ص 58.</ref><ref>قفطی، ص 426.</ref>.


ابن سينا بزرگترين پزشك عصر خود و يكي از بزرگترين پزشكان همة اعصار بود. دايرة المعارف بزرگ طبي او، ''القانون في الطب'' نه فقط در دنياي اسلام، كه در اروپاي لاتيني نيز تا شش سده به عنوان عالي‌ترين مأخذ باقي ماند. اين اثر حاوي تعدادي ملاحظات بديع است. ولي مقبوليتش در نزد مردم به خاطر ترتيب منظم و مطالب آن است. اين كتاب ''الحاوي'' رازي، ''كامل الصناعة'' اهوازي و حتي آثار جالينوس را تحت الشعاع قرار داد. تميز ذات الجنب [1]و التهاب ميان سينه[2]، خاصيت سرايت پذيري سل، انتشار بيماري‌ها بوسيلة آب و خاك، توصيف دقيق عوارض پوستي، بيماري‌ها و انحرافات جنسي، بيماري‌‌هاي عصبي، بسياري موضوعات رواني و آسيب‌شناسي، ولو اينكه بد توصيف شده، با دقت مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. در بخش ادوية مفرده 760 دارو مورد توجه قرار گرفته و روشهاي داروشناسي به اختصار بيان شده است.<sup>16</sup>
ابن سينا بزرگترين پزشك عصر خود و يكي از بزرگترين پزشكان همه اعصار بود. دايره المعارف بزرگ طبي او، القانون في الطب نه فقط در دنياي اسلام، كه در اروپاي لاتيني نيز تا شش سده به عنوان عالي‌ترين مأخذ باقي ماند. اين اثر حاوي تعدادي ملاحظات بديع است. ولي مقبوليتش در نزد مردم به خاطر ترتيب منظم و مطالب آن است. اين كتاب الحاوي رازي، كامل الصناعه اهوازي و حتي آثار جالينوس را تحت الشعاع قرار داد. تميز ذات الجنب [1]و التهاب ميان سينه[2]، خاصيت سرايت پذيري سل، انتشار بيماري‌ها بوسيله آب و خاك، توصيف دقيق عوارض پوستي، بيماري‌ها و انحرافات جنسي، بيماري‌‌هاي عصبي، بسياري موضوعات رواني و آسيب‌شناسي، ولو اينكه بد توصيف شده، با دقت مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. در بخش ادويه مفرده 760 دارو مورد توجه قرار گرفته و روشهاي داروشناسي به اختصار بيان شده است.<sup>16</sup>


دربارة مآخذ ''القانون'' ابن سينا به ندرت تحقيقي صورت پذيرفته است. برخي بر آنند كتاب وي در واقع تلخیصی از ''الحاوی'' رازي است.<sup>17</sup> بررسي اين موضوع شايستة تحقيق بيشتر است. اما ترديدي نيست كه ابن سينا بخش قابل توجهي از كتاب پنجم ''القانون'' را كلمه به كلمه از  ''الكناش الصغير'' ابن سرابيون نقل کرده است و قاعدتاً مواضع ديگر القانون، و نيز از ''قرباذين'' شاپور بن سهل، ''الحاوي'' رازي، و آثار يوحنا بن ماسويه به همين شكل بهره برده است.<sup>18</sup> القانون را نخست گراردوس کرمونایی درسدۀ 12م به لاتینی ترجمه کرد و بعدها آندره‌آس آلپاگوس نیز آن را به لاتینی ترجمه کرد. یک ترجمۀ عبری نیز از این کتاب در دست است.
درباره مآخذ القانون ابن سينا به ندرت تحقيقي صورت پذيرفته است. برخي بر آنند كتاب وي در واقع تلخیصی از الحاوی رازي است.<sup>17</sup> بررسي اين موضوع شايسته تحقيق بيشتر است. اما ترديدي نيست كه ابن سينا بخش قابل توجهي از كتاب پنجم القانون را كلمه به كلمه از الكناش الصغير ابن سرابيون نقل کرده است و قاعدتاً مواضع ديگر القانون، و نيز از قرباذين شاپور بن سهل، الحاوي رازي، و آثار يوحنا بن ماسويه به همين شكل بهره برده است.<sup>18</sup> القانون را نخست گراردوس کرمونایی درسده 12م به لاتینی ترجمه کرد و بعدها آندره‌آس آلپاگوس نیز آن را به لاتینی ترجمه کرد. یک ترجمه عبری نیز از این کتاب در دست است.


ابن سینا یک دستگاه رصدی بسیار دقیق اختراع کرد که در واقع نسخۀ کامل شدۀ دستگاه رصدی دیگری موسوم به ''ذات الشعبتین'' است. او رسالۀ ''اتخاذ الآلات الرصدیۀ'' را دربارۀ چگونگی کار با این دستگاه نوشت.<sup>19</sup> آیلهارد ویدمان پژوهشگر برجسته آلمانی در 1925م مقالۀ مبسوطی دربارۀ این اثر نوشت و سپس آن را به آلمانی ترجمه کرد.<sup>20و21</sup>
ابن سینا یک دستگاه رصدی بسیار دقیق اختراع کرد که در واقع نسخه کامل شده دستگاه رصدی دیگری موسوم به ذات الشعبتین است. او رساله اتخاذ الآلات الرصدیه را درباره چگونگی کار با این دستگاه نوشت.<sup>19</sup> آیلهارد ویدمان پژوهشگر برجسته آلمانی در 1925م مقاله مبسوطی درباره این اثر نوشت و سپس آن را به آلمانی ترجمه کرد.<sup>20و21</sup>


 
== مآخذ ==
مآخذ:
# علی بن زید بیهقى، تتمه صوان الحکمه، به کوشش محمد شفیع، لاهور، 1351ق/1935م، ص 38-43.
 
# قفطی، تاریخ الحکماء، گزیده زوزنی، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیگ، 1903م، ص 413-415.
# علی بن زید بیهقى، تتمۀ صوان الحکمة، به کوشش محمد شفیع، لاهور، 1351ق/1935م، ص 38-43.
# ابن ابی اصیبعه، احمد، عیون الانباء فی طبقات الاطباء، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، 1299ق. ج2، ص 2.
# قفطی، ''تاریخ الحکماء''، گزیدۀ زوزنی، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیگ، 1903م، ص 413-415.
# خراسانی، شرف الدین، «ابن سینا»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، ص 1-2.
# ابن ابی اصیبعه، احمد، ''عیون الانباء فی طبقات الاطباء''، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، 1299ق. ج2، ص 2.
# خراسانی، شرف الدین، «ابن سینا»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، ص 1-2.
# علی بن زید بیهقى، صص 44-45.
# علی بن زید بیهقى، صص 44-45.
# قفطی، ص 417.
# قفطی، ص 417.
خط ۱۹: خط ۱۷:
# قفطی، ص 419-420.
# قفطی، ص 419-420.
# علی بن زید بیهقی، ص 58.
# علی بن زید بیهقی، ص 58.
# ابن اثیر، ''الکامل فی التاریخ''، چ بیروت، 1982م، ج 9، ص 435-436.
# ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، چ بیروت، 1982م، ج 9، ص 435-436.
# حسینی، صدر الدین بن علی، ''اخبار الدولة السلجوقیه''، به کوشش ضیاء الدین بونیاتوف، مسکو، 1980، ص 30.
# حسینی، صدر الدین بن علی، اخبار الدوله السلجوقیه، به کوشش ضیاء الدین بونیاتوف، مسکو، 1980، ص 30.
# خواند میر، غیاث الدین بن همام، ''حبیب السیر''، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، 1333ش، ج 2، ص 447.
# خواند میر، غیاث الدین بن همام، حبیب السیر، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، 1333ش، ج 2، ص 447.
# سجادی، صادق و سید علی آل داوود، «آل کاکویه»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 2، ص 110.
# سجادی، صادق و سید علی آل داوود، «آل کاکویه»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 2، ص 110.
# علی بن زید بیهقى، ص 58.
# علی بن زید بیهقى، ص 58.
# قفطی، ص 426.
# قفطی، ص 426.
# کرامتی، یونس، «پزشکی»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''، ج 13،  ص 654.
# کرامتی، یونس، «پزشکی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 13، ص 654.
# Fellmann, I., "Ist der Qanun des Ibn Sina eine Plagiast des Kitab al-Hawi von ar-Razi?", ''Zeitschrift für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften'', Frankfurt, 1984, Vol. I, PP  148-154.
# Fellmann, I., "Ist der Qanun des Ibn Sina eine Plagiast des Kitab al-Hawi von ar-Razi?", Zeitschrift für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, Frankfurt, 1984, Vol. I, PP 148-154.
# کرامتی، یونس، ابن سرابیون، ''دائرة المعارف الاسلامیة الکبری''، 3/241-242.
# کرامتی، یونس، ابن سرابیون، دایره المعارف الاسلامیه الکبری، 3/241-242.
# ابن سینا،  ''اتخاذ الآلات الرصدیۀ''، دست نویس شمارة Or 184 کتابخانۀ دانشگاه لیدن، چاپ تصویری به کوشش فواد سزگین به عنوان ضمیمۀ مقالۀ «قضیۀ اکتشاف الآلة الرصدیة: عصا یعقوب»، مجلة ''تاریخ العلوم العربیة و الاسلامیة''، ج2، فرانکفورت، 1985.
# ابن سینا، اتخاذ الآلات الرصدیه، دست نویس شماره Or 184 کتابخانه دانشگاه لیدن، چاپ تصویری به کوشش فواد سزگین به عنوان ضمیمه مقاله «قضیه اکتشاف الآله الرصدیه: عصا یعقوب»، مجله تاریخ العلوم العربیه و الاسلامیه، ج2، فرانکفورت، 1985.
# Wiedemann, E., "Uber ein von Ibn Sina(Avicenna) hergestelltes Beobachtungsinstrument", ''Zeitschrift fur Instrumentenkunde'', 1925, Vol. XLV.
# Wiedemann, E., "Uber ein von Ibn Sina(Avicenna) hergestelltes Beobachtungsinstrument", Zeitschrift fur Instrumentenkunde, 1925, Vol. XLV.
# Wiedemann, Eilhard and Th. W. Juynboll, "Avicennas Schrift uber ein von ihm ersonnenes Beobachtungsinstrument", ''Acta Orientalia'', XI (5), 1926.
# Wiedemann, Eilhard and Th. W. Juynboll, "Avicennas Schrift uber ein von ihm ersonnenes Beobachtungsinstrument", Acta Orientalia, XI (5), 1926.


[1]. Pleurisy
[1]. Pleurisy

نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۲

ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا(370-428ق / ؟م)، فیلسوف و پزشک نامدار ایرانی. بیشتر اطلاعات ما درباره ابن سینا از زندگی‌نامه‌ای که خود وی بر شاگردش ابوعبید جوزجانی تقریر کرده و نیز افزوده‌های بعدی این شاگرد به دست آمده‌است. از پدری از مردم بلخ ـ از کارگزاران دولت سامانی ـ و مادری به نام ستاره ـ از مردم روستایی نزدیک خرمیثن (از توابع بخارا) ـ زاده شد. سپس به بخارا رفت. در10 سالگی همه قرآن و بسیاری از مباحث علمی و ادبی را فراگرفت. حساب مقدماتی را از سبزی فروشی به نام محمد مساحی و مقدمات فلسفه و المجسطی بطلمیوس را از ابوعبدالله ناتلی آموخت اما خیلی زود از استادان پیشی گرفت و از آن پس بدون استاد به مطالعه پرداخت و پزشکی را نیز نزد خود آموخت تا آنکه در 18 سالگی به گفته خود بر تمام علوم روزگار خود مسلط شد[۱][۲][۳][۴]. ابن سینا چندی در بخارا به سامانیان خدمت کرد و پس از سقوط آنان در 392ق / ؟م به گرگانج (جرجانیه)، پایتخت آن روزگار خوارزم رفت و به جمع دانشمندان برجسته دربار خوارزمشاهان آل مأمون، همچون ابوریحان بیرونی٭، ابونصر عراق٭، ابوسهل مسیحی٭، ابوعلی حبوبی٭ و دیگران پیوست و از حمایت فرمانروایان این سرزمین، ابوالحسن علی بن مأمون و سپس برادرش ابوعلی مأمون بن مأمون و نیز وزیر دانشور آنان ابوالحسن (یا ابوالحسین) سهیلی بهره مند شد. در حدود 403ق / ؟م به جرجان (نزدیک گنبد کاووس فعلی) رفت[۵][۶]. و از آنجا به ری (چسبیده به تهران کنونی) و در حدود 405ق / ؟م به قزوین و سپس همدان رفت و به دربار شمس الدوله، فرمانروای آل بویه پیوست و در 406ق / ؟م وزیر او شد. اما سپاهیان شمس الدوله خیلی زود از سخت‌گیری‌های ابن سینا به تنگ آمدند و بر او شوریدند. ابن سینا مخفی شد، اما پس از آنکه شمس الدوله به دانش پزشکی او نیازمند شد دیگر بار به وزارت منصوب شد. در حدود 414ق / ؟م به اصفهان رفت و به دربار علاء الدوله پسر کاکویه، فرمانروای آل کاکویه پیوست و تازه از این هنگام به آرامشی نسبی دست یافت[۷][۸]. در 425ق / ؟م هنگامی که اصفهان برای مدتی کوتاه به اشغال سپاهیان مسعود غزنوی درآمده بود، کتابخانه ابن سینا نیز به تاراج رفت و به غزنه برده شد[۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]. وی در 428ق / ؟م هنگامی که همراه علاء الدوله به همدان رفته بود در این شهر درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد[۱۴][۱۵].

ابن سينا بزرگترين پزشك عصر خود و يكي از بزرگترين پزشكان همه اعصار بود. دايره المعارف بزرگ طبي او، القانون في الطب نه فقط در دنياي اسلام، كه در اروپاي لاتيني نيز تا شش سده به عنوان عالي‌ترين مأخذ باقي ماند. اين اثر حاوي تعدادي ملاحظات بديع است. ولي مقبوليتش در نزد مردم به خاطر ترتيب منظم و مطالب آن است. اين كتاب الحاوي رازي، كامل الصناعه اهوازي و حتي آثار جالينوس را تحت الشعاع قرار داد. تميز ذات الجنب [1]و التهاب ميان سينه[2]، خاصيت سرايت پذيري سل، انتشار بيماري‌ها بوسيله آب و خاك، توصيف دقيق عوارض پوستي، بيماري‌ها و انحرافات جنسي، بيماري‌‌هاي عصبي، بسياري موضوعات رواني و آسيب‌شناسي، ولو اينكه بد توصيف شده، با دقت مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. در بخش ادويه مفرده 760 دارو مورد توجه قرار گرفته و روشهاي داروشناسي به اختصار بيان شده است.16

درباره مآخذ القانون ابن سينا به ندرت تحقيقي صورت پذيرفته است. برخي بر آنند كتاب وي در واقع تلخیصی از الحاوی رازي است.17 بررسي اين موضوع شايسته تحقيق بيشتر است. اما ترديدي نيست كه ابن سينا بخش قابل توجهي از كتاب پنجم القانون را كلمه به كلمه از الكناش الصغير ابن سرابيون نقل کرده است و قاعدتاً مواضع ديگر القانون، و نيز از قرباذين شاپور بن سهل، الحاوي رازي، و آثار يوحنا بن ماسويه به همين شكل بهره برده است.18 القانون را نخست گراردوس کرمونایی درسده 12م به لاتینی ترجمه کرد و بعدها آندره‌آس آلپاگوس نیز آن را به لاتینی ترجمه کرد. یک ترجمه عبری نیز از این کتاب در دست است.

ابن سینا یک دستگاه رصدی بسیار دقیق اختراع کرد که در واقع نسخه کامل شده دستگاه رصدی دیگری موسوم به ذات الشعبتین است. او رساله اتخاذ الآلات الرصدیه را درباره چگونگی کار با این دستگاه نوشت.19 آیلهارد ویدمان پژوهشگر برجسته آلمانی در 1925م مقاله مبسوطی درباره این اثر نوشت و سپس آن را به آلمانی ترجمه کرد.20و21

مآخذ

  1. علی بن زید بیهقى، تتمه صوان الحکمه، به کوشش محمد شفیع، لاهور، 1351ق/1935م، ص 38-43.
  2. قفطی، تاریخ الحکماء، گزیده زوزنی، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیگ، 1903م، ص 413-415.
  3. ابن ابی اصیبعه، احمد، عیون الانباء فی طبقات الاطباء، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، 1299ق. ج2، ص 2.
  4. خراسانی، شرف الدین، «ابن سینا»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، ص 1-2.
  5. علی بن زید بیهقى، صص 44-45.
  6. قفطی، ص 417.
  7. علی بن زید بیهقى، ص 47، 51.
  8. قفطی، ص 419-420.
  9. علی بن زید بیهقی، ص 58.
  10. ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، چ بیروت، 1982م، ج 9، ص 435-436.
  11. حسینی، صدر الدین بن علی، اخبار الدوله السلجوقیه، به کوشش ضیاء الدین بونیاتوف، مسکو، 1980، ص 30.
  12. خواند میر، غیاث الدین بن همام، حبیب السیر، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، 1333ش، ج 2، ص 447.
  13. سجادی، صادق و سید علی آل داوود، «آل کاکویه»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 2، ص 110.
  14. علی بن زید بیهقى، ص 58.
  15. قفطی، ص 426.
  16. کرامتی، یونس، «پزشکی»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 13، ص 654.
  17. Fellmann, I., "Ist der Qanun des Ibn Sina eine Plagiast des Kitab al-Hawi von ar-Razi?", Zeitschrift für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, Frankfurt, 1984, Vol. I, PP 148-154.
  18. کرامتی، یونس، ابن سرابیون، دایره المعارف الاسلامیه الکبری، 3/241-242.
  19. ابن سینا، اتخاذ الآلات الرصدیه، دست نویس شماره Or 184 کتابخانه دانشگاه لیدن، چاپ تصویری به کوشش فواد سزگین به عنوان ضمیمه مقاله «قضیه اکتشاف الآله الرصدیه: عصا یعقوب»، مجله تاریخ العلوم العربیه و الاسلامیه، ج2، فرانکفورت، 1985.
  20. Wiedemann, E., "Uber ein von Ibn Sina(Avicenna) hergestelltes Beobachtungsinstrument", Zeitschrift fur Instrumentenkunde, 1925, Vol. XLV.
  21. Wiedemann, Eilhard and Th. W. Juynboll, "Avicennas Schrift uber ein von ihm ersonnenes Beobachtungsinstrument", Acta Orientalia, XI (5), 1926.

[1]. Pleurisy

[2]. Mediastinitis

يونس كرامتي

  1. ↑ علی بن زید بیهقى، تتمه صوان الحکمة، به کوشش محمد شفیع، لاهور، 1351ق/1935م، ص 38-43.
  2. ↑ قفطی، تاریخ الحکماء، گزیده زوزنی، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیگ، 1903م، ص 413-415.
  3. ↑ ابن ابی اصیبعه، احمد، عیون الانباء فی طبقات الاطباء، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، 1299ق. ج2، ص 2.
  4. ↑ خراسانی، شرف الدین، «ابن سینا»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، ص 1-2.
  5. ↑ علی بن زید بیهقى، صص 44-45.
  6. ↑ قفطی، ص 417.
  7. ↑ علی بن زید بیهقى، ص 47 تا 51.
  8. ↑ قفطی، ص 419-420.
  9. ↑ علی بن زید بیهقی، ص 58.
  10. ↑ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، چ بیروت، 1982م، ج 9، ص 435-436.
  11. ↑ حسینی، صدر الدین بن علی، اخبار الدوله السلجوقیه، به کوشش ضیاء الدین بونیاتوف، مسکو، 1980، ص 30.
  12. ↑ خواند میر، غیاث الدین بن همام، حبیب السیر، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران، 1333ش، ج 2، ص 447.
  13. ↑ سجادی، صادق و سید علی آل داوود، «آل کاکویه»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 2، ص 110.
  14. ↑ علی بن زید بیهقى، ص 58.
  15. ↑ قفطی، ص 426.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=ابن_سینا،_پزشک&oldid=5242»