جلال الدین خوارزمشاه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''جلالالدین خوارزمشاه،''' (د. 628ق / 1231م)، ملقب به مِنْکُبرنی، آخرین سلطان [[خوارزمشاهیان]] (حک، 617- 628ق/ 1220- 1231م). | '''جلالالدین خوارزمشاه،''' (د. 628ق / 1231م)، ملقب به مِنْکُبرنی، آخرین سلطان [[خوارزمشاهیان]] (حک، 617- 628ق/ 1220- 1231م). | ||
جلالالدین خوارزمشاه درحالی جانشین پدرش، سلطانمحمد خوارزمشاه<sup>*</sup> شد که [[مغول ها|مغولان]] در حرکت به طرف [[ایران]] بودند و او توانست در غزنین به ویژه در جنگ پروان شکستهای سختی بر آنان وارد کند<ref>نسوی، محمد بن احمد. '''''سیرت جلالالدین منکبرنی'''''. تصحیح مجتبی مینوی، تهران: علمیفرهنگی، 1365، ص63.</ref>، اما در مقابل پیشرویهای چنگیزخان به هند عقب نشست و تا 622ق/ 1225م در هند به سر برد<ref>جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشای'''''. تصحیح محمد قزوینی، تهران: ارغوان، 1367، ج2، ص112.</ref>. در این مدت فرمانروایان عراق عجم (غرب [[ایران]]) در قلمرو [[خوارزمشاهیان]] حکومت داشتند در حالی که [[مغول ها|مغولان]] نیز به حدود [[همدان]] رسیده بودند<ref>خواجهرشیدالدین فضلالله همدانی. '''''جامعالتواریخ'''''، قسمت اسماعیلیان و فاطمیان. به کوشش محمدتقی دانشپژوه و محمد مدرس زنجانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1338، ج1، ص397.</ref>. | جلالالدین خوارزمشاه درحالی جانشین پدرش، [[سلطان محمد خوارزمشاه|سلطانمحمد خوارزمشاه]]<sup>*</sup> شد که [[مغول ها|مغولان]] در حرکت به طرف [[ایران]] بودند و او توانست در غزنین به ویژه در جنگ پروان شکستهای سختی بر آنان وارد کند<ref>نسوی، محمد بن احمد. '''''سیرت جلالالدین منکبرنی'''''. تصحیح مجتبی مینوی، تهران: علمیفرهنگی، 1365، ص63.</ref>، اما در مقابل پیشرویهای چنگیزخان به هند عقب نشست و تا 622ق/ 1225م در هند به سر برد<ref>جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشای'''''. تصحیح محمد قزوینی، تهران: ارغوان، 1367، ج2، ص112.</ref>. در این مدت فرمانروایان عراق عجم (غرب [[ایران]]) در قلمرو [[خوارزمشاهیان]] حکومت داشتند در حالی که [[مغول ها|مغولان]] نیز به حدود [[همدان]] رسیده بودند<ref>خواجهرشیدالدین فضلالله همدانی. '''''جامعالتواریخ'''''، قسمت اسماعیلیان و فاطمیان. به کوشش محمدتقی دانشپژوه و محمد مدرس زنجانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1338، ج1، ص397.</ref>. | ||
جلالالدین در اقدامی شجاعانه با سپاهی عازم [[ایران]] شد و غزنین، [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]، [[کرمان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] را فتح کرد و از آنجا که خلیفه عباسی، الناصرلدینالله، به جای کمک سپاهیانی علیه او فرستاده بود<ref>شبانکارهای، محمد بن علی. '''''مجمعالانساب'''''. تصحیح میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر، 1365، ص145.</ref> او در حالی سپاهیان خلیفه را شکست داد<ref>وصافالحضره، فضلالله شیرازی. '''''تحریری بر تاریخ وصاف'''''. عبدالحمید آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346، ص59.</ref> که قصد تسخیر بغداد را نداشت<ref>بناکتی، ابوسلیمان بن داود. '''''تاریخ بناکتی'''''. به کوشش جعفر شعار، تهران: انجمن آثار ملی، 1348، ص378.</ref>. پس از آن به آذربایجان برای شکست دادن اتابک اوزبک رفت مشغول نبرد با گرجیان و سلاجقه روم شد و پیش از آنکه آمادگی لازم را برای مقابله با یورش [[مغول ها|مغولان]] به دست آورد در نبردی از آنان شکست خورد و سپاهیان او در حوالی دیاربکر تار و مار شدند و از سرنوشت او نیز اطلاع دقیقی حاصل نشد<ref>خلعتبری، اللهیار و شرفی، محبوبه. '''''تاریخ خوارزمشاهیان'''''. تهران: سمت، 1380، ص34- 38.</ref>. | جلالالدین در اقدامی شجاعانه با سپاهی عازم [[ایران]] شد و غزنین، [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]، [[کرمان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] را فتح کرد و از آنجا که خلیفه عباسی، الناصرلدینالله، به جای کمک سپاهیانی علیه او فرستاده بود<ref>شبانکارهای، محمد بن علی. '''''مجمعالانساب'''''. تصحیح میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر، 1365، ص145.</ref> او در حالی سپاهیان خلیفه را شکست داد<ref>وصافالحضره، فضلالله شیرازی. '''''تحریری بر تاریخ وصاف'''''. عبدالحمید آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346، ص59.</ref> که قصد تسخیر بغداد را نداشت<ref>بناکتی، ابوسلیمان بن داود. '''''تاریخ بناکتی'''''. به کوشش جعفر شعار، تهران: انجمن آثار ملی، 1348، ص378.</ref>. پس از آن به آذربایجان برای شکست دادن اتابک اوزبک رفت مشغول نبرد با گرجیان و سلاجقه روم شد و پیش از آنکه آمادگی لازم را برای مقابله با یورش [[مغول ها|مغولان]] به دست آورد در نبردی از آنان شکست خورد و سپاهیان او در حوالی دیاربکر تار و مار شدند و از سرنوشت او نیز اطلاع دقیقی حاصل نشد<ref>خلعتبری، اللهیار و شرفی، محبوبه. '''''تاریخ خوارزمشاهیان'''''. تهران: سمت، 1380، ص34- 38.</ref>. | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
* [[خوارزمشاهیان]] | * [[خوارزمشاهیان]] | ||
* [[مغول ها]] | * [[مغول ها]] | ||
* [[سلطان محمد خوارزمشاه]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۷
جلالالدین خوارزمشاه، (د. 628ق / 1231م)، ملقب به مِنْکُبرنی، آخرین سلطان خوارزمشاهیان (حک، 617- 628ق/ 1220- 1231م).
جلالالدین خوارزمشاه درحالی جانشین پدرش، سلطانمحمد خوارزمشاه* شد که مغولان در حرکت به طرف ایران بودند و او توانست در غزنین به ویژه در جنگ پروان شکستهای سختی بر آنان وارد کند[۱]، اما در مقابل پیشرویهای چنگیزخان به هند عقب نشست و تا 622ق/ 1225م در هند به سر برد[۲]. در این مدت فرمانروایان عراق عجم (غرب ایران) در قلمرو خوارزمشاهیان حکومت داشتند در حالی که مغولان نیز به حدود همدان رسیده بودند[۳].
جلالالدین در اقدامی شجاعانه با سپاهی عازم ایران شد و غزنین، سیستان، کرمان و خوزستان را فتح کرد و از آنجا که خلیفه عباسی، الناصرلدینالله، به جای کمک سپاهیانی علیه او فرستاده بود[۴] او در حالی سپاهیان خلیفه را شکست داد[۵] که قصد تسخیر بغداد را نداشت[۶]. پس از آن به آذربایجان برای شکست دادن اتابک اوزبک رفت مشغول نبرد با گرجیان و سلاجقه روم شد و پیش از آنکه آمادگی لازم را برای مقابله با یورش مغولان به دست آورد در نبردی از آنان شکست خورد و سپاهیان او در حوالی دیاربکر تار و مار شدند و از سرنوشت او نیز اطلاع دقیقی حاصل نشد[۷].
بنا بر برخی روایات، سرانجام اسیر کردان شد و او را به طمع لباس و اسبش کشتند و پس از چندی فرمانروا میآمد جنازه وی را به دست آورد و دستور دفن آن را داد[۸]. دو کتاب نفثه المصدور و سیرت جلالالدین منکبرنی از منابع مهم تاریخ خوارزمشاهیان توسط نسوی (فوت 647ق) درباره وی نوشته شده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نسوی، محمد بن احمد. سیرت جلالالدین منکبرنی. تصحیح مجتبی مینوی، تهران: علمیفرهنگی، 1365، ص63.
- ↑ جوینی، عطاملک. تاریخ جهانگشای. تصحیح محمد قزوینی، تهران: ارغوان، 1367، ج2، ص112.
- ↑ خواجهرشیدالدین فضلالله همدانی. جامعالتواریخ، قسمت اسماعیلیان و فاطمیان. به کوشش محمدتقی دانشپژوه و محمد مدرس زنجانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1338، ج1، ص397.
- ↑ شبانکارهای، محمد بن علی. مجمعالانساب. تصحیح میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر، 1365، ص145.
- ↑ وصافالحضره، فضلالله شیرازی. تحریری بر تاریخ وصاف. عبدالحمید آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346، ص59.
- ↑ بناکتی، ابوسلیمان بن داود. تاریخ بناکتی. به کوشش جعفر شعار، تهران: انجمن آثار ملی، 1348، ص378.
- ↑ خلعتبری، اللهیار و شرفی، محبوبه. تاریخ خوارزمشاهیان. تهران: سمت، 1380، ص34- 38.
- ↑ تاریخ ایران کمبریج. گردآورنده جی. آ. بویل، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر، 1381، ص 316-317.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اللهیار خلعتبری و محبوبه شرفی