اقشار مختلف در روستاهای ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۳

اقشار مختلف روستاهای ایران شامل خوش نشین ها؛ کشاورز صاحب حق؛ خرده مالکان و صاحبان زمینهای کوچک کشاورزی است که در ذیل شرح داده شده است.

الف) خوش‌نشین‌ها

پس از کشاورزان صاحب نسق، بزرگترین گروه اجتماعی در روستا هستند. و درواقع کشاورزان بدون «نسق» به‌شمار می‌آیند. در نواحی مختلف نام خوش‌نشینان متفاوت است. برای نمونه در خراسان به آنها «آفتاب‌نشین» می‌گویند. برای نمونه در کهگیلویه که نظام ایلی بر روستایی تفوق دارد، خوش‌نشین به افرادی گفته می‌شود که بیرون از طایفه، موقتا وارد ایل می‌شوند. عمدتا خوش‌نشین‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱. سوداگران روستا

که از لحاظ مالی قدرتمندترین‌گروه اجتماعی در روستا هستند که بیشتر به مغازه‌داری، سلف‌خری و رباخواری سرگرم هستند.

2. کارگران روستا

که یا روز مزد هستند یا در ده به کارهای عملگی مانند دشتبانی و سرایداری سرگرم هستند. این‌گروه در روستا تهیدست‌ترین‌گروه اجتماعی به‌شمار می‌آیند.گروه دیگر از خوش‌نشینان، کارگران صنایع‌دستی روستایی مانند قالیبافی است.^[۱] این‌گروه از کارگران در اقتصاد روستایی سهم مهمی دارند.

ب) کشاورز صاحب حق

که کمی درباره آن توضیح داده شد.

ج) خرده مالکان

به مالک یک هکتار تا صد هکتار زمین گفته می‌شد که گاهی هم رعیت داشتند و حتی با آنها مزارعه برقرار می‌کردند. دسته بزرگی از دهقانان در ایران خرد مالک بودند. خرد مالکان در روستاهای ایران به دسته‌های زیر بخش می‌شوند:

افرادی که دارایِ زمین‌های کشاورزی هستند و منشاء اجتماعی آنها روستایی است. اساس تولید آنها مبتنی بر بهره‌برداری خانوادگی می‌باشد.

د) صاحبان زمینهای کوچک کشاورزی

که منشاء اجتماعی آنها شهر است. این خرده مالکان از تقسیم زمین‌ها و دهات مالکان عمده میان وراث پدید می‌آمدند. این دسته از خرده مالکان دهات یا زمین کشاورزی خود را از راه مباشر یا اجاره‌دار اداره می‌کردند، بنابراین شیوه ملک‌داری زمینداران بزرگ را داشتند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ر.ک.به: هوشنگ الیاسیان، تحقیق اجتماعی روستاهای دشت قزوین، قزوین: سازمان عمران قزوین، ۱۳۴۸.

منبع اصلی

فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.

نویسنده مقاله

هوشنگ فرخجسته

[:0-1] ر.ک.به: هوشنگ الیاسیان، تحقیق اجتماعی روستاهای دشت قزوین، قزوین: سازمان عمران قزوین، ۱۳۴۸.

[۱]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''الف) خوش‌نشین‌ها:''' پس از کشاورزان صاحب نسق، بزرگترین گروه اجتماعی در [[روستاهای ایران|روستا]] هستند. و درواقع کشاورزان بدون «نسق» به‌شمار می‌آیند. در نواحی مختلف نام خوش‌نشینان متفاوت است. برای نمونه در خراسان به آنها «آفتاب‌نشین» می‌گویند. برای نمونه در کهگیلویه که نظام ایلی بر روستایی تفوق دارد، خوش‌نشین به افرادی گفته می‌شود که بیرون از طایفه، موقتا وارد ایل می‌شوند. عمدتا خوش‌نشین‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:
+اقشار مختلف روستاهای ایران شامل خوش نشین ها؛ کشاورز صاحب حق؛ خرده مالکان و صاحبان زمینهای کوچک کشاورزی است که در ذیل شرح داده شده است.
-۱. سوداگران روستا:که از لحاظ مالی قدرتمندترین‌گروه اجتماعی در [[روستاهای ایران|روستا]] هستند که بیشتر به مغازه‌داری، سلف‌خری و رباخواری سرگرم هستند.
+=== الف) خوش‌نشین‌ها ===
+پس از کشاورزان صاحب نسق، بزرگترین گروه اجتماعی در [[روستاهای ایران|روستا]] هستند. و درواقع کشاورزان بدون «نسق» به‌شمار می‌آیند. در نواحی مختلف نام خوش‌نشینان متفاوت است. برای نمونه در خراسان به آنها «آفتاب‌نشین» می‌گویند. برای نمونه در کهگیلویه که نظام ایلی بر روستایی تفوق دارد، خوش‌نشین به افرادی گفته می‌شود که بیرون از طایفه، موقتا وارد [[ایل]] می‌شوند. عمدتا خوش‌نشین‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:
-۳. کارگران روستا: که یا روز مزد هستند یا در ده به کارهای عملگی مانند دشتبانی و سرایداری سرگرم هستند. این‌گروه در روستا تهیدست‌ترین‌گروه اجتماعی به‌شمار می‌آیند.گروه دیگر از خوش‌نشینان، کارگران صنایع‌دستی روستایی مانند قالیبافی است.<ref name=":0">ر.ک.به: هوشنگ الیاسیان، تحقیق اجتماعی روستاهای دشت قزوین، قزوین: سازمان عمران قزوین، ۱۳۴۸.</ref> این‌گروه از کارگران در اقتصاد روستایی سهم مهمی دارند.
+==== ۱. سوداگران روستا ====
+که از لحاظ مالی قدرتمندترین‌گروه اجتماعی در [[روستاهای ایران|روستا]] هستند که بیشتر به مغازه‌داری، سلف‌خری و رباخواری سرگرم هستند.
-'''ب) کشاورز صاحب حق:'''که کمی درباره آن توضیح داده شد.
+==== 2. کارگران روستا ====
+که یا روز مزد هستند یا در ده به کارهای عملگی مانند دشتبانی و سرایداری سرگرم هستند. این‌گروه در روستا تهیدست‌ترین‌گروه اجتماعی به‌شمار می‌آیند.گروه دیگر از خوش‌نشینان، کارگران صنایع‌دستی روستایی مانند قالیبافی است.<ref name=":0">ر.ک.به: هوشنگ الیاسیان، تحقیق اجتماعی روستاهای دشت قزوین، قزوین: سازمان عمران قزوین، ۱۳۴۸.</ref> این‌گروه از کارگران در اقتصاد روستایی سهم مهمی دارند.
-'''ج) خرده مالکان:''' به مالک یک هکتار تا صد هکتار زمین گفته می‌شد که گاهی هم رعیت داشتند و حتی با آنها مزارعه برقرار می‌کردند. دسته بزرگی از دهقانان در ایران خرد مالک بودند. خرد مالکان در روستاهای ایران به دسته‌های زیر بخش می‌شوند:
+=== ب) کشاورز صاحب حق ===
+که کمی درباره آن توضیح داده شد.
-افرادی که دارایِ زمین‌های کشاورزی هستند و منشاء اجتماعی آنها روستایی است. اساس تولید آنها مبتنی بر بهره‌برداری خانوادگی می‌باشد.
+=== ج) خرده مالکان ===
+به مالک یک هکتار تا صد هکتار زمین گفته می‌شد که گاهی هم رعیت داشتند و حتی با آنها مزارعه برقرار می‌کردند. دسته بزرگی از دهقانان در ایران خرد مالک بودند. خرد مالکان در روستاهای ایران به دسته‌های زیر بخش می‌شوند:
-'''د) صاحبان زمینهای کوچک کشاورزی:''' که منشاء اجتماعی آنها شهر است. این خرده مالکان از تقسیم زمین‌ها و دهات مالکان عمده میان وراث پدید می‌آمدند. این دسته از خرده مالکان دهات یا زمین کشاورزی خود را از راه مباشر یا اجاره‌دار اداره می‌کردند، بنابراین شیوه ملک‌داری زمینداران بزرگ را داشتند.
+افرادی که دارایِ زمین‌های [[کشاورزی در ایران|کشاورزی]] هستند و منشاء اجتماعی آنها روستایی است. اساس تولید آنها مبتنی بر بهره‌برداری خانوادگی می‌باشد.
+=== د) صاحبان زمینهای کوچک کشاورزی ===
+که منشاء اجتماعی آنها شهر است. این خرده مالکان از تقسیم زمین‌ها و دهات مالکان عمده میان وراث پدید می‌آمدند. این دسته از خرده مالکان دهات یا زمین کشاورزی خود را از راه مباشر یا اجاره‌دار اداره می‌کردند، بنابراین شیوه ملک‌داری زمینداران بزرگ را داشتند.
 == نیز نگاه کنید به ==