بندهش: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۸

بندهش یا بندهشن( bondahišn)، کتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ زرتشتی به زبان پهلوی. نام کتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش ترکیب یافته است،^[۱] و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد^[۲].

تمام مسائل مطرح شده در کتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست^[۳]^[۴].

مطالب بندهش در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌کننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است که در قرن 3ق / 9م می‌زیست^[۵]^[۶]^[۷]^[۸]^[۹]. نام اصلی کتاب که در آغاز یکی از نسخه‌ها آمده زندآگاهی بوده است که احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد که اساس کار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از اوستا و احتمالاً بخشی مفقود شده از اوستا به نام دامداد نسک بوده است. تدوین کننده کتاب به جز تفسیر اوستا منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است^[۱۰]^[۱۱]^[۱۲]^[۱۳]^[۱۴]. مطالب کتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم کرد:

چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او؛
آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام؛
تاریخ و پیوند کیانیان و زیست‌گاه‌های آنان^[۱۵]^[۱۶].

از بندهش دو تحریر در دست است:

تحریر مختصر به نام بندهش هندی،^[۱۷]^[۱۸] که نسخه‌های آن در هند کتابت شده و دارای 13000 واژه است^[۱۹]؛
بندهش بزرگ یا ایرانی، که نسخه‌های موجود آن در ایران کتابت شده است.

از این تحریر 3 نسخه در دست است که یکی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی^* (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به کتابت در آمده است. بندهش ایرانی حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مکمل یکدیگرند^[۲۰]^[۲۱].

نخستین بار بندهش هندی را انکتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه کرد. کار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه کامل یا بخشی از این کتاب دست زدند^[۲۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.
↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.
↑ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 458.
↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141.
↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13.
↑ دانشنامه جهان اسلام. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307.
↑ عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 459ک.
↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, .Vol. III(2), P. 1192.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.
↑ دانشنامه جهان اسلام. همان. ج 4، ص 307.
↑ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94.
↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6. De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.
↑ De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983,Vol. III(2), P. 1191,
↑ دانشنامه جهان اسلام. ج 4، ص 306.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.
↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.
↑ West, E.W., Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.
↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.
↑ بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.
↑ Mackenzie, D.N. "Bundahišn", Encyclopaedia Iranica. 1990, Vol IV, PP. 547-548.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

بندهش، سایت ویکی شیعه، قابل بازیابی از بندهش/https://fa.wikifeqh.ir

نویسنده مقاله

نامعلوم

[1] بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.

[2] De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.

[3] عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 458.

[4] بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.

[5] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141.

[6] بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13.

[7] دانشنامه جهان اسلام. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307.

[8] عفیفی، رحیم. اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی. تهران: 1374، ص 459ک.

[9] De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, .Vol. III(2), P. 1192.

[10] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.

[11] دانشنامه جهان اسلام. همان. ج 4، ص 307.

[12] تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94.

[13] بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6. De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.

[14] De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, The Cambridge history of Iran. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983,Vol. III(2), P. 1191,

[15] دانشنامه جهان اسلام. ج 4، ص 306.

[16] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.

[17] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.

[18] بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.

[19] West, E.W., Pahlavi Literature. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.

[20] تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.

[21] بهار، مهرداد. مقدمه بندهش. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.

[22] Mackenzie, D.N. "Bundahišn", Encyclopaedia Iranica. 1990, Vol IV, PP. 547-548.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

@@ خط ۳۳: / خط ۳۳: @@
 == منبع اصلی ==
 [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-== نویسنده مقاله ==
-نامعلوم
 == پیوند به بیرون ==
 بندهش، سایت [https://fa.wikifeqh.ir ویکی شیعه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]
+== نویسنده مقاله ==
+نامعلوم
 [[رده:ادیان و مذاهب]]
 [[رده:ادیان]]