عهدنامه گلستان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''گلستان، عهدنامه'''، معاهده | '''گلستان، عهدنامه'''، معاهده میان ایران و روسیه در پایان دوره اول جنگهای [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] علیه [[ایران]]. به دنبال سیاست توسعه ارضی [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] تزاری و جنگ علیه ایران، در پایان جنگهای دوره اول (1219- 1228ق/ 1803- 1813م) که [[کشور ایران|ایران]] پیروزیهایی در ایروان به دست آورده بود، ترومسوف[Tromsov]به سرداری سپاه روس منصوب شد. سپاهیان [[کشور ایران|ایران]] به فرماندهی [[فتحعلی شاه قاجار|فتحلعیشاه]] (در کناره رود ارس)، عباس میرزا ولیعهد (در گنجه) و پسرش محمدعلی میرزا (در تفلیس)<ref>رضاقلیخان هدایت. '''''فهرس التواریخ'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: 1373ش، ص340-365.</ref> در قفقاز و در اصلاندوز (5 ذیحجه 1227ق) با سپاه روس روبرو شدند و شکست خوردند و به [[تبریز]] عقبنشینی کردند<ref>عبدالرزاق مفتون دنبلی. '''''مآثر سلطانیه'''''. به اهتمام غلامحسین صدری افشار، انتشارات ابنسینا، تهران: 1351ش، ص228-291.</ref>. انگلستان که در این سال با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] علیه [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] ائتلاف کرده بود، تلاش خود را برای تضعیف [[کشور ایران|ایران]] به کار بست و مستشاران انگلیسی در جریان جنگ، ارتش [[کشور ایران|ایران]] را ترک کردند. سرگور اوزلی[Sir Gore Ouseley Brownet] سفیر انگلیس نیز علی رغم مخالفت عباس میرزا، توانست [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلیشاه]] را به عقد قرارداد صلح تحمیلی [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] با ایران راضی کند<ref>محمدجعفر خورموجی. '''''حقایق الاخبار ناصری'''''. به كوشش حسین خدیوجم، نشر نی، چاپ دوم، 1363ش، ص15.</ref>. | ||
این عهدنامه که در چمن دهکده گلستان از توابع قراباغ در 11 فصل و یک مقدمه نوشته شد، در 29 شوال 1228ق/ 13 اکتبر 1813م با حضور سفیر انگلیس، میرزا ابوالحسن خان شیرازی (ایلچی) نماینده [[کشور ایران|ایران]] و نیکولا رادیشچف[Nicolai Radich tchev] فرمانده نیروهای [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] و قفقاز به امضاء رسید و به موجب آن بخش عظیمی از خاک [[کشور ایران|ایران]] در قراباغ، گنجه، شیروان، دربند، باکو، تمامی داغستان و [https://dmelal.ir/index.php?title=%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 گرجستان] تا دریای مازندران در تصرف روسیه در آمد<ref>محمدتقی لسانالملک سپهر. '''''ناسخ التواریخ قاجاریه'''''. جلد اول، به اهتمام جمشید کیانفر، انتشارات اساطیر، تهران: 1377، ص240-246.</ref>؛ و از آنجا که خط مرزی [[کشور ایران|ایران]] و روسیه به درستی مشخص نشده بود، بهانهای برای جنگهای دوره دوم روسیه علیه ایران (1241-1243ق / 1826-1828م) شد. تعهد روسیه به حمایت از ولیعهد ایران و امتیازاتی در زمینه کشتیرانی در [[دریاچه خزر|دریای خزر]]، امور گمرکی و مبادله اسرا از مهمترین مفاد این عهدنامه بود<ref>فیروز کاظمزاده'''''. روس و انگلیس در ایران'''''. ترجمه منوچهر امیری، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران: 1371ش، ص3-4.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[فتحعلی شاه قاجار]] | |||
* [[کشور ایران]] | |||
* [[دریاچه خزر]] | |||
== مآخذ == | |||
1. رضاقلیخان هدایت. '''''فهرس التواریخ'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: 1373ش، ص340-365. | |||
2. عبدالرزاق مفتون دنبلی. '''''مآثر سلطانیه'''''. به اهتمام غلامحسین صدری افشار، انتشارات ابنسینا، تهران: 1351ش، ص228-291. | |||
4. | 3. محمدجعفر خورموجی. '''''حقایق الاخبار ناصری'''''. به کوشش حسین خدیوجم، نشر نی، چاپ دوم، 1363ش، ص15. | ||
4. محمدتقی لسانالملک سپهر. '''''ناسخ التواریخ قاجاریه'''''. جلد اول، به اهتمام جمشید کیانفر، انتشارات اساطیر، تهران: 1377، ص240-246. | |||
5. فیروز کاظمزاده'''''. روس و انگلیس در ایران'''''. ترجمه منوچهر امیری، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران: 1371ش، ص3-4. | |||
اکبر قاسمی | اکبر قاسمی | ||
----[1]. | ----[1]. | ||
[2]. | [2]. | ||
[3]. | [3]. | ||
نسخهٔ ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۵
گلستان، عهدنامه، معاهده میان ایران و روسیه در پایان دوره اول جنگهای روسیه علیه ایران. به دنبال سیاست توسعه ارضی روسیه تزاری و جنگ علیه ایران، در پایان جنگهای دوره اول (1219- 1228ق/ 1803- 1813م) که ایران پیروزیهایی در ایروان به دست آورده بود، ترومسوف[Tromsov]به سرداری سپاه روس منصوب شد. سپاهیان ایران به فرماندهی فتحلعیشاه (در کناره رود ارس)، عباس میرزا ولیعهد (در گنجه) و پسرش محمدعلی میرزا (در تفلیس)[۱] در قفقاز و در اصلاندوز (5 ذیحجه 1227ق) با سپاه روس روبرو شدند و شکست خوردند و به تبریز عقبنشینی کردند[۲]. انگلستان که در این سال با روسیه علیه فرانسه ائتلاف کرده بود، تلاش خود را برای تضعیف ایران به کار بست و مستشاران انگلیسی در جریان جنگ، ارتش ایران را ترک کردند. سرگور اوزلی[Sir Gore Ouseley Brownet] سفیر انگلیس نیز علی رغم مخالفت عباس میرزا، توانست فتحعلیشاه را به عقد قرارداد صلح تحمیلی روسیه با ایران راضی کند[۳].
این عهدنامه که در چمن دهکده گلستان از توابع قراباغ در 11 فصل و یک مقدمه نوشته شد، در 29 شوال 1228ق/ 13 اکتبر 1813م با حضور سفیر انگلیس، میرزا ابوالحسن خان شیرازی (ایلچی) نماینده ایران و نیکولا رادیشچف[Nicolai Radich tchev] فرمانده نیروهای روسیه و قفقاز به امضاء رسید و به موجب آن بخش عظیمی از خاک ایران در قراباغ، گنجه، شیروان، دربند، باکو، تمامی داغستان و گرجستان تا دریای مازندران در تصرف روسیه در آمد[۴]؛ و از آنجا که خط مرزی ایران و روسیه به درستی مشخص نشده بود، بهانهای برای جنگهای دوره دوم روسیه علیه ایران (1241-1243ق / 1826-1828م) شد. تعهد روسیه به حمایت از ولیعهد ایران و امتیازاتی در زمینه کشتیرانی در دریای خزر، امور گمرکی و مبادله اسرا از مهمترین مفاد این عهدنامه بود[۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1. رضاقلیخان هدایت. فهرس التواریخ. تصحیح عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: 1373ش، ص340-365.
2. عبدالرزاق مفتون دنبلی. مآثر سلطانیه. به اهتمام غلامحسین صدری افشار، انتشارات ابنسینا، تهران: 1351ش، ص228-291.
3. محمدجعفر خورموجی. حقایق الاخبار ناصری. به کوشش حسین خدیوجم، نشر نی، چاپ دوم، 1363ش، ص15.
4. محمدتقی لسانالملک سپهر. ناسخ التواریخ قاجاریه. جلد اول، به اهتمام جمشید کیانفر، انتشارات اساطیر، تهران: 1377، ص240-246.
5. فیروز کاظمزاده. روس و انگلیس در ایران. ترجمه منوچهر امیری، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران: 1371ش، ص3-4.
اکبر قاسمی
[1].
[2].
[3].
- ↑ رضاقلیخان هدایت. فهرس التواریخ. تصحیح عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: 1373ش، ص340-365.
- ↑ عبدالرزاق مفتون دنبلی. مآثر سلطانیه. به اهتمام غلامحسین صدری افشار، انتشارات ابنسینا، تهران: 1351ش، ص228-291.
- ↑ محمدجعفر خورموجی. حقایق الاخبار ناصری. به كوشش حسین خدیوجم، نشر نی، چاپ دوم، 1363ش، ص15.
- ↑ محمدتقی لسانالملک سپهر. ناسخ التواریخ قاجاریه. جلد اول، به اهتمام جمشید کیانفر، انتشارات اساطیر، تهران: 1377، ص240-246.
- ↑ فیروز کاظمزاده. روس و انگلیس در ایران. ترجمه منوچهر امیری، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران: 1371ش، ص3-4.