جوراب

جوراب، پاپوشی نخی و چسبان که اغلب قبل ازپوشیدن کفش، آن را به پا می‌کنند. پاچیله، موزج، پای تابه، گوربه،گوراوه، جوُر، نام‌های تاریخی و انواع دیگرجوراب هستند که در شکل‌ها و طرح‌های گوناگون در دوره‌های مختلف تاریخی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

ابتدای اسلام تا مغول

نوعی جوراب کلفت از پشم یا ابریشم و یا چرم به پا می‌کردند که به آن موزج می‌گفتند. البته موزج نام نوعی کفش هم بود.  گاه دو موزه دنباله‌دار، یکی را به جای جوراب، و دیگری را به جای کفش، به پا می‌کردند. زنان این دوره نوعی جوراب بلند و یا کوتاه ساده و یا زربفت نیز به پا داشتند. طوس،  دارزنگی،⁶ قزوین، جوراب و نوعی از آن را که اغلب دراویش و صوفیان آن را به پا می‌کردند، و پاچیله نام داشت، تهیه مي‌کردند.

مغول تا عصر حاضر

از نوعی جوراب نیز که رنگ زرد یا قرمزداشت، در زیرکفش‌های کف تخت  و روباز سیاه خود استفاده می‌کردند. در این دوره نوعی جوراب بلند و چسبان که تا حدود زانوان و گاه بلندتر نیز می‌رسید، رواج یافت. گاه به جای تُنبان، از این جوراب های بلند که رنگ آنها سفید یا قرمز با نقوش طلایی، زرد ، آبی، قهوه‌ای و یا سبز بود به پا می‌کردند، که اغلب درون چکمه‌ای  فرو رفته بود، و یا گاه شلواری تنگ در بالای زانوان درون آنها فرو رفته بود. علما، اغلب جوراب‌های سیاه و یا سفید می‌پوشیدند.¹² جوراب دوزخانه که با پشم فرنگی جوراب درباریان را تولید می‌کرد، از قسمت‌های دیگری بود که ملک التجار بر آنها نظارت داشت. جوراب‌های امروزی اغلب نازک و ظریف‌اند، در صورتی که جوراب‌های قدیمی ضخیم‌تر بودند. هنوز در برخی از نواحی ایران به ویژه نواحی سردسیر، جوراب‌های ضخیم پشمی و رنگارنگی تهیه می‌شود که اغلب آنها را در خانه و به صورت روفرشی به پا می‌کنند.

نیز نگاه کنید به

• مغول ها
• پاپوش

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا چیت ساز