سینه زنی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[سینه زنی|سینهزنی]]،''' عمل سینهزدن به نشانه عزاداری در دستههای عزا یا در مسجد و تکیه. معمولاً دستههای سینهزن با نوحهخوانی و خواندن اشعار دینی در کوچه و برزن راه افتاده و در سوگ امام حسین و واقعه کرب و بلا سوگواری میکنند. این مراسم گاهی با لخت کردن سینه انجام میشد. اصل این سنت، به ویژه در میان عربها رواج داشته است،<ref>محدثی، جواد. '''''فرهنگ عاشورا'''''. قم: نشر معرفت، 1383 (سینهزنی)، ص 257 و 256.</ref> بعدها به صورت کنونی درآمد که همراه با نوحههای مخصوص به طور هماهنگ با دست بر سینه میزنند. در اوایل دوران مسیحیت سوگواران گرد الهه «ما» (MA) جمع آمده با انجام حرکات بدن، زخمکردن، زدن طبل و شیپور از خود بیخود شده آن گاه به پیشگویی میپرداختند،<ref>بهار، مهرداد. '''''از ارسطو تا تاریخ'''''. تهران: چشمه، 1376، ص593 و 592.</ref> در شبیهگردانی سوگ سیاوش به سینهزدن و مویه کردن اشاره شده است<ref>بلوکباشی، علی. '''''«تعزیهخوانی (حدیث قدسی مصائب در نمایش آیینی)»'''''. تهران: امیرکبیر، 1383، چ1، ص 147-146.</ref><ref>«تحلیلگردانی» دفتر پژوهشهای فرهنگی، تهران: 1380، ص 14.</ref> و سینهزنی ایرانیان شیعه به همراه تعزیه و سوگواری به سنت ایرانیان قدیم نیز چشم داشته است. سینهزنی در اهل سنت به جز قتل عثمان رایج نبوده است،<ref>محجوب، محمد جعفر. '''''ادبیات عامیانه ایران'''''. به کوشش حسن ذوالفقاری، تهران: چشمه، 2/1240- 1242.</ref> دستههای عزاداری اسلامی از دوره عضدالدوله دیلمی (نیمه دوم قرن چهارم هـ/ هشتم م) آغاز و در زمان صفویه و قاجاریه توسعه یافت<ref>فقیهی، علی اصغر. '''''تاریخ آلبویه.''''' سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، تهران: 1378، چ1، ص31- 30.</ref>. نخستین سینهزنی که به فرمان معزالدوله معمول شد در 352 ه.ق/ 963م بود،< | [[پرونده:مراسم سینه زنی به نشانه عزاداری .jpg|بندانگشتی|249x249پیکسل|مراسم سینه زنی به نشانه عزاداری ، برگرفته از سایت تسنیم، قابل بازیابی از [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/06/28/1832584/یزد-نماد-سینه-زنی-و-عزاداری-اصیل-در-ایران-فیلم /یزد-نماد-سینه-زنی-و-عزاداری-اصیل-در-ایران-فیلم/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/06/28/1832584]]] | ||
'''[[سینه زنی|سینهزنی]]،''' عمل [[سینه زنی|سینهزدن]] به نشانه عزاداری در دستههای عزا یا در مسجد و تکیه. معمولاً دستههای سینهزن با نوحهخوانی و خواندن اشعار دینی در کوچه و برزن راه افتاده و در سوگ امام حسین و واقعه کرب و بلا سوگواری میکنند. این مراسم گاهی با لخت کردن سینه انجام میشد. اصل این سنت، به ویژه در میان عربها رواج داشته است،<ref name=":0">محدثی، جواد. '''''فرهنگ عاشورا'''''. قم: نشر معرفت، 1383 (سینهزنی)، ص 257 و 256.</ref> بعدها به صورت کنونی درآمد که همراه با نوحههای مخصوص به طور هماهنگ با دست بر سینه میزنند. در اوایل دوران مسیحیت سوگواران گرد الهه «ما» (MA) جمع آمده با انجام حرکات بدن، زخمکردن، زدن طبل و شیپور از خود بیخود شده آن گاه به پیشگویی میپرداختند،<ref>بهار، مهرداد. '''''از ارسطو تا تاریخ'''''. تهران: چشمه، 1376، ص593 و 592.</ref> در شبیهگردانی سوگ سیاوش به سینهزدن و مویه کردن اشاره شده است<ref>بلوکباشی، علی. '''''«تعزیهخوانی (حدیث قدسی مصائب در نمایش آیینی)»'''''. تهران: امیرکبیر، 1383، چ1، ص 147-146.</ref><ref>«تحلیلگردانی» دفتر پژوهشهای فرهنگی، تهران: 1380، ص 14.</ref> و سینهزنی ایرانیان شیعه به همراه تعزیه و سوگواری به سنت ایرانیان قدیم نیز چشم داشته است. سینهزنی در اهل سنت به جز قتل عثمان رایج نبوده است،<ref>محجوب، محمد جعفر. '''''ادبیات عامیانه ایران'''''. به کوشش حسن ذوالفقاری، تهران: چشمه، 2/1240- 1242.</ref> دستههای عزاداری اسلامی از دوره عضدالدوله دیلمی (نیمه دوم قرن چهارم هـ/ هشتم م) آغاز و در زمان صفویه و قاجاریه توسعه یافت<ref name=":1">فقیهی، علی اصغر. '''''تاریخ آلبویه.''''' سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، تهران: 1378، چ1، ص31- 30.</ref><ref name=":2">'''''«سوگواری در عاشورا»''''' و پیتر جی، چلکووسکی. '''''تعزیه و آیینهای سوگواری در ایران برگردان'''''. حاتمی، داود، تهران: 1384، ص1360.</ref><ref>مجله فرهنگ و اندیشه '''''«گزارشهای رفتارهای عاشورایی و حرکتهای اصلاحی آن در جبل عامل'''''. نوشته سابرنیا میروان و میثم امین، برگردان محمد علی سلطانی، سال چهارم شماره 16 زمستان 84، ص155، 151.</ref>. نخستین سینهزنی که به فرمان معزالدوله معمول شد در 352 ه.ق/ 963م بود،<ref name=":1" /><ref name=":2" />در عصر [[قاجاریه|قاجار]] با تجمل بیشتری رواج یافت،<ref name=":0" /> ابتدا در اندرونی توسط زنان ناصرالدین شاه و خاص او بود<ref name=":0" /><ref>مستوفی، عبدالله. '''''«شرح زندگی من»'''''. تهران: 1377، زوار، ج3، ص459.</ref>. دستههای سینهزن در تهران معمولاً با طبقهای چراغ زنبوری [[عَلَم|علم]]،<sup>*</sup> [[حجله]]،<sup>*</sup> و مشعل و خواندن نوحه<sup>*</sup> به راه افتاده و با آهنگ موزون سینه میزدند<ref>شهری، جعفر. '''''تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم'''''. جلد پنجم چاپ دوم 1369، موسسه خدمات فرهنگی رسا، ص729.</ref><ref>معیرالملک، دوستعلیخان. '''''«یادداشتهایی از زندگی خصوصی ناصرالدین شاه».''''' تهران: تاریخ ایران، چ2، 1362، ص67.</ref>. در آذربایجان مراسم سینهزنی به صورت دسته جمعی مرسوم است،<ref>مستوفی، عبدالله. '''''«شرح زندگی من»'''''. تهران: 1377، زوار، ج3، ص460.</ref> گاه سینهزنی با تیغ زدن، قمهزدن و زخم بدن همراه بوده است.<ref>شهری، جعفری. '''''طهران قدیم'''''. ج2، تهران: معین، 1371، ص440- 383.</ref> امروز سینهزنی همراه با آهنگهای پاپ و کالاهای فرهنگی دیگر خود را به مخاطب میشناساند و شکل سنتی شعائر دینی در هیأتهای سینهزنی فقط به مداحی و سینهزنی اکتفا میشود<ref>'''''نشریه «فصل نو».''''' (هیئت های مذهبی عامهپسند: ظهور سبک جدید زندگی شهری)، محقق و سخنران: محسن حسام مظاهری. ـ مریم صنیعی، سهشنبه 26/2/85، انجمن جامعهشناسان دانشگاه تهران.</ref><ref>علم<sup>*</sup> و حجله<sup>*</sup>، دستهگردانی،<sup>*</sup> تابوت<sup>*</sup> دانشنامه ایران.</ref><ref>کاشفی سبزواری، ملاحسین. '''''روضهالشهداء.''''' نوید اسلام، چ1، 1379، ص326.</ref><ref>'''''مجله «کتاب ماه و هنر».''''' تعزیه در ایران گفتگو با لاله تقیان، شماره 25، مهر و آبان 79.</ref><ref>ویکی پدیا (سینهزنی) همایونی، صادق '''''«شبیهخوانی و عزاداری زنانه».'''''</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
== '''مآخذ''' == | == '''مآخذ''' == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
سیامک امینی | سیامک امینی | ||
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]] | |||
[[رده:مردم شناسی]] | |||
نسخهٔ ۱۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۶
سینهزنی، عمل سینهزدن به نشانه عزاداری در دستههای عزا یا در مسجد و تکیه. معمولاً دستههای سینهزن با نوحهخوانی و خواندن اشعار دینی در کوچه و برزن راه افتاده و در سوگ امام حسین و واقعه کرب و بلا سوگواری میکنند. این مراسم گاهی با لخت کردن سینه انجام میشد. اصل این سنت، به ویژه در میان عربها رواج داشته است،[۱] بعدها به صورت کنونی درآمد که همراه با نوحههای مخصوص به طور هماهنگ با دست بر سینه میزنند. در اوایل دوران مسیحیت سوگواران گرد الهه «ما» (MA) جمع آمده با انجام حرکات بدن، زخمکردن، زدن طبل و شیپور از خود بیخود شده آن گاه به پیشگویی میپرداختند،[۲] در شبیهگردانی سوگ سیاوش به سینهزدن و مویه کردن اشاره شده است[۳][۴] و سینهزنی ایرانیان شیعه به همراه تعزیه و سوگواری به سنت ایرانیان قدیم نیز چشم داشته است. سینهزنی در اهل سنت به جز قتل عثمان رایج نبوده است،[۵] دستههای عزاداری اسلامی از دوره عضدالدوله دیلمی (نیمه دوم قرن چهارم هـ/ هشتم م) آغاز و در زمان صفویه و قاجاریه توسعه یافت[۶][۷][۸]. نخستین سینهزنی که به فرمان معزالدوله معمول شد در 352 ه.ق/ 963م بود،[۶][۷]در عصر قاجار با تجمل بیشتری رواج یافت،[۱] ابتدا در اندرونی توسط زنان ناصرالدین شاه و خاص او بود[۱][۹]. دستههای سینهزن در تهران معمولاً با طبقهای چراغ زنبوری علم،* حجله،* و مشعل و خواندن نوحه* به راه افتاده و با آهنگ موزون سینه میزدند[۱۰][۱۱]. در آذربایجان مراسم سینهزنی به صورت دسته جمعی مرسوم است،[۱۲] گاه سینهزنی با تیغ زدن، قمهزدن و زخم بدن همراه بوده است.[۱۳] امروز سینهزنی همراه با آهنگهای پاپ و کالاهای فرهنگی دیگر خود را به مخاطب میشناساند و شکل سنتی شعائر دینی در هیأتهای سینهزنی فقط به مداحی و سینهزنی اکتفا میشود[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷][۱۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ محدثی، جواد. فرهنگ عاشورا. قم: نشر معرفت، 1383 (سینهزنی)، ص 257 و 256.
- ↑ بهار، مهرداد. از ارسطو تا تاریخ. تهران: چشمه، 1376، ص593 و 592.
- ↑ بلوکباشی، علی. «تعزیهخوانی (حدیث قدسی مصائب در نمایش آیینی)». تهران: امیرکبیر، 1383، چ1، ص 147-146.
- ↑ «تحلیلگردانی» دفتر پژوهشهای فرهنگی، تهران: 1380، ص 14.
- ↑ محجوب، محمد جعفر. ادبیات عامیانه ایران. به کوشش حسن ذوالفقاری، تهران: چشمه، 2/1240- 1242.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ فقیهی، علی اصغر. تاریخ آلبویه. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، تهران: 1378، چ1، ص31- 30.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ «سوگواری در عاشورا» و پیتر جی، چلکووسکی. تعزیه و آیینهای سوگواری در ایران برگردان. حاتمی، داود، تهران: 1384، ص1360.
- ↑ مجله فرهنگ و اندیشه «گزارشهای رفتارهای عاشورایی و حرکتهای اصلاحی آن در جبل عامل. نوشته سابرنیا میروان و میثم امین، برگردان محمد علی سلطانی، سال چهارم شماره 16 زمستان 84، ص155، 151.
- ↑ مستوفی، عبدالله. «شرح زندگی من». تهران: 1377، زوار، ج3، ص459.
- ↑ شهری، جعفر. تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم. جلد پنجم چاپ دوم 1369، موسسه خدمات فرهنگی رسا، ص729.
- ↑ معیرالملک، دوستعلیخان. «یادداشتهایی از زندگی خصوصی ناصرالدین شاه». تهران: تاریخ ایران، چ2، 1362، ص67.
- ↑ مستوفی، عبدالله. «شرح زندگی من». تهران: 1377، زوار، ج3، ص460.
- ↑ شهری، جعفری. طهران قدیم. ج2، تهران: معین، 1371، ص440- 383.
- ↑ نشریه «فصل نو». (هیئت های مذهبی عامهپسند: ظهور سبک جدید زندگی شهری)، محقق و سخنران: محسن حسام مظاهری. ـ مریم صنیعی، سهشنبه 26/2/85، انجمن جامعهشناسان دانشگاه تهران.
- ↑ علم* و حجله*، دستهگردانی،* تابوت* دانشنامه ایران.
- ↑ کاشفی سبزواری، ملاحسین. روضهالشهداء. نوید اسلام، چ1، 1379، ص326.
- ↑ مجله «کتاب ماه و هنر». تعزیه در ایران گفتگو با لاله تقیان، شماره 25، مهر و آبان 79.
- ↑ ویکی پدیا (سینهزنی) همایونی، صادق «شبیهخوانی و عزاداری زنانه».
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
سیامک امینی