پرش به محتوا

دیوان شمس: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''ديوان شمس،''' مجموعة غزليات و رباعيات جلال الدين محمد مولوي<sup>*</sup> (604-672ق / 1207-1273م) ''كه به ديوان كبير'' و ''ديوان غزليات شمس تبريزي'' نيز شهرت دارد.<sup>1</sup>
[[پرونده:BC10040G001.jpg|بندانگشتی|دیوان شمس برگرفته از وبسایت نورشاپ قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.noorshop.ir/fa/book/10040/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%B3-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%28-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%B3-%29]]
'''[[دیوان شمس]]،''' مجموعه غزلیات و رباعیات جلال الدین محمد مولوی<sup>*</sup> (604-672ق / 1207-1273م) ''که به [[دیوان]] کبیر'' و ''[[دیوان]] غزلیات شمس تبریزی'' نیز شهرت دارد<ref>صفا، ‌ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.</ref>.


اشتهار ديوان به شمس از آن روست كه گرچه در پاره‌اي از غزليات شاعر خاموش يا خَمُش تخلص كرده، وليكن غالباً نام شمس، ‌شمس تبريزي، شمس الدين تبريزي و در برخي هم نام صلاح‌الدين را در پايان غزل‌ها آورده است.<sup>2</sup> تعداد ابيات اين ديوان را متقدمان به 30000 رسانيده‌اند. نسخ خطي آن محتوي 5000 تا 40000 و ديوان چاپي آن نيز شامل 50000 بيت است.<sup>3</sup> برخي از اين غزليات متعلق به شاعري ديگر به نام شمس مشرقي است. بديع‌الزمان فروزانفر با مقابله و تصحيح ديوان از 1337 تا 1345ش، چاپ منقحي از آن با تعداد 36360 بيت غزل، بجز رباعيات، ارائه داده است.<sup>4</sup> در اين ديوان گسترش و تنوع واژگان ناشي از وسعت دامنة معاني مورد نظر مولانا و تعبيرات اوست.<sup>5</sup> تعبيرات تازه و قالب ريزي‌هاي بديع ''ديوان شمس'' را در كمتر ديوان شعري مي‌توان يافت.<sup>6</sup> از نظر نيروي تخيّل و آفرينش صور خيال، ''ديوان شمس'' از غني ترين نمونه‌هاي شعر فارسي است.<sup>7</sup> بيشتر غزل‌هاي آن به فارسي و اندكي از آنها به تركي، ‌عربي و يوناني است.<sup>8</sup>
اشتهار [[دیوان]] به [[شمس العماره|شمس]] از آن روست که گرچه در پاره‌ای از غزلیات شاعر خاموش یا خَمُش تخلص کرده، ولیکن غالباً نام شمس، ‌شمس تبریزی، شمس الدین تبریزی و در برخی هم نام صلاح‌الدین را در پایان غزل‌ها آورده است<ref>'''''قحط خورشید، ‌برگزیده اشعار دیوان شمس تبریزی''''' (دو زبانی). ‌ترجمه ر. ا. نیکلسن، ‌به کوشش مجید روشنگر، ‌تهران: مروارید، 1358، ص 43.</ref>. تعداد ابیات این [[دیوان]] را متقدمان به 30000 رسانیده‌اند. نسخ خطی آن محتوی 5000 تا 40000 و [[دیوان]] چاپی آن نیز شامل 50000 بیت است<ref>فروزانفر، بدیع الزمان. '''''زندگانی مولانا جلال الدین محمد مشهور به مولوی'''''. تهران: زوّار، چ 3، 1354، ص 149.</ref>. برخی از این غزلیات متعلق به شاعری دیگر به نام [[شمس العماره|شمس]] مشرقی است. بدیع‌الزمان فروزانفر با مقابله و تصحیح [[دیوان]] از 1337 تا 1345ش، [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] منقحی از آن با تعداد 36360 بیت [[غزلخوانی|غزل]]، بجز رباعیات، ارائه داده است<ref>صفا.ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.</ref>. در این [[دیوان]] گسترش و تنوع واژگان ناشی از وسعت دامنه معانی مورد نظر مولانا و تعبیرات اوست<ref>شفیعی کدکنی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده غزلیات شمس مولوی'''''. تهران: جیبی، 1354، ص بیست و یک (مقدمه).</ref>. تعبیرات تازه و قالب ریزی‌های بدیع ''[[دیوان]] شمس'' را در کمتر [[دیوان]] شعری می‌توان یافت<ref>دشتی، علی. '''''سیری در دیوان شمس'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، ‌چ 4، 1355، ص 119.</ref>. از نظر نیروی تخیّل و آفرینش صور خیال، ''[[دیوان]] شمس'' از غنی ترین نمونه‌های شعر [[فارسی]] است<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران:‌ علمی‌، 1369، ص 211.</ref>. بیشتر غزل‌های آن به [[فارسی]] و اندکی از آنها به ترکی، ‌[[عربی]] و یونانی است<ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 221 و 222.</ref>.


نیز نگاه کنید به  
== نیز نگاه کنید به ==


'''مآخذ:'''
* [[دیوان]]
* [[فارسی]]
* [[شمس العماره|شمس]]


# صفا، ‌ذبيح الله. '''''تاريخ ادبيات در ايران'''''. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.
== '''مآخذ''' ==
# '''''قحط خورشيد، ‌برگزيدة اشعار ديوان شمس تبريزي''''' (دو زباني). ‌ترجمة ر. ا. نيكلسن، ‌به كوشش مجيد روشنگر، ‌تهران: مرواريد، 1358، ص 43.
# فروزانفر، بديع الزمان. '''''زندگاني مولانا جلال الدين محمد مشهور به مولوي'''''. تهران: زوّار، چ 3، 1354، ص 149.
# صفا. '''''همانجا'''''.
# شفيعي كدكني، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزيدة غزليات شمس مولوي'''''. تهران: جيبي، 1354، ص بيست و يك (مقدمه).
# دشتي، علي. '''''سيري در ديوان شمس'''''. تهران: بنياد فرهنگ ايران، ‌چ 4، 1355، ص 119.
# يوسفي، غلامحسين. '''''چشمة روشن'''''. تهران:‌ علمي‌، 1369، ص 211.


زرين كوب، عبدالحسين. '''''با كاروان حلّه'''''. تهران: آريا، 1343، ص 221 و 222.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
منبع اصلی
نویسنده مقاله

نسخهٔ ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۵

دیوان شمس برگرفته از وبسایت نورشاپ قابل بازیابی ازhttps://www.noorshop.ir/fa/book/10040/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%B3-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%28-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%B3-%29

دیوان شمس، مجموعه غزلیات و رباعیات جلال الدین محمد مولوی* (604-672ق / 1207-1273م) که به دیوان کبیر و دیوان غزلیات شمس تبریزی نیز شهرت دارد[۱].

اشتهار دیوان به شمس از آن روست که گرچه در پاره‌ای از غزلیات شاعر خاموش یا خَمُش تخلص کرده، ولیکن غالباً نام شمس، ‌شمس تبریزی، شمس الدین تبریزی و در برخی هم نام صلاح‌الدین را در پایان غزل‌ها آورده است[۲]. تعداد ابیات این دیوان را متقدمان به 30000 رسانیده‌اند. نسخ خطی آن محتوی 5000 تا 40000 و دیوان چاپی آن نیز شامل 50000 بیت است[۳]. برخی از این غزلیات متعلق به شاعری دیگر به نام شمس مشرقی است. بدیع‌الزمان فروزانفر با مقابله و تصحیح دیوان از 1337 تا 1345ش، چاپ منقحی از آن با تعداد 36360 بیت غزل، بجز رباعیات، ارائه داده است[۴]. در این دیوان گسترش و تنوع واژگان ناشی از وسعت دامنه معانی مورد نظر مولانا و تعبیرات اوست[۵]. تعبیرات تازه و قالب ریزی‌های بدیع دیوان شمس را در کمتر دیوان شعری می‌توان یافت[۶]. از نظر نیروی تخیّل و آفرینش صور خیال، دیوان شمس از غنی ترین نمونه‌های شعر فارسی است[۷]. بیشتر غزل‌های آن به فارسی و اندکی از آنها به ترکی، ‌عربی و یونانی است[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

  1. ↑ صفا، ‌ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.
  2. ↑ قحط خورشید، ‌برگزیده اشعار دیوان شمس تبریزی (دو زبانی). ‌ترجمه ر. ا. نیکلسن، ‌به کوشش مجید روشنگر، ‌تهران: مروارید، 1358، ص 43.
  3. ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. زندگانی مولانا جلال الدین محمد مشهور به مولوی. تهران: زوّار، چ 3، 1354، ص 149.
  4. ↑ صفا.ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.
  5. ↑ شفیعی کدکنی، محمدرضا. مقدمه بر گزیده غزلیات شمس مولوی. تهران: جیبی، 1354، ص بیست و یک (مقدمه).
  6. ↑ دشتی، علی. سیری در دیوان شمس. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، ‌چ 4، 1355، ص 119.
  7. ↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران:‌ علمی‌، 1369، ص 211.
  8. ↑ زرین کوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه. تهران: آریا، 1343، ص 221 و 222.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=دیوان_شمس&oldid=9580»