دیوان شمس
دیوان شمس، مجموعه غزلیات و رباعیات جلال الدین محمد مولوی (604-672ق / 1207-1273م) که به دیوان کبیر و دیوان غزلیات شمس تبریزی نیز شهرت دارد[۱].
اشتهار دیوان به شمس از آن روست که گرچه در پارهای از غزلیات شاعر خاموش یا خَمُش تخلص کرده، ولیکن غالباً نام شمس، شمس تبریزی، شمس الدین تبریزی و در برخی هم نام صلاحالدین را در پایان غزلها آورده است[۲]. تعداد ابیات این دیوان را متقدمان به 30000 رسانیدهاند. نسخ خطی آن محتوی 5000 تا 40000 و دیوان چاپی آن نیز شامل 50000 بیت است[۳].
برخی از این غزلیات متعلق به شاعری دیگر به نام شمس مشرقی است. بدیعالزمان فروزانفر با مقابله و تصحیح دیوان از 1337 تا 1345ش، چاپ منقحی از آن با تعداد 36360 بیت غزل، بجز رباعیات، ارائه داده است[۴]. در این دیوان گسترش و تنوع واژگان ناشی از وسعت دامنه معانی مورد نظر مولانا و تعبیرات اوست[۵]. تعبیرات تازه و قالب ریزیهای بدیع دیوان شمس را در کمتر دیوان شعری میتوان یافت[۶]. از نظر نیروی تخیّل و آفرینش صور خیال، دیوان شمس از غنی ترین نمونههای شعر فارسی است[۷]. بیشتر غزلهای آن به فارسی و اندکی از آنها به ترکی، عربی و یونانی است[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.
- ↑ قحط خورشید، برگزیده اشعار دیوان شمس تبریزی (دو زبانی). ترجمه ر. ا. نیکلسن، به کوشش مجید روشنگر، تهران: مروارید، 1358، ص 43.
- ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. زندگانی مولانا جلال الدین محمد مشهور به مولوی. تهران: زوّار، چ 3، 1354، ص 149.
- ↑ صفا.ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: دانشگاه تهران، چ 3، 1358، ج 3، (ب 1)، ص 469.
- ↑ شفیعی کدکنی، محمدرضا. مقدمه بر گزیده غزلیات شمس مولوی. تهران: جیبی، 1354، ص بیست و یک (مقدمه).
- ↑ دشتی، علی. سیری در دیوان شمس. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، چ 4، 1355، ص 119.
- ↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی، 1369، ص 211.
- ↑ زرین کوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه. تهران: آریا، 1343، ص 221 و 222.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر index.php?title=رده:ادبیات و زبان شناسی index.php?title=رده:ادبیات