سعدالدین وراوینی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۸

سعدالدین وَراوینی، (سده‌های 6 و7 ق) ادیب، ‌نویسنده.

سعدالدین از مردم آذربایجان بود و در عهد اتابکان آذربایجان می‌زیست. ظاهراً به وَراوی ـ آبادی کوچکی در کوه‌های آذربایجان میان اردبیل و تبریز و در نزدیکی اهر ـ نسبت داشت^[۱]. او از ملازمان خواجه ابوالقاسم ربیب‌الدین هارون بن علی، وزیر دانش دوست اتابک ازبک بن محمد بن ایلدگز (حک 607ـ 622ق/ ؟م) بود^[۲]. در سراسر زندگی با کتاب سرو کار داشت و از جستجو در حکایات و افسانه‌هایی که به نثر و نظم بر جای مانده بود، ‌باز نمی‌ماند^[۳]. در شاعری نیز دستی داشت و ابیاتی می‌سرود^[۴]. میان 607 تا 622ق / ؟م کتاب مرزبان‌نامه^* اثر مرزبان بن رستم بن شروین را از زبان طبری به فارسی برگرداند و آن را به نام هارون بن علی مزیّن کرد^[۵]. اثر او عاری از سادگی است و از آوردن ترکیب‌های نامستعمل عربی و نیز امثال و شواهد دیگران پرهیز کرده است^[۱]. همچنین نثر وی در مرزبان‌نامه در بسیاری از موارد با ایجاز همراه است^[۵]. او را در شمار آن دسته از نویسندگان سده 7م دانسته‌اند که به شیوه اشعار پیچیده سبک عراقی، معانی و اصطلاح‌های علمی، به ویژه در طب، نجوم، ‌صرف و نحو و اساطیر را در قالب مضامین شعری به کار گرفته‌اند^[۶]. مرزبان‌نامه وراوینی با تصحیح و تحشیه میرزامحمدخان قزوینی (لیدن، انتشارات اوقاف گیب ، 1909م) چاپ شده است. چاپ منقحی از آن نیز توسط محمد روشن (تهران، 2535 / 1355) صورت گرفته است^[۷]^[۸].

مآخذ

مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: جیبی ، چ3، 1381، ج1، ص1296 (ذیل سعدالدین وراوینی).
صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. ‌تهران: ابن سینا، چ4، 1347، ج2، ص1005.
روشن، محمد. مقدمه بر مرزبان‌نامه، ‌سعدالدین وراوینی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 2535 (1355ش)، ج1، ص‌17.
بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، چ4، 2535 (1355ش)، ج3، ص15.
حاکمی، اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.
وراوینی، ‌سعدالدین. همان‌جا.
حاکمی، ‌اسماعیل. همان‌جا.
خطیبی، حسین. فنّ نثر در ادب پارسی. تهران: زوار ، چ1، 1366، ج1، ص537.
طبری، محمدعلی. زبدهالآثار. ‌تهران: امیرکبیر، چ1، 1372، ص368. و نیز نگ: بیانی، ‌مهدی. کارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص185.

ابوالقاسم رادفر

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: جیبی ، 1381، ج.1، ص1296 (ذیل سعدالدین وراوینی).
↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. ‌تهران: ابن سینا، 1347، ج2، ص1005.
↑ روشن، محمد. مقدمه بر مرزبان‌نامه، ‌سعدالدین وراوینی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 2535 (1355ش)، ج1، ص‌17.
↑ بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، 2535 (1355ش)، ج3، ص15.
↑ ^۵٫۰ ^۵٫۱ حاکمی، اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.
↑ خطیبی، حسین. فنّ نثر در ادب پارسی. تهران: زوار ، 1366، ج1، ص537.
↑ طبری، محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص368.
↑ بیانی، ‌مهدی. کارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص185.

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: جیبی ، 1381، ج.1، ص1296 (ذیل سعدالدین وراوینی).

[2] صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. ‌تهران: ابن سینا، 1347، ج2، ص1005.

[3] روشن، محمد. مقدمه بر مرزبان‌نامه، ‌سعدالدین وراوینی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 2535 (1355ش)، ج1، ص‌17.

[4] بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، 2535 (1355ش)، ج3، ص15.

[:1-5] ۵٫۰ ^۵٫۱ حاکمی، اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.

[6] خطیبی، حسین. فنّ نثر در ادب پارسی. تهران: زوار ، 1366، ج1، ص537.

[7] طبری، محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص368.

[8] بیانی، ‌مهدی. کارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص185.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''سعدالدين وَراويني،''' (سده‌هاي 6 و7 ق) اديب، ‌نويسنده.
+'''سعدالدین وَراوینی،''' (سده‌های 6 و7 ق) ادیب، ‌نویسنده.
-سعدالدين از مردم آذربايجان بود و در عهد اتابكان آذربايجان مي‌زيست. ظاهراً به وَراوي ـ  آبادي كوچكي در كوه‌هاي آذربايجان ميان اردبيل و تبريز و در نزديكي اهر ـ نسبت داشت.<sup>1</sup> او از ملازمان خواجه ابوالقاسم ربيب‌الدين هارون بن علي، وزير دانش دوست اتابك ازبك بن محمد بن ايلدگز (حك 607ـ 622ق/ ؟م) بود.<sup>2</sup> در سراسر زندگي با كتاب سرو كار داشت و از جستجو در حكايات و افسانه‌هايي كه به نثر و نظم بر جاي مانده بود، ‌باز نمي‌ماند.<sup>3</sup> در شاعري نيز دستي داشت و ابياتي مي‌سرود.<sup>4</sup> ميان 607 تا 622ق / ؟م كتاب مرزبان‌نامه<sup>*</sup> اثر مرزبان بن رستم بن شروين را از زبان طبري به فارسي برگرداند و آن را به نام هارون بن علي مزيّن كرد.<sup>5</sup> اثر او عاري از سادگي است و از آوردن تركيب‌هاي نامستعمل عربي و نيز امثال و شواهد ديگران پرهيز كرده است.<sup>6</sup>همچنين نثر وي در مرزبان‌نامه در بسياري از موارد با ايجاز همراه است.<sup>7</sup> او را در شمار آن دسته از نويسندگان سدة 7م دانسته‌اند كه به شيوة اشعار پيچيدة سبك عراقي، معاني و اصطلاح‌هاي علمي، به ويژه در طب، نجوم، ‌صرف و نحو و اساطير را در قالب مضامين شعري به كار گرفته‌اند.<sup>8</sup> مرزبان‌نامة وراويني با تصحيح و تحشية ميرزامحمدخان قزويني (ليدن، انتشارات اوقاف گيب ، 1909م) چاپ شده است.  چاپ منقحي از آن نيز توسط محمد روشن (تهران، 2535 / 1355) صورت گرفته است.<sup>9</sup>
+سعدالدین از مردم آذربایجان بود و در [[اتابکان|عهد اتابکان]] آذربایجان می‌زیست. ظاهراً به وَراوی ـ  آبادی کوچکی در کوه‌های آذربایجان میان [[اردبیل]] و [[تبریز]] و در نزدیکی اهر ـ نسبت داشت<ref name=":0">مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: جیبی ، 1381، ج.1، ص1296 (ذیل سعدالدین وراوینی).</ref>. او از ملازمان خواجه ابوالقاسم ربیب‌الدین هارون بن علی، وزیر دانش دوست اتابک ازبک بن محمد بن ایلدگز (حک 607ـ 622ق/ ؟م) بود<ref>صفا، ذبیح الله'''. ''تاریخ ادبیات در ایران'''''. ‌تهران: ابن سینا، 1347، ج2، ص1005.</ref>. در سراسر زندگی با کتاب سرو کار داشت و از جستجو در حکایات و افسانه‌هایی که به نثر و نظم بر جای مانده بود، ‌باز نمی‌ماند<ref>روشن، محمد. مقدمه بر '''''مرزبان‌نامه'''''، ‌سعدالدین وراوینی'''،''' تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 2535 (1355ش)، ج1، ص‌17.</ref>. در شاعری نیز دستی داشت و ابیاتی می‌سرود<ref>بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی'''. ''سبک شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، 2535 (1355ش)، ج3، ص15.</ref>. میان 607 تا 622ق / ؟م کتاب مرزبان‌نامه<sup>*</sup> اثر مرزبان بن رستم بن شروین را از زبان طبری به فارسی برگرداند و آن را به نام هارون بن علی مزیّن کرد<ref name=":1">حاکمی، اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''.'' تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.</ref>. اثر او عاری از سادگی است و از آوردن ترکیب‌های نامستعمل عربی و نیز امثال و شواهد دیگران پرهیز کرده است<ref name=":0" />. همچنین نثر وی در مرزبان‌نامه در بسیاری از موارد با ایجاز همراه است<ref name=":1" />. او را در شمار آن دسته از نویسندگان سده 7م دانسته‌اند که به شیوه اشعار پیچیده سبک عراقی، معانی و اصطلاح‌های علمی، به ویژه در طب، نجوم، ‌صرف و نحو و اساطیر را در قالب مضامین شعری به کار گرفته‌اند<ref>خطیبی، حسین'''. ''فنّ نثر در ادب پارسی'''''. تهران: زوار ، 1366، ج1، ص537.</ref>. مرزبان‌نامه وراوینی با تصحیح و تحشیه میرزامحمدخان قزوینی (لیدن، انتشارات اوقاف گیب ، 1909م) چاپ شده است.  چاپ منقحی از آن نیز توسط محمد روشن (تهران، 2535 / 1355) صورت گرفته است<ref>طبری، محمدعلی'''. ''زبده الآثار'''''. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص368. </ref><ref>بیانی، ‌مهدی. '''''کارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص185.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== مآخذ ==
+# مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: جیبی ، چ3، 1381، ج1، ص1296 (ذیل سعدالدین وراوینی).
-# مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. تهران: جيبي ، چ3، 1381، ج1، ص1296 (ذيل سعدالدين وراويني).
+# صفا، ذبیح الله'''. ''تاریخ ادبیات در ایران'''''. ‌تهران: ابن سینا، چ4، 1347، ج2، ص1005.
-# صفا، ذبيح الله'''. ''تاريخ ادبيات در ايران'''''. ‌تهران: ابن سينا، چ4، 1347، ج2، ص1005.
+# روشن، محمد. مقدمه بر '''''مرزبان‌نامه'''''، ‌سعدالدین وراوینی'''،''' تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 2535 (1355ش)، ج1، ص‌17.
-# روشن، محمد. مقدمه بر '''''مرزبان‌نامه'''''، ‌سعدالدين وراويني'''،''' تهران: بنياد فرهنگ ايران، 2535 (1355ش)، ج1، ص‌17.
+# بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی'''. ''سبک شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، چ4، 2535 (1355ش)، ج3، ص15.
-# بهار (ملك الشعرا)، محمدتقي'''. ''سبك شناسي'''''. تهران: كتاب‌هاي پرستو، چ4، 2535 (1355ش)، ج3، ص15.
+# حاکمی، اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''.'' تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.
-# حاكمي، اسماعيل. '''''گزيده‌اي از نثرهاي مصنوع و مزين'''.'' تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.
+# وراوینی، ‌سعدالدین. همان‌جا.
-# وراويني، ‌سعدالدين. همان‌جا.
+# حاکمی، ‌اسماعیل. همان‌جا.
-# حاكمي، ‌اسماعيل. همان‌جا.
+# خطیبی، حسین'''. ''فنّ نثر در ادب پارسی'''''. تهران: زوار ، چ1، 1366، ج1، ص537.
-# خطيبي، حسين'''. ''فنّ نثر در ادب پارسي'''''. تهران: زوار ، چ1، 1366، ج1، ص537.
+# طبری، محمدعلی'''. ''زبدهالآثار'''''. ‌تهران: امیرکبیر، چ1، 1372، ص368. و نیز نگ: بیانی، ‌مهدی. '''''کارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره کل انتشارات رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص185.
-# طبري، محمدعلي'''. ''زبدةالآثار'''''. ‌تهران: اميركبير، چ1، 1372، ص368. و نيز نگ: بياني، ‌مهدي. '''''كارنامة بزرگان ايران'''''. تهران: ادارة كل انتشارات راديو، 1340 (تاريخ مقدمه)، ص185.
 ابوالقاسم رادفر