گالش
گالش، عنوان گروه دامداران سنتی پراكنده در مناطق شمالی رشته كوه البرز.
گالش در گویش مازندرانی و گیلكی به معنای چوپان و شبان گاو است.1 قلمرو گالشها از شمال به ناحیة جلگهای گیلان، مازندران و گرگان (گلستان) و از جنوب به ارتفاعات البرز محدود میشود.2 سراسر این ناحیه شیب تندی دارد و از جنگلهای انبوه پوشیده شده است. از همین رو از قرنها پیش مردم این منطقه كمتر به كشاورزی پرداخته و بیشتر به گاوداری مشغول شدهاند.3
گالشها به دو گروه روستانشین و كوچنده تقسیم میشوند.
گالشهای روستانشین دامداران روستایی هستند که در زندگی اقتصادی ـ اجتماعی روستا مشاركت فعال دارند و اغلب در كنار دامداری به كشاورزی نیز میپردازند. گالشهای روستایی دامهای خود را برای چرا به گالشهای كوچنده میسپارند و به آنها مزد میدهند. گالشهای كوچنده را اصطلاحاً «نیمیكا» (به معنی شریك و دوست) مینامند. نیمیكاها اساساً زندگی روستایی ندارند و برای چرای دامهایشان زمستانها را در جنگلهای نزدیك روستاها و تابستان را در مراتع مرتفع به سر میبرند.4
گالشها عموماً به زبان و گویش مازندرانی و گیلكی مردم نواحی اطرافشان، كه با آنها تماس و مراوده دارند، صحبت میكنند. از شمار جمعیت گالشها اطلاعی در دست نیست.
مآخذ:
1. دهخدا. لغت نامه. ذیل واژه.
2. آذری دمیرچی، علاءالدین. «گالشها»، هنر و مردم. ش 100، س 1349، ص 28.
3. پوركریم، هوشنگ. «گالشها و تقسیم كار»، مجموعه سخنرانیهای هفتمین كنگرة تحقیقات ایرانی. به كوشش محمدرسول دریاگشت، تهران: 1355، ص 301.
4. آذری دمیرچی. همانجا.
معصومه ابراهیمی