کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری
كتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، یكی از معتبرترین كتابخانههای مدارس دینی ایران كه به نامهای «ناصریه»، «سپهسالار»، و «دانشكده معقول و منقول»، شهرت داشته است. میرزا حسینخان سپهسالار (1241- 1298ق / 1825-1881م) صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در 1296ق / 1879م در صدد ایجاد مسجد و مدرسهای در ضلع جنوبی باغ منزل خود برآمد و در 1297ق / 1880م كتابخانه مدرسه را تأسیس كرد[۱].
سال بعد با خرید كتابخانه شخصی اعتضادالسلطنه، وزیر علوم و معارف ناصرالدین شاه، مجموعهای ارزشمند از كتابهای خطی را به موقوفههای خود افزود[۲]. پس از درگذشت سپهسالار، ناصرالدین شاه براساس وقفنامه مدرسه كه حاكم عصر را متولی آن قرار داده بود، تولیت مدرسه را بر عهده گرفت و یحیی خان مشیرالدوله را كه وزارت عدلیه آن زمان را در دست داشت، مأمور تكمیل بنا و تأسیس مدرسه كرد؛ اما او نیز قبل از پایان كار درگذشت[۳]. در 1304-1305ش به دستور علی اصغر حكمت، وزیر فرهنگ آن عصر، فهرستی از كتابها زیر نظر بدیعالزمان فروزانفر* تهیه شد[۴]. از آن سال به بعد تا 1313ش، 294 نسخه خطی و چاپی مدرسه سعدالدوله یا «سعدیه»، 219 نسخه خطی مدرسه صدر، و 612 جلد كتاب مدرسه مشیرالدوله به این كتابخانه منتقل شد[۵]. در 1313ش مدرسه با عنوان «دانشكده معقول و منقول دانشگاه تهران» افتتاح شد و تنی چند از استادان و مدرسان آن زیر نظر بدیعالزمان فروزانفر به تهیه فهرستی از كتابهای آن همت گماشتند[۶]. در 1329ش كتابخانه از ساختمان پیشین به ساختمان مجاور آن در ضلع شرقی میدان بهارستان و در جنب مجلس شورای اسلامی انتقال یافت[۷].
در 1335ش «انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی» در تهران تهیه، چاپ و انتشار فهرستی از نسخ خطی كتابخانه را زیر نظر علینقی منزوی و محمد تقی دانشپژوه* در دستور كار خود قرار داد[۸]. از 1371ش گروهی از فارغالتحصیلان مدرسه به تصحیح این فهرستها پرداختند[۶]. نخستین رئیس كتابخانه ملا محمد ابراهیم ملاباشی لاریجانی بوده است. كتابخانه زیر نظر معاونت پژوهشی مدرسه اداره و بودجه آن از طریق كمكهای مردمی و موقوفات مدرسه تأمین میگردد[۷]. كتابخانه دارای شعبههایی در شهرستانهای یزد، مشهد، و زاهدان و تعدادی كتابخانه تخصصی مانند كتابخانه كلام، فلسفه، و حقوق است. علاوه بر مجموعه كتابهای چاپی فارسی و عربی و لاتین دارای گنجینهای گرانبها از كتابهای خطی نفیس و كمیاب و نیز نسخههایی ارزشمند از كتابهای چاپ سنگی در زمینه علوم و معارف اسلامی است[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ سحاب، ابوالقاسم. تاريخ مدرسه عالی سپهسالار. تهران: [بي نا]، 1329، ص53.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه»، رهنمون. ش 7 (زمستان 1372)، ص240- 241.
- ↑ رجبی، مهدی؛ ميرمحمد صادق، سعيد. «مسجد و مدرسه عالی شهيد مطهری»، ماهنامه مسجد. س چهارم، ش 20 (خرداد و تير 1374)، ص54.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه»،رهنمون. ش 7 (زمستان 1372)،ص242- 243.
- ↑ سحاب، ابوالقاسم. تاريخ مدرسه عالی سپهسالار. تهران: [بی نا]، 1329،ص54.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ كتابخانه مركزی و مركز اسناد مدرسه عالی شهيد مطهری [بروشور داخلی مدرسه].
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ رجبی، مهدی؛ ميرمحمد صادق، سعيد. «مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهری»، ماهنامه مسجد. س چهارم، ش 20 (خرداد و تير 1374)،ص54.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی و مدرسه عالی شهيد مطهری(2): بخش كتب خطی»، رهنمون. ش 6 (پاييز 1372)، ص174.
- ↑ «معرفی كتابخانه مركزی مدرسه عالی شهيد مطهری(1): تاريخچه». رهنمون. ش 4 و 5 (بهار و تابستان 1372)، ص238- 249.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
بهارعلی فتحی