عکاسخانه
عکاسخانه، مکانی ویژه برای عکسبرداری، ظهور شیشههای نگاتیو و چاپ عکس.
در آغاز، رواج عکاسخانهها، دسترسی به نور و آب، از ضروریات ابتدایی عکاسخانهها بوده. در آن زمان، نور طبیعی روز برای گرفتن عکس کافی بود. از این رو عکاسخانهها معمولاً اتاقی پشت به آفتاب و رو به شمال بود. این اتاق، سقفی شیشهای و دریچههایی رو به مشرق، مغرب و شمال داشت که با دو نوع پرده، پردههای ضخیم و پردههای نیمه شفاف پوشیده میشد. به این سبب، بالاخانهها، مناسبترین مکان برای عکاسخانهها بودند. آب مورد نیاز عکاسخانهها در دوران قاجار با سطل یا دلو به مخزنهای داخل عکاسخانه انتقال داده میشد. فضایی نیز به عنوان تاریکخانه و اتاقی برای ساختن و ترکیب کردن داروهای شیمیایی و همچنین انبار کردن وسایل و نگهداری شیشههای نگاتیو، در عکاسخانهها وجود داشت[۱].
نخستین عکاسخانه در تهران، در محلی در کاخ گلستان، مشهور به عکاسخانه مبارکه همایونی و به دستور ناصرالدینشاه ایجاد شد. عکاسخانه بعدی، در مدرسه دارالفنون، با نام عکاسخانه مدرسه دارالفنون یا عکاسخانه دولتی ایجاد شد[۲]. پس از آن در 1285ق/ 1868م نخستین عکاسخانه عمومی در تهران به فرمان ناصرالدینشاه و به مدیریت عباسعلی بیگ گشایش یافت.3 پس از آن نیز عکاسخانههای دیگری همچون عکاسخانه پاپازیان [1] در 1292ق/ 1875م4 ، عکاسخانه آنتوان سوریوگین[2] و عکاسخانه عبدالله قاجار و سپس عکاسخانه ایوانف، مشهور به روسیخان[3] در دوران مظفرالدینشاه در تهران ایجاد شدند.5 در برخی از کتابها و رسالههای عکاسی دوران قاجار، مشخصات ایجاد یک عکاسخانه مطلوب نوشته شده است.6 تعداد عکاسخانهها در تهران از حدود (1290ق/ 1873م) رو به فزونی بوده است و در اواخر دوران ناصری تعداد عکاسخانهها در تهران و شهرستانها بسیار زیاد و قابل توجه بوده است.7
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1. امامی، کریم. پیوست تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران یحیی ذکاء. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص389- 390.
2. افشار، ایرج. گنجینه عکسهای ایران. تهران: نشر فرهنگ ایران، 1370، ص38.
3. طهماسبپور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص52.
4. ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص62-65.
5. افشار، همان. ص45 و 53؛ نیزنک: ذکاء. همان. ص 136-141، 146-151.
6. پاپازیان، دواساز. مسیو، صنعت عکاسی. تهران: مطبعه فاروس، 1347ق، ص27- 30.
7. اعتمادالسلطنه، محمدحسن. چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه (المآثر و الآثار). به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر، 1374، چ 2، ج 1، ص131.
محمدرضا طهماسب پور
[1]. Joseph Papazian
[2]. Antoin Sevruguin
[3]. Roussie Khan