فرخی یزدی، میرزا محمد

فرخی یزدی برگرفته از سایت ایمنا قابل بازیابی از https://www.imna.ir/news/450449/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%AE%D8%AA%D9%86-%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1

فرّخی یزدی، میرزا محمد (1306ق / 1888م - 1318ش)، شاعر، روزنامه‌نگار، آزادیخواه و سیاستمدار.

میرزا محمد متخلص به فرّخی فرزند محمد ابراهیم یزدی در خانواده‌ای تهیدست در یزد به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتی را در مدرسه مسیونرهای انگلیسی یزد (مرسلین) به پایان برد. در 15 سالگی به سبب اشعاری که بر ضد مدیر مدرسه خود سرود، از مدرسه اخراج شد. چندی به کارگری پرداخت تا در اوان پیدایش مشروطه به آزادی‌خواهان پیوست. در نوروز 1327ق / 1909م با خواندن اشعاری علیه ضیغم الدوله قشقایی، ‌فرماندار یزد، ‌به زندان افتاد و چنان که گفته‌اند لبهایش را با نخ و سوزن دوختند. با عزل ضیغم‌الدوله، حاج فخرالملک، ‌فرماندار جدید او را آزاد کرد. در اواخر 1328ق / 1910م به تهران آمد و در جراید اشعار و مقالات مؤثری درباره آزادی نوشت. در اوایل جنگ بین‌الملل اول مدتی را در عراق گذراند. به سبب مخالفت با قرار داد 1919م وثوق الدوله و کودتای 1299ش مدت‌ها در زندان به سر برد. در 1300ش روزنامه طوفان^* را انتشار داد. این روزنامه 15 بار توقیف شد. در دوره هفتم قانون‌گذاری (1307-1309ش) به نمایندگی از سوی مردم یزد به مجلس شورای ملی رفت، اما به سبب تهدید جانی، در اواخر این دوره رهسپار آلمان شد و در آنجا به آزادی‌خواهان ایرانی پیوست. سرانجام به ایران بازگشت و پس از دستگیر شدن توسط پلیس رضاشاه در زندان با آمپول هوا به قتل رسید. او بزرگ‌ترین غزل‌سرای عصر خود بود. برخی از ابیاتش به شیوه شاعران سبک هندی است. شعرش نابسامانی‌ها و نارسایی‌های دوره‌اش را به تصویر می‌کشد. کتاب‌شناسی فرخی یزدی توسط حسین مسرّت (یزد، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1378ش) به چاپ رسیده است.

نیز نگاه کنید به

• یزد
• طوفان
• استان تهران
• رضا شاه پهلوی